Cư dân tại khu vực lân cận Khu công nghiệp Lê Minh Xuân (TP.HCM) đã và đang phải hứng chịu tình trạng ô nhiễm không khí nghiêm trọng bởi khói đen và mùi hắc khó chịu. Tình trạng này kéo dài nhiều năm, tái diễn với tần suất dày đặc, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống của người dân. Bài báo chỉ đích danh Công ty CP Môi trường Việt Úc và Công ty TNHH Tân Minh Hoa thường xuyên xả khói đen kịt và mùi hắc vào môi trường, đặc biệt là vào các khung giờ sáng sớm, chiều tối hoặc ban đêm. Sự chậm trễ trong phản hồi và xử lý của chính quyền cơ sở đang gây bức xúc, đòi hỏi các cơ quan chức năng cần khẩn trương vào cuộc kiểm tra, xử lý nghiêm minh và có giải pháp triệt để để chấm dứt "điểm nóng" ô nhiễm này.
Cư dân địa phương đã nhiều lần chứng kiến các cột khói đen kịt bốc lên từ hệ thống ống khói cao hàng chục mét của nhiều nhà xưởng trong khu công nghiệp. Đáng lo ngại, lượng khói này đôi khi lan tỏa mạnh mẽ, bao phủ trắng xóa các tuyến đường nội bộ và khu dân cư liền kề, tác động tiêu cực đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống của người dân.
Một cư dân sinh sống gần KCN Lê Minh Xuân chia sẻ: “Tình trạng khói đen và mùi hắc khó chịu không phải là vấn đề mới mẻ, mà đã kéo dài suốt nhiều năm, từng là chủ đề phản ánh của nhiều cơ quan báo chí. Thế nhưng, thay vì được xử lý triệt để, hiện tượng này lại tái diễn với tần suất ngày càng dày đặc. Có những ngày, khói bao phủ kín cả khu dân cư, gây ra mùi cực kỳ khó chịu”.
Theo ghi nhận, hoạt động thải khói thường diễn ra vào các khung giờ sáng sớm hoặc chiều tối, kéo dài nhiều giờ liền. Thực trạng này đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống sinh hoạt của người dân, đồng thời làm dấy lên những lo ngại sâu sắc về nguy cơ tác động lâu dài đến sức khỏe cộng đồng.
Các hình ảnh thực tế do người dân cung cấp đã minh chứng rõ ràng về những cột khói đen đặc quánh bốc lên từ các nhà xưởng, hình thành một màn khói dày đặc bao trùm toàn bộ khu vực.
Tình trạng ô nhiễm không khí kéo dài này còn tiềm ẩn nguy cơ suy giảm nghiêm trọng chất lượng cuộc sống và giá trị môi trường tại khu vực vùng ven TP.HCM – vốn được quy hoạch để phát triển đô thị sinh thái và giãn dân trong tương lai.
Theo khảo sát của phóng viên Môi trường và Cuộc sống – moitruong.net.vn, trên tuyến đường số 6 Khu Công nghiệp Lê Minh Xuân, đoạn từ đường Trần Đại Nghĩa, luôn tồn tại một lớp khói mờ ảo bao phủ, ngay cả trong những ngày nắng ráo. Lớp khói này được nhận định là phát sinh từ các cơ sở sản xuất dệt nhuộm, đúc nhôm, và xử lý chất thải trong khu vực.
Từ xa, có thể dễ dàng quan sát những cột khói đen kịt đang được doanh nghiệp thải trực tiếp ra môi trường. Cụ thể, tại Công ty Cổ phần Môi trường Việt Úc, địa chỉ lô B4 – B21, B5 – B20 đường số 9, Khu Công nghiệp Lê Minh Xuân, một đơn vị chuyên về vận chuyển và xử lý chất thải nguy hại, các cột khói đen liên tục cuồn cuộn bốc lên. Phóng viên ghi nhận ở nhiều góc độ và thời điểm khác nhau: Từ đường số 9, sau khi vòng sang đường số 12, nơi công ty đang vận chuyển chất thải về xử lý, có thể thấy rõ các ống khói của Công ty Cổ phần Môi trường Việt Úc xả khói đen ngùn ngụt. Ban đầu là một ống khói, sau đó ống khói thứ hai cũng bắt đầu hoạt động, với tần suất xả thải ngày càng tăng. Đáng chú ý, bên cạnh hành vi xả khói, Công ty Cổ phần Môi trường Việt Úc còn bị phát hiện chiếm dụng vỉa hè và lòng lề đường số 9 để làm bãi đỗ xe cho công nhân, gây ảnh hưởng đến trật tự đô thị.
Một công nhân đang làm việc tại khu vực cho biết: “Công ty Môi trường Việt Úc liên tục xả khói và mùi khét. Hoạt động thải khói đen thường diễn ra vào sáng sớm, buổi trưa, buổi chiều, và đặc biệt tăng cường vào ban đêm. Chúng tôi thường xuyên phải đóng kín cửa để tránh mùi khét nồng nặc như mùi lốp xe cháy, rất khó chịu khi hít phải. Xe máy đậu bên ngoài, khi tan ca, yên xe bám đầy muội đen, chỉ cần chạm vào là tay cũng dính bẩn đen kịt”.
Phóng viên đã tận mắt chứng kiến một công nhân quệt tay vào bức tường nơi làm việc, để lại những vệt đen rõ rệt trên các ngón tay. Người công nhân này khẳng định: “Nếu muốn biết rõ thực trạng, phóng viên chỉ cần có mặt vào khoảng 11 giờ đêm. Công ty sẽ xả khói đen mù mịt, và ngồi đây, quý vị sẽ thấy khói bay lởn vởn khắp nơi trước mắt”.
Cũng theo thông tin từ người lao động: “Công ty CP Môi trường Việt Úc thường xuyên đốt chất thải và phế thải độc hại vào ban đêm, gây ra tình trạng kinh hoàng. Bụi đen, bao gồm cả hạt to và hạt nhỏ, bay lơ lửng khắp nơi, tạo ra mùi khét không thể chịu nổi. Tình trạng khói khét này đã kéo dài nhiều năm qua. Khi hít phải, mùi rất khó chịu. Chúng tôi mong muốn công ty ngừng xả thải như hiện nay, chấm dứt mùi hôi và mong các cơ quan chức năng cấp trên sớm xem xét, xử lý để môi trường bớt ô nhiễm”.
Khi di chuyển tới Lô H38, đường số 1, Khu Công nghiệp Lê Minh Xuân, phóng viên tiếp tục ghi nhận những làn khói đen bốc lên từ ống khói của Công ty TNHH Sản xuất – Thương mại Tân Minh Hoa. Công ty này chuyên về lĩnh vực dệt nhuộm và sấy. Đáng chú ý, cơ sở đặt lò đốt hiện tại được công ty thuê từ một doanh nghiệp khác. Tại đây, công tác phân loại, thu gom và lưu giữ chất thải chưa được Công ty Tân Minh Hoa chú trọng đúng mức, điển hình là việc các phương tiện chứa phế thải, tro thải… bị đặt ngoài trời mà không có biện pháp che đậy theo quy định.
Đáng nói hơn, hai công ty nêu trên chỉ cách trụ sở Ban Quản lý Khu Công nghiệp Lê Minh Xuân khoảng 500 mét.
Dù Công ty CP Môi trường Việt Úc là đơn vị chuyên về xử lý môi trường, và Công ty TNHH Sản xuất – Thương mại Tân Minh Hoa chuyên dệt nhuộm, nhưng quá trình hoạt động của cả hai đều cho thấy sự thiếu hụt trong việc đảm bảo các yếu tố và quy trình xử lý môi trường, thậm chí có dấu hiệu vi phạm pháp luật về môi trường. Do đó, rất cần sự vào cuộc thanh tra, kiểm tra toàn diện về môi trường và tài nguyên nước từ phía chính quyền xã Bình Lợi, Ban Quản lý các Khu chế xuất và Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh, cùng Cục Môi trường (thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đối với các đơn vị này, nhằm đảm bảo chất lượng môi trường tại khu vực.
Phản hồi chậm trễ, dư luận nghi vấn về năng lực quản lý
Nhằm đảm bảo tính khách quan và đa chiều của thông tin, Tòa soạn Môi trường và Cuộc sống đã chủ động gửi công văn kèm nội dung làm việc đến UBND xã Bình Lợi, đề nghị xác minh các phản ánh về tình trạng ô nhiễm môi trường tại Khu công nghiệp Lê Minh Xuân.
Mặc dù đã trải qua nhiều tháng, Tòa soạn vẫn chưa nhận được bất kỳ phản hồi chính thức nào từ phía UBND xã Bình Lợi về vấn đề này.
Sự chậm trễ trong việc phản hồi thông tin, đặc biệt trong bối cảnh người dân liên tục đưa ra các phản ánh về tình trạng ô nhiễm kéo dài, đã khiến dư luận không khỏi nghi vấn về hiệu quả công tác phối hợp cung cấp thông tin, năng lực giám sát môi trường và trách nhiệm quản lý địa bàn của chính quyền cơ sở.
Trong suốt nhiều năm, Khu công nghiệp Lê Minh Xuân luôn là tâm điểm của các phản ánh về khói, khí thải, nước thải và mùi hôi công nghiệp. Do đó, yêu cầu cấp thiết đặt ra là chính quyền địa phương cùng các cơ quan chức năng cần khẩn trương tiến hành kiểm tra, công khai minh bạch kết quả xử lý và đề ra các giải pháp khắc phục triệt để, nhằm ngăn chặn việc tiếp tục hình thành các “điểm nóng” môi trường kéo dài.
Thách thức và khoảng trống trong quản lý giám sát môi trường
Một trong những mối quan ngại hàng đầu của cộng đồng dân cư là hiệu quả thực sự của công tác giám sát môi trường tại Khu công nghiệp Lê Minh Xuân.
Mặc dù TP.HCM đã nhiều lần tiến hành các đợt kiểm tra và xử lý vi phạm môi trường đối với các cơ sở sản xuất công nghiệp, tuy nhiên, tình trạng khói bụi, mùi hôi và các dấu hiệu ô nhiễm nghiêm trọng tại Khu công nghiệp Lê Minh Xuân vẫn chưa được giải quyết một cách dứt điểm.
Trong bối cảnh thành phố đang nỗ lực thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh, phát triển kinh tế tuần hoàn và giảm phát thải, việc tiếp tục dung dưỡng sự tồn tại kéo dài của các “điểm nóng” ô nhiễm sẽ tạo ra một nghịch lý lớn trong chiến lược phát triển bền vững.
Do đó, các cơ quan chức năng cần tăng cường các đợt kiểm tra đột xuất vào ban đêm, đồng thời lắp đặt hệ thống quan trắc môi trường tự động, liên tục và áp dụng biện pháp xử lý nghiêm khắc đối với các trường hợp tái phạm. Đối với những cơ sở không tuân thủ các yêu cầu về bảo vệ môi trường, cần kiên quyết đình chỉ hoạt động hoặc buộc chuyển đổi công nghệ sản xuất theo đúng quy định của pháp luật.
Vấn đề môi trường không chỉ dừng lại ở phạm vi ảnh hưởng đến đời sống của người dân sinh sống lân cận Khu công nghiệp Lê Minh Xuân, mà còn trực tiếp tác động đến chất lượng phát triển đô thị của TP.HCM. Nếu không có những giải pháp quyết liệt, minh bạch và hiệu quả, “điểm nóng” ô nhiễm này sẽ mãi là một nỗi ám ảnh dai dẳng đối với cộng đồng dân cư tại các vùng ven thành phố.
