Tình trạng đốt rác thải sinh hoạt tự phát và lộ thiên đang diễn ra phổ biến tại nhiều bãi tập kết rác ở Gia Lai, thậm chí ngay cả tại nhà máy xử lý rác Chư Sê, nơi đáng lẽ phải áp dụng công nghệ chuyên biệt. Hành vi này thải ra lượng lớn khói, khí độc hại và bụi mịn, gây ô nhiễm không khí nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng với nguy cơ mắc các bệnh hô hấp và tim mạch. Nguyên nhân được cho là do các cá nhân lợi dụng việc thu nhặt phế liệu để đốt rác, cùng với sự thiếu hiệu quả trong công tác quản lý và vận hành nhà máy xử lý rác, không tuân thủ quy trình kỹ thuật. Bài báo nhấn mạnh rằng việc chỉ tuyên truyền là chưa đủ, mà cần thiết lập cơ chế quản lý hiệu quả, xử lý nghiêm minh các vi phạm, đồng thời triển khai đồng bộ việc phân loại, thu gom và xử lý chất thải theo đúng quy chuẩn kỹ thuật để bảo vệ môi trường và sức khỏe người dân.
 Ia Sao (Gia Lai): Bãi rác bốc khói, thách thức môi trường hiện hữu và lộ trình ứng phó
Tình trạng đốt rác thải sinh hoạt tự phát tại bãi rác xã Ia Sao, Gia Lai, đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc nâng cao… |
 |
| Các vụ cháy bùng phát, thải lượng lớn khói và khí độc hại vào môi trường tại nhà máy xử lý rác thải Chư Sê (xã Chư Sê, Gia Lai). |
 |
| Hệ thống lò đốt của nhà máy dường như không vận hành, thay vào đó, rác thải tại các khu vực tập kết bị đốt lộ thiên, phát tán khói và mùi khét nồng nặc ra môi trường. |
Thực tế khảo sát gần đây tại các điểm tập kết rác sinh hoạt thuộc một số xã trên địa bàn Gia Lai, bao gồm Ia Sao (do BQL phường Ayun Pa quản lý), Ia Tul (do BQL xã Ia Pa quản lý) và khu vực nhà máy xử lý rác thải Chư Sê (xã Chư Sê), đã phơi bày tình trạng rác cháy âm ỉ hoặc bùng phát thành những đám cháy lớn, tạo ra những cột khói trắng dày đặc, bao phủ một vùng rộng lớn.
 |
| (Bãi tập kết rác thải sinh hoạt tại xã Ia Tul, thuộc quyền quản lý của Ban quản lý xã Ia) |
Theo thông tin từ Ban quản lý các bãi rác, hành vi đốt rác tại khu vực tập kết là hoàn toàn bị cấm. Nguyên nhân chính được chỉ ra là do một số cá nhân lợi dụng việc thu nhặt phế liệu để đốt rác, nhằm tách kim loại hoặc tìm kiếm vật liệu có giá trị. Dù các đơn vị quản lý đã tích cực nhắc nhở và tuyên truyền, tình trạng vi phạm vẫn tiếp diễn.
Tình hình đặc biệt đáng quan ngại tại nhà máy xử lý rác thải Chư Sê. Theo quy định, rác thải sinh hoạt sau khi thu gom phải được xử lý thông qua hệ thống công nghệ được thiết kế chuyên biệt của nhà máy. Song, qua khảo sát thực tế, nhiều khối rác tại khu vực tập kết lại bị đốt lộ thiên, phát sinh lượng lớn khói và khí thải độc hại phát tán vào môi trường.
Đi ngược dòng chảy phát triển công nghiệp môi trường bền vững
Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 đã ban hành những quy định cụ thể, yêu cầu công tác quản lý chất thải phải đảm bảo thu gom, vận chuyển, tái chế và xử lý tuân thủ nghiêm ngặt các quy chuẩn kỹ thuật môi trường.
Cùng với đó, Chính phủ đã định hướng phát triển ngành công nghiệp môi trường, đặt ra mục tiêu cốt lõi là xây dựng nền kinh tế tuần hoàn, thúc đẩy ứng dụng công nghệ xử lý chất thải tiên tiến, giảm thiểu tối đa phát thải và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Tiếp nối chủ trương trên, tỉnh Gia Lai đã xây dựng Kế hoạch phát triển ngành công nghiệp môi trường giai đoạn 2025–2030, với tầm nhìn hướng đến tăng trưởng xanh, nâng cao hiệu quả quản lý chất thải, từng bước hiện đại hóa quy trình xử lý rác, gia tăng tỷ lệ tái chế và loại bỏ triệt để các phương thức xử lý gây ô nhiễm.
Hệ lụy khôn lường từ hành vi đốt rác sinh hoạt
Các chuyên gia môi trường cảnh báo, việc đốt rác sinh hoạt ngoài trời dù có thể giảm nhanh thể tích rác thải nhưng chỉ là lợi ích nhất thời, và phải đánh đổi bằng hàng loạt hệ lụy môi trường và sức khỏe lâu dài.
Thành phần rác thải sinh hoạt ngày nay chứa đựng đa dạng vật liệu như túi ni lông, nhựa, cao su, vải tổng hợp và nhiều loại vật chất khó phân hủy. Khi bị đốt ở nhiệt độ thấp ngoài trời, chúng sẽ phát thải một lượng lớn khí độc hại, bụi mịn và mùi hôi khó chịu.
Bên cạnh tác động ô nhiễm không khí, tro xỉ tồn dư sau quá trình đốt còn tiềm ẩn nguy cơ ngấm sâu vào lòng đất, gây suy giảm chất lượng đất và ô nhiễm nguồn nước ngầm nếu không được thu gom và xử lý theo quy định.
Đối với cộng đồng dân cư sinh sống gần các bãi rác, việc phơi nhiễm thường xuyên với khói từ rác cháy có thể làm tăng đáng kể nguy cơ mắc các bệnh lý đường hô hấp, tim mạch và dị ứng, đặc biệt nghiêm trọng ở nhóm đối tượng dễ bị tổn thương như trẻ em, người cao tuổi và người có tiền sử bệnh nền.
Tuyên truyền: Cần thiết nhưng không đủ để giải quyết tận gốc
 Gia Lai: Mối nguy từ đốt rác thải sinh hoạt — Yêu cầu xử lý nghiêm minh
Tại xã Phú Túc (Gia Lai), tình trạng đốt rác thải sinh hoạt trái phép tại bãi tập kết vẫn dai dẳng tiếp diễn, … |
Hiện tại, các Ban quản lý bãi rác đang áp dụng giải pháp tuyên truyền và nhắc nhở người dân cùng những người thu nhặt phế liệu về việc không đốt rác. Mặc dù đây là một biện pháp cần thiết, nhưng việc chỉ dừng lại ở tuyên truyền khó có thể giải quyết triệt để vấn đề. Điều cốt yếu là phải thiết lập một cơ chế quản lý hiệu quả, xử lý nghiêm minh các hành vi cố ý đốt rác, đồng thời triển khai đồng bộ việc phân loại, thu gom và xử lý chất thải theo đúng quy trình kỹ thuật.
Thực tế tại bãi rác xã Phú Túc, Gia Lai, minh chứng rõ ràng rằng dù Ban quản lý xã Phú Túc đã nhiều lần nỗ lực tuyên truyền và nhắc nhở, tình trạng đốt rác trái phép vẫn không ngừng tái diễn.
 |
| Bãi rác thải tại xã Phú Túc, Gia Lai. Dù vào ngày 19/04/2026, phóng viên đã thông báo tình trạng đốt rác trái phép đến Ban quản lý xã Phú Túc, nhưng theo ghi nhận ngày 06/07/2026, hành vi vi phạm này vẫn tiếp diễn không suy giảm. |
Đặc biệt, đối với các cơ sở xử lý rác áp dụng công nghệ, việc vận hành phải tuân thủ nghiêm ngặt hồ sơ môi trường đã được phê duyệt. Mọi hành vi thay thế công nghệ xử lý bằng hình thức đốt lộ thiên, dù vì bất kỳ lý do nào, không chỉ gây lãng phí đầu tư mà còn đi ngược hoàn toàn với các mục tiêu phát triển ngành công nghiệp môi trường, kinh tế tuần hoàn và phát triển xanh mà Chính phủ và tỉnh Gia Lai đang nỗ lực hiện thực hóa.
Bảo vệ môi trường không thể chỉ dừng lại ở khẩu hiệu hay các chiến dịch tuyên truyền nhất thời. Yếu tố cốt lõi là phải định rõ trách nhiệm của từng chủ thể trong công tác quản lý chất thải. Chỉ khi hoạt động quản lý được thực thi nghiêm túc, công khai, minh bạch và có sự giám sát liên tục, tình trạng đốt rác trái phép mới có thể được kiểm soát và ngăn chặn một cách bền vững.
Tình trạng đốt rác lộ thiên tại nhiều bãi tập kết, thậm chí ngay tại khu vực nhà máy xử lý rác, đã phơi bày một khoảng cách đáng kể giữa các mục tiêu phát triển và thực tiễn triển khai. Nếu không có biện pháp kiểm soát chặt chẽ, những cột khói độc hại từ các bãi rác sẽ gây suy giảm nghiêm trọng hiệu quả của các chính sách bảo vệ môi trường, cản trở mục tiêu phát triển bền vững mà tỉnh đang kiên định theo đuổi.
