Các cuộc khảo sát tại một số khu vực chăn nuôi thuộc tỉnh Gia Lai đã phát hiện nhiều tồn tại nghiêm trọng trong việc xử lý chất thải. Nhiều trang trại, điển hình tại xã Ya Ma và Pờ Tó, vẫn xả thải trực tiếp nước thải chưa qua xử lý, đốt xác vật nuôi lộ thiên trái quy định, và có hệ thống xử lý xuống cấp, gây ô nhiễm mùi, môi trường và nguy cơ ảnh hưởng mạch nước ngầm. Mặc dù chính quyền địa phương đã chỉ đạo kiểm tra, thực trạng cho thấy sự thiếu hiệu quả trong vận hành các công trình bảo vệ môi trường. Bài báo nhấn mạnh cần đẩy mạnh kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các vi phạm để đảm bảo ngành chăn nuôi phát triển bền vững, song hành với việc bảo vệ môi trường theo kế hoạch của tỉnh.
Những tồn tại và thách thức trong thực tiễn
Trong giai đoạn gần đây, các cuộc khảo sát thực tế tại nhiều khu vực chăn nuôi thuộc một số xã trên địa bàn tỉnh Gia Lai đã hé lộ thực trạng đáng quan ngại. Dù nhiều trang trại đã chủ động đầu tư hệ thống xử lý chất thải tiên tiến, một bộ phận đáng kể các cơ sở vẫn bộc lộ nhiều hạn chế nghiêm trọng trong quy trình vận hành, thu gom và xử lý nước thải, đòi hỏi sự can thiệp kiểm tra, xác minh kịp thời từ các cơ quan quản lý nhà nước.
Tình hình tại xã Ya Ma, tỉnh Gia Lai: Dựa trên phản ánh của cộng đồng và các khảo sát hiện trường, một số trang trại chăn nuôi tại khu vực này vẫn tiếp diễn tình trạng xả thải trực tiếp nước thải chưa qua xử lý ra các khu vực đất lân cận chuồng trại, gây ô nhiễm mùi nghiêm trọng.
 |
| Cảnh quan tại một cơ sở chăn nuôi heo ở xã Ya Ma, nơi nước thải chăn nuôi bị xả thẳng ra môi trường mà chưa được thu gom hay xử lý. |
 |
| Người dân tại Thôn 2, xã Ya Ma, cũng xác nhận rằng nguồn nước thải từ một trang trại trong khu vực này cũng được xả trực tiếp ra các vùng đất liền kề. |
Qua trao đổi với đại diện lãnh đạo UBND xã Ya Ma, thông tin được cung cấp là:“Địa phương đã tiến hành chỉ đạo kiểm tra. Đối với cơ sở chăn nuôi heo theo hình thức hộ gia đình, các cán bộ kiểm tra đã báo cáo về tình trạng hầm Biogas bị hở gây phát tán mùi và vấn đề này đã được khắc phục.”
Điểm nóng ô nhiễm tại xã Pờ Tó, tỉnh Gia Lai: Các cuộc khảo sát thực địa tại nhiều cơ sở, bao gồm trang trại chăn nuôi heo của Công ty CP Chăn nuôi Xanh Gic, trại heo Bảo An và trang trại vịt của hộ gia đình Bảo Ngọc, đã phát hiện nhiều vấn đề môi trường nghiêm trọng. Những tồn tại này khẩn thiết đòi hỏi sự vào cuộc kiểm tra, xác minh từ chính quyền địa phương và các cơ quan quản lý nhà nước.
Tại trang trại chăn nuôi heo của Công ty CP Chăn nuôi Xanh Gic, thực trạng đáng báo động là việc xử lý xác heo chết: chúng được đặt trên dàn sắt và đốt lộ thiên, vi phạm nghiêm trọng các quy định về vệ sinh môi trường, phát tán mùi hôi khó chịu và thu hút lượng lớn ruồi nhặng. Đồng thời, khu vực mương thu gom nước thải cho thấy những dấu hiệu bất thường, với một số vị trí được che chắn tạm bợ bằng tôn và đặt tấm chắn nhằm ngăn chặn chất cặn, rác và nước thải chảy tràn ra môi trường.
 |
| Hoạt động đốt xác heo lộ thiên, không tuân thủ quy định, tại trang trại chăn nuôi heo nái Ia Pa (thuộc Công ty CP Chăn nuôi Xanh Gic). |
 |
 |
| Nước thải từ khu vực mương thu gom tại đây đang chảy tràn lan ra bên ngoài, gây ô nhiễm. |
Tại trang trại Bảo An, tình hình tương tự cũng diễn ra với nước thải tràn lan trên mặt đất. Nhiều hạng mục bể chứa đã xuống cấp nghiêm trọng, tiềm ẩn nguy cơ lớn gây ô nhiễm mạch nước ngầm. Đáng chú ý, các hồ chứa nước ngay bên ngoài tường rào trang trại có màu đen ngòm, là minh chứng rõ ràng cho mức độ ô nhiễm.
 |
| Ghi nhận tại trang trại Bảo An: Nước thải chảy tràn trên nền đất, cùng với nhiều hạng mục bể chứa xuống cấp, tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm mạch nước ngầm. |
 |
| Cạnh tường bao bên ngoài trang trại là những hồ chứa nước thải đặc quánh, có màu đen ngòm. |
Qua tìm hiểu về trang trại chăn nuôi vịt của hộ gia đình Bảo Ngọc, cơ sở này đang trong quá trình hoàn thiện hồ sơ đăng ký môi trường nhưng chưa được cấp phép. Lý do là thiếu sót một số hạng mục quan trọng, điển hình là khu vực chứa chất thải nguy hại.
Khi trao đổi với Lãnh đạo UBND xã Pờ Tó, đại diện cho biết: “Xã đang khẩn trương rà soát hồ sơ môi trường của các trang trại và sẽ kiên quyết xử lý mọi vi phạm theo đúng quy định.”
Những thực trạng nêu trên đặt ra một dấu hỏi lớn về tính hiệu quả thực sự trong vận hành các công trình bảo vệ môi trường tại nhiều cơ sở chăn nuôi. Việc sở hữu hệ thống xử lý chất thải chỉ là bước khởi đầu; điều cốt yếu là hệ thống ấy phải được duy trì, vận hành liên tục và phát huy tối đa hiệu quả trong suốt chu kỳ sản xuất.
Bảo vệ môi trường: Từ cam kết đến hành động thực chất
Ngày 5 tháng 1 năm 2026, Ủy ban nhân dân tỉnh Gia Lai đã công bố Kế hoạch số 02/KH-UBND, chính thức triển khai Chương trình phát triển ngành công nghiệp môi trường Việt Nam giai đoạn 2025–2030 trên phạm vi toàn tỉnh.
Một trong những định hướng chiến lược nổi bật của Kế hoạch là đẩy mạnh phát triển thị trường sản phẩm, hàng hóa công nghiệp môi trường; tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ, máy móc, thiết bị và các giải pháp tiên tiến trong xử lý nước thải, khí thải, chất thải, hướng tới mục tiêu xây dựng nền kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững.
Trong bối cảnh chiến lược này, việc kiểm soát và xử lý chất thải phát sinh từ hoạt động chăn nuôi cần được nhìn nhận như một khâu then chốt, mang tính quyết định.
Yêu cầu các trang trại nghiêm túc đầu tư, nâng cấp và vận hành tối ưu các hệ thống thu gom, xử lý nước thải, khí thải, mùi hôi và các loại chất thải không chỉ là việc thực thi trách nhiệm bảo vệ môi trường, mà còn là động lực mạnh mẽ tạo ra nhu cầu lớn cho các công nghệ, thiết bị và dịch vụ xử lý môi trường. Từ đó, góp phần quan trọng vào việc định hình thị trường và kích thích sự phát triển của ngành công nghiệp môi trường tại Gia Lai.
Tuy nhiên, nếu tình trạng nước thải vẫn bị xả trực tiếp ra nền đất, chứa trong các hố tạm bợ không đảm bảo; các hệ thống chống thấm hư hỏng không được kịp thời sửa chữa; hoặc việc xử lý xác động vật không tuân thủ quy trình chuẩn mực, thì mục tiêu phát triển ngành chăn nuôi theo định hướng xanh và bền vững sẽ khó lòng trở thành hiện thực.
Đẩy mạnh kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm
Trước những thực trạng đáng báo động, các cơ quan chức năng và chính quyền địa phương cần khẩn trương đẩy mạnh công tác kiểm tra, thanh tra việc tuân thủ các quy định về bảo vệ môi trường tại mọi cơ sở chăn nuôi, đặc biệt tập trung vào những trang trại bộc lộ dấu hiệu vi phạm hoặc bất cập nghiêm trọng trong quản lý và xử lý chất thải.
Việc kiểm tra cần đi sâu vào thực trạng hệ thống thu gom và xử lý nước thải; đánh giá kỹ lưỡng tình trạng các hồ chứa, bạt chống thấm; xác định vị trí tiếp nhận nguồn nước sau xử lý; và phương án xử lý động vật chết. Song song đó, cần đối chiếu chặt chẽ quá trình vận hành thực tế với các hồ sơ môi trường đã đăng ký của từng cơ sở. Các công trình xuống cấp phải được yêu cầu sửa chữa, khắc phục ngay lập tức; mọi trường hợp vi phạm sẽ bị xử lý nghiêm minh theo quy định của pháp luật.
Phát triển ngành chăn nuôi bền vững phải luôn song hành cùng với công tác bảo vệ môi trường. Việc nâng cao ý thức trách nhiệm của các chủ cơ sở chăn nuôi, đẩy mạnh ứng dụng các công nghệ tiên tiến và xử lý chất thải đúng quy trình không chỉ giúp kiểm soát và giải quyết các nguy cơ ô nhiễm hiện hữu, mà còn kiến tạo động lực mạnh mẽ cho sự phát triển của công nghệ, thiết bị và dịch vụ môi trường. Điều này từng bước hiện thực hóa tầm nhìn phát triển ngành công nghiệp môi trường của tỉnh Gia Lai trong giai đoạn 2025–2030.
Hình ảnh minh chứng về thực trạng quản lý môi trường tại các trang trại chăn nuôi heo và vịt trên địa bàn tỉnh Gia Lai
 |
| Trang trại heo tại xã Ia Boòng, tỉnh Gia Lai, với hệ thống xử lý nước thải sơ sài, nước thải phân heo bị bơm thẳng vào hố đất không có bạt chống thấm, tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm mạch nước ngầm nghiêm trọng và phát tán mùi hôi ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng. |
 |
 |
| Hai cơ sở chăn nuôi tại thôn 7, xã Đăk Pơ, tỉnh Gia Lai, chưa đầu tư hệ thống xử lý chất thải theo đúng quy định. Nước thải từ hoạt động chăn nuôi heo chủ yếu được xả vào các hồ chứa tạm bợ, không có bạt chống thấm hay hệ thống Biogas, gây phát tán mùi hôi thối nồng nặc, ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng cuộc sống của cư dân lân cận. |
 |
| Ghi nhận vào ngày 29 tháng 8 năm 2026 tại trang trại chăn nuôi Gia Lai Fams ở xã Chơ Long, tỉnh Gia Lai, hệ thống xử lý nước thải bị phát hiện không hoạt động. Khu vực ép phân để bã phân trực tiếp trên nền đất, tạo nguy cơ ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Kế cận trang trại còn tồn tại một hồ chứa nước thải màu đen ngòm. |
 |
|
Đối với trang trại chăn nuôi vịt thuộc hộ gia đình Bảo Ngọc, thông tin cho biết cơ sở này đang hoàn thiện thủ tục đăng ký môi trường nhưng vẫn chưa được phê duyệt do thiếu sót các hạng mục thiết yếu, điển hình là khu vực chứa chất thải nguy hại. Quan sát thực tế tại khu vực xử lý nước thải của trang trại cho thấy hồ chứa nước thải không được lót bạt chống thấm, với lượng nước thải đặc quánh, màu đen ngòm và bốc mùi hôi thối nồng nặc, tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. |
