Thanh Hóa đang đối mặt với vấn đề rác thải sinh hoạt gia tăng do đô thị hóa và thiếu phân loại, gây áp lực lên hệ thống xử lý và ô nhiễm môi trường. Để khắc phục, Luật Bảo vệ môi trường 2020 đã quy định bắt buộc phân loại chất thải tại nguồn, định hướng phát triển kinh tế tuần hoàn.
Tỉnh Thanh Hóa đã chủ động ban hành và triển khai kế hoạch hành động đồng bộ, huy động các cấp chính quyền, tổ chức đoàn thể, trường học và doanh nghiệp đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn người dân thực hiện phân loại rác tại nguồn. Các mô hình như sử dụng nhiều thùng rác được khuyến khích, tận dụng chất thải hữu cơ làm phân bón và thu gom phế liệu tái chế.
Nhờ đó, nhận thức của cộng đồng đã chuyển biến tích cực, nhiều hộ gia đình hình thành thói quen phân loại rác ngay tại nhà, giảm đáng kể khối lượng rác thải cần xử lý và tạo thêm nguồn thu nhập. Sự đồng lòng này góp phần xây dựng nếp sống văn minh, nâng cao ý thức bảo vệ môi trường và hướng tới một Thanh Hóa phát triển bền vững.
Triển khai chính sách: Từ tầm nhìn đến giải pháp hành động cụ thể
Với vị thế là một tỉnh rộng lớn và có mật độ dân số cao, Thanh Hóa đang chứng kiến sự gia tăng không ngừng của lượng chất thải sinh hoạt, hệ quả tất yếu từ quá trình phát triển kinh tế – xã hội, mở rộng đô thị hóa và sự sôi động của các hoạt động sản xuất, kinh doanh. Tình trạng này, nếu không được kiểm soát hiệu quả, sẽ tạo gánh nặng đáng kể lên hệ thống xử lý tập trung, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ nghiêm trọng gây ô nhiễm đất, nguồn nước và không khí.
Trong giai đoạn trước, phương thức thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải sinh hoạt tại Thanh Hóa chủ yếu vẫn duy trì hình thức hỗn hợp, thiếu sự phân loại tại nguồn. Thực trạng này đã dẫn đến việc các loại chất thải có giá trị tái chế cao bị trộn lẫn với rác hữu cơ, làm suy giảm đáng kể hiệu quả tái sử dụng, đẩy cao chi phí xử lý và gây lãng phí nguồn tài nguyên quý giá.
Trước bối cảnh cấp thiết đó, Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 đã chính thức quy định việc phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn là nghĩa vụ bắt buộc đối với mọi cá nhân và hộ gia đình. Điều khoản này đánh dấu một bước chuyển mình chiến lược, từ tư duy truyền thống “thu gom và xử lý” sang một phương pháp tiếp cận toàn diện hơn: “giảm thiểu, phân loại, tái sử dụng và tái chế”, hoàn toàn tương thích với định hướng phát triển kinh tế tuần hoàn bền vững.
Nắm bắt sâu sắc tầm quan trọng của việc phân loại chất thải tại nguồn, tỉnh Thanh Hóa đã chủ động ban hành hàng loạt kế hoạch và chương trình hành động nhằm triển khai đồng bộ trên toàn địa bàn. Dưới sự chỉ đạo quyết liệt của UBND tỉnh, các cấp chính quyền địa phương và các sở, ban, ngành liên quan đã tích cực đẩy mạnh công tác tuyên truyền, triển khai và hướng dẫn các mô hình phân loại chất thải tại nguồn đến từng hộ gia đình. Các hộ dân được khuyến khích sử dụng hai hoặc ba thùng rác chuyên biệt để phân loại. Chất thải hữu cơ được tận dụng hiệu quả để sản xuất phân bón cho cây trồng hoặc ủ thành phân vi sinh, phục vụ trực tiếp cho hoạt động nông nghiệp. Trong khi đó, các vật liệu như giấy, nhựa, kim loại được thu gom và bán cho các cơ sở tái chế, góp phần không chỉ giảm thiểu khối lượng rác thải cần xử lý mà còn tạo thêm nguồn thu nhập đáng kể cho người dân.
 |
| Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Hoằng Hải (nay thuộc xã Hoằng Tiến) tổ chức các hoạt động tuyên truyền, hướng dẫn người dân thực hiện phân loại rác tại nguồn, điển hình là việc tận dụng vỏ thùng cũ để làm dụng cụ chứa rác chuyên dụng |
Nội dung phân loại rác tại nguồn đã được nhiều xã, phường chủ động tích hợp vào các chương trình trọng điểm như xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh và cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”. Song hành với đó, các tổ chức đoàn thể uy tín như Hội Liên hiệp Phụ nữ, Đoàn Thanh niên, Hội Nông dân và Mặt trận Tổ quốc đã phát huy vai trò tích cực trong công tác tuyên truyền, hướng dẫn, góp phần định hình những thói quen thân thiện với môi trường trong sinh hoạt thường nhật của cộng đồng.
Trong môi trường giáo dục, phong trào phân loại rác được khéo léo lồng ghép vào các hoạt động ngoại khóa, chương trình giáo dục kỹ năng sống và trải nghiệm sáng tạo. Học sinh được trang bị kiến thức về nhận diện các loại chất thải, thực hành phân loại và hào hứng tham gia các cuộc thi tái chế sản phẩm từ vật liệu đã qua sử dụng. Điều này có ý nghĩa quan trọng trong việc ươm mầm ý thức bảo vệ môi trường ngay từ những lứa tuổi đầu đời.
Đáng chú ý, nhiều doanh nghiệp, hệ thống siêu thị và trung tâm thương mại trên địa bàn cũng đã chủ động triển khai bố trí hệ thống thùng rác phân loại, đồng thời tích cực giảm thiểu việc sử dụng túi ni lông và khuyến khích người tiêu dùng ưu tiên các sản phẩm thân thiện với môi trường. Đây là một tín hiệu khả quan, phản ánh sự nâng cao rõ rệt trong nhận thức và trách nhiệm xã hội của cộng đồng doanh nghiệp đối với công tác bảo vệ môi trường.
Từ Chuyển Biến Nhận Thức Đến Hành Động Thực Tiễn
Một trong những điểm sáng nổi bật trong quá trình triển khai phân loại rác tại nguồn ở Thanh Hóa chính là sự chuyển biến tích cực trong nhận thức của cộng đồng. Nếu như trước đây, việc phân loại rác thường bị xem là một công việc phức tạp và tốn thời gian, thì đến nay, ngày càng nhiều hộ gia đình đã chủ động và tích cực thực hiện.
Nhiều gia đình đã thành công trong việc hình thành thói quen phân loại chất thải ngay tại thời điểm phát sinh. Chất thải nhà bếp được thu gom riêng biệt để ủ làm phân hữu cơ hoặc sử dụng làm thức ăn chăn nuôi; các vật liệu như chai nhựa, lon kim loại, giấy vụn được tập hợp để bán cho các cơ sở thu mua phế liệu. Sự chuyển đổi này không chỉ có ý nghĩa trong việc giảm thiểu đáng kể khối lượng rác thải cần xử lý tại bãi chôn lấp, mà còn đóng góp vào việc kiến tạo nếp sống văn minh, đồng thời nâng cao ý thức trách nhiệm cộng đồng của mỗi cá nhân.
Với sự quyết tâm cao của các cấp chính quyền, sự đồng lòng vào cuộc của các tổ chức đoàn thể và sự hưởng ứng tích cực từ cộng đồng dân cư, chủ trương phân loại chất thải tại nguồn đang từng bước chuyển hóa thành những hành động cụ thể, thiết thực. Mỗi túi rác được phân loại chính xác, mỗi vỏ chai nhựa được tái chế thành công, và mỗi thói quen sống xanh được hình thành ngày hôm nay đều là những nền tảng vững chắc, góp phần xây dựng một Thanh Hóa phát triển bền vững, môi trường trong lành và chất lượng sống cao hơn trong tương lai.
