Bãi rác tập trung xã Ia Sao, Gia Lai đang đối mặt với tình trạng đốt rác lộ thiên phổ biến, gây ô nhiễm không khí nghiêm trọng bằng khói bụi và mùi hôi nồng nặc, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và sinh hoạt của người dân. Ban Quản lý phường Ayun Pa, đơn vị chịu trách nhiệm, đang gặp khó khăn lớn về nguồn vốn đầu tư và chi phí vận hành, dẫn đến việc không thể triển khai các phương pháp xử lý rác thải đạt chuẩn môi trường. Mặc dù việc đốt rác là bị cấm và gây ra nhiều hệ lụy cho môi trường, sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là ô nhiễm không khí, đất và nước, tình trạng này vẫn tiếp diễn. Để giải quyết dứt điểm, cần chấm dứt triệt để việc đốt rác, đầu tư vào các giải pháp xử lý tiên tiến, bền vững, đồng thời đẩy mạnh phân loại rác tại nguồn và tăng cường sự vào cuộc của các cơ quan chức năng.
 |
| (Hiện trường bãi rác xã Ia Sao với những đống chất thải đang bốc cháy, phát tán khói và mùi hôi nồng nặc). |
Tại bãi rác tập trung thuộc xã Ia Sao, tỉnh Gia Lai, dưới sự quản lý của Ban Quản lý phường Ayun Pa, tình trạng đốt rác lộ thiên diễn ra phổ biến, hình thành những cột khói khổng lồ bao phủ một vùng rộng lớn.
Điểm tập kết này tiếp nhận rác thải sinh hoạt từ phường Ayun Pa, xã Ia Sao và xã Ia Rbol với lưu lượng lớn mỗi ngày. Đáng chú ý, thay vì triển khai các phương pháp xử lý đạt chuẩn môi trường, hoạt động đốt rác thủ công vẫn tiếp diễn, tiềm ẩn rủi ro nghiêm trọng cho môi trường và sức khỏe cộng đồng.
Trong điều kiện thời tiết nắng nóng hoặc gió mạnh, khói bụi từ bãi rác phát tán mạnh mẽ, lan rộng, kèm theo mùi khét khó chịu, gây ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống sinh hoạt của cư dân và suy giảm nghiêm trọng chất lượng không khí tại địa phương.
Ông Đỗ Xuân Dũng, Giám đốc Ban Quản lý phường Ayun Pa, lý giải: “Quy trình chuẩn mực là thu gom, tập kết về bãi, sau đó định kỳ ủi lấp, khử mùi và chôn lấp. Hoạt động đốt rác là hoàn toàn cấm. Tuy nhiên, nguyên nhân chính của việc đốt rác lại xuất phát từ một số người dân nhặt ve chai.“
 |
| (Làn khói bụi dày đặc từ bãi rác đang bao phủ toàn bộ khu vực lân cận). |
 |
| (Người dân địa phương liên tục đối mặt với tình trạng khói bụi và mùi hôi nồng nặc mỗi khi di chuyển gần khu vực bãi rác). |
Ban Quản lý phường Ayun Pa đang đối mặt với những thách thức đáng kể về nguồn vốn đầu tư và chi phí vận hành cho hệ thống xử lý rác thải sinh hoạt.
Ông Đỗ Xuân Dũng, Giám đốc Ban Quản lý phường Ayun Pa, chia sẻ về những khó khăn: “Hiện tại, Ban Quản lý chỉ có khả năng thực hiện công tác thu gom, trong khi nguồn kinh phí từ các xã vẫn chưa có con số cụ thể. Các dự toán định mức từ những năm trước đã hết hạn, và chỉ đạo xây dựng mức giá tối đa từ tỉnh vẫn đang chờ phê duyệt, gây ra tình trạng bế tắc về tài chính. Chúng tôi đang phải tự cân đối để duy trì hoạt động mà không có một khoản ngân sách rõ ràng. Mọi công việc hiện tại đều được triển khai trước, sau đó sẽ lập dự toán chi tiết gửi lên tỉnh và Sở Nông nghiệp để xem xét và chấp thuận. Năm nay thực sự là một năm đầy thách thức.“
Ông Dũng bổ sung: “Nguồn kinh phí xử lý rác thải hàng năm thường được phân bổ dựa trên khối lượng rác thực tế. Hiện tại, các hóa chất phun khử trùng, khử mùi được Chi cục Bảo vệ Môi trường tỉnh hỗ trợ. Tuy nhiên, ngân sách chính chỉ đủ chi trả cho việc ủi và tập trung rác.“
Mặc dù việc đốt rác thải sinh hoạt có thể mang lại lợi ích tạm thời như giảm nhanh khối lượng chất thải, qua đó giảm áp lực cho bãi chôn lấp trong bối cảnh hạ tầng xử lý còn hạn chế; song, phương pháp này lại tiềm ẩn vô vàn hệ lụy. Quá trình đốt rác lộ thiên giải phóng khói bụi, mùi hôi và nhiều hợp chất độc hại, gây suy giảm trực tiếp chất lượng không khí, đồng thời tạo ra nguy cơ ô nhiễm đất, nguồn nước và tác động tiêu cực nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là các nhóm đối tượng dễ tổn thương như trẻ em, người cao tuổi và những bệnh nhân mắc bệnh hô hấp.
Yêu cầu cấp bách: Triển khai giải pháp xử lý đồng bộ và bền vững
Ông Đỗ Xuân Dũng, Giám đốc Ban Quản lý phường Ayun Pa, cho biết thêm: “Mặc dù đã thực hiện phun hóa chất khử mùi hôi để giảm thiểu tác động từ việc đốt rác, song vấn đề mùi vẫn tồn tại. Trong thời gian tới, xã và phường sẽ nỗ lực tăng cường nhắc nhở, tuyên truyền đến người dân, đồng thời cắm biển cấm đốt rác tại khu vực bãi rác. Tuy nhiên, việc triển khai các biện pháp triệt để hơn vẫn còn hạn chế do thiếu hụt nguồn kinh phí.“
Thực trạng hiện tại phản ánh rõ những bất cập trong công tác quản lý và xử lý rác thải sinh hoạt tại bãi rác xã Ia Sao, tỉnh Gia Lai. Trước bối cảnh lượng chất thải phát sinh liên tục tăng cao, việc tiếp tục dung túng cho hành vi đốt rác tại bãi tập kết là hoàn toàn không tương thích với các tiêu chuẩn bảo vệ môi trường và định hướng phát triển bền vững.
Để giải quyết dứt điểm vấn đề này, các cơ quan chức năng cần khẩn trương rà soát toàn diện quy trình thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải tại bãi rác do Ban Quản lý phường Ayun Pa phụ trách. Song song đó, cần chấm dứt triệt để tình trạng đốt rác tự phát, đồng thời đầu tư và triển khai các giải pháp xử lý tiên tiến, tuân thủ nghiêm ngặt các quy chuẩn kỹ thuật về môi trường.
Hơn nữa, việc đẩy mạnh phân loại rác tại nguồn là yếu tố then chốt, nhằm giảm thiểu đáng kể lượng chất thải cần chôn lấp hoặc đốt. Cần khuyến khích mạnh mẽ các hoạt động tái chế, tái sử dụng chất thải và từng bước ứng dụng các công nghệ xử lý hiện đại nhằm tối ưu hóa hiệu quả và giảm thiểu tối đa tác động tiêu cực đến môi trường.
Chỉ khi nhận thức cộng đồng được nâng cao, cùng với sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền địa phương và đơn vị quản lý bãi rác, chúng ta mới có thể xây dựng một hệ thống quản lý chất thải sinh hoạt thực sự hiệu quả. Điều này không chỉ góp phần bảo vệ môi trường sống, sức khỏe cộng đồng mà còn là bước tiến quan trọng hướng tới mục tiêu phát triển xanh và bền vững của tỉnh Gia Lai.
