Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Kế hoạch số 2197/QĐ-BNNMT, chi tiết hóa lộ trình triển khai Kế hoạch hành động quốc gia nhằm kiểm soát ô nhiễm và nâng cao chất lượng môi trường không khí giai đoạn 2026-2030, với tầm nhìn đến năm 2045. Kế hoạch này cụ thể hóa các nhiệm vụ đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, đồng thời phân định rõ vai trò và trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ để đảm bảo phối hợp đồng bộ và hiệu quả. Các giải pháp trọng tâm bao gồm hoàn thiện khung pháp lý, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ (chuyển đổi số), củng cố năng lực quan trắc và dự báo, kiểm soát phát thải công nghiệp, thúc đẩy nông nghiệp xanh và kiểm soát hoạt động đốt mở. Cục Môi trường được chỉ định là đơn vị đầu mối chiến lược, giám sát tổng thể, trong khi các cục chuyên ngành khác như Khí tượng Thủy văn, Viễn thám Quốc gia, Trồng trọt và Lâm nghiệp cũng được giao các nhiệm vụ cụ thể để đóng góp vào mục tiêu chung.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chính thức công bố Kế hoạch số 2197/QĐ-BNNMT, chi tiết hóa lộ trình triển khai Kế hoạch hành động quốc gia nhằm kiểm soát ô nhiễm và nâng cao chất lượng môi trường không khí, bao trùm giai đoạn 2026-2030 và hướng tới tầm nhìn năm 2045.
Văn bản này ra đời nhằm cụ thể hóa và triển khai đồng bộ, hiệu quả các nhiệm vụ trọng tâm đã được xác định trong Quyết định số 2530/QĐ-TTg ngày 19/1/2025 của Thủ tướng Chính phủ, phê duyệt Kế hoạch hành động quốc gia về khắc phục ô nhiễm và quản lý chất lượng môi trường không khí cho giai đoạn 2026-2030, cùng tầm nhìn chiến lược đến năm 2045.
Song song đó, Kế hoạch cũng phân định rõ ràng vai trò, nhiệm vụ và trách nhiệm cụ thể của các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, nhằm đảm bảo sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ và đạt hiệu quả tối ưu trong việc hiện thực hóa các mục tiêu đã được đề ra.
Các đơn vị được giao trọng trách chủ trì sẽ chủ động xây dựng kế hoạch chi tiết, đề xuất các nhiệm vụ cụ thể cùng nguồn lực cần thiết để triển khai, cam kết tuân thủ tiến độ, chất lượng, đảm bảo tính thống nhất, hiệu quả và sự đồng bộ với các chương trình, kế hoạch hiện hành, tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật.
Nguyên tắc xuyên suốt là đảm bảo tính khả thi và linh hoạt, phù hợp với nguồn lực hiện có, đồng thời tạo sự hài hòa giữa kế hoạch, nguồn lực, giải pháp và chính sách thực thi. Đặc biệt, Kế hoạch nhấn mạnh sự phối hợp chặt chẽ, hiệu quả giữa các đơn vị nội bộ Bộ với các bộ, ngành, địa phương và các đối tác liên quan trong toàn bộ quá trình triển khai nhiệm vụ.
Kế hoạch phác thảo một loạt các giải pháp và nhiệm vụ trọng tâm, bao gồm: hoàn thiện khung pháp lý và cơ chế kiểm soát chất lượng không khí; đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao công nghệ tiên tiến, đặc biệt là chuyển đổi số trong quản lý môi trường không khí; củng cố năng lực quan trắc, cảnh báo, dự báo và vận hành Hệ thống cảnh báo, dự báo, kiểm soát ô nhiễm không khí quốc gia; triển khai các biện pháp kiểm soát, giảm thiểu phát thải từ hoạt động công nghiệp; thúc đẩy các giải pháp xanh trong nông nghiệp và môi trường; kiểm soát chặt chẽ hoạt động đốt mở; tăng cường thanh tra, xử lý nghiêm các vi phạm; và đẩy mạnh hợp tác quốc tế, công tác thông tin, truyền thông….
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chỉ định Cục Môi trường làm đơn vị đầu mối chiến lược, chịu trách nhiệm giám sát, tổng hợp toàn bộ kết quả triển khai Kế hoạch. Cục cũng sẽ đóng vai trò chủ chốt trong việc tham mưu xây dựng và trình ban hành các văn bản quy phạm pháp luật, cùng các hướng dẫn kỹ thuật chuyên sâu về bảo vệ môi trường và quản lý chất lượng không khí.
Đơn vị này sẽ phát triển bộ tiêu chí Nhãn sinh thái Việt Nam, cùng các quy định chi tiết về hệ số và kiểm kê phát thải từ các nguồn bụi, khí thải, đồng thời chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện. Cục Môi trường cũng sẽ dẫn dắt việc đầu tư, vận hành mạng lưới quan trắc môi trường quốc gia, xây dựng và triển khai nền tảng kiểm kê phát thải bụi, khí thải quốc gia cũng như Hệ thống cảnh báo, dự báo, kiểm soát ô nhiễm môi trường không khí quốc gia.
Cục Môi trường có nhiệm vụ chủ động xây dựng, vận hành cơ sở dữ liệu quản lý các nguồn phát thải, đồng thời tổ chức giám sát chặt chẽ các nguồn phát sinh khí thải quy mô lớn, tăng cường kiểm tra việc tuân thủ pháp luật về bảo vệ môi trường không khí và đảm bảo minh bạch thông tin.
Cục Khí tượng Thủy văn sẽ giữ vai trò chủ trì trong việc thu thập và cung cấp các số liệu quan trắc khí tượng, thông tin và dữ liệu dự báo khí tượng, phục vụ đắc lực cho việc mô hình hóa và dự báo chất lượng không khí. Đơn vị này cũng chịu trách nhiệm cảnh báo, dự báo các hiện tượng nghịch nhiệt, đồng thời cung cấp thông tin thiết yếu cho công tác cảnh báo, dự báo ô nhiễm không khí.
Cục Viễn thám Quốc gia được giao trọng trách ứng dụng công nghệ viễn thám để giám sát quy mô rộng, phát hiện nhanh chóng các điểm nóng ô nhiễm, các hoạt động đốt mở như đốt rơm rạ, chất thải thông qua thiết bị bay không người lái (UAV), từ đó cung cấp và chia sẻ thông tin phục vụ quản lý. Đơn vị này cũng là đầu mối cung cấp ảnh vệ tinh và dữ liệu phân tích bụi PM 2.5, PM 10 từ vệ tinh, hỗ trợ hiệu quả cho các hoạt động dự báo chất lượng môi trường không khí.
Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật sẽ chủ trì việc xây dựng các cơ chế, chính sách nhằm thúc đẩy thu gom và tái chế phụ phẩm nông nghiệp (như rơm, rạ); phát triển chính sách kinh tế tuần hoàn cho phụ phẩm nông nghiệp; và chính sách thu hút đầu tư vào các cơ sở thu gom, tái chế phụ phẩm nông nghiệp tại các khu vực trọng điểm. Cục cũng sẽ huy động đầu tư thông qua hình thức xã hội hóa để xây dựng mạng lưới cơ sở thu gom, tái chế phụ phẩm nông nghiệp, đồng thời tổ chức xây dựng và nhân rộng các mô hình kinh tế tuần hoàn hiệu quả trong lĩnh vực nông nghiệp.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã giao Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm trọng trách chủ trì xây dựng Chương trình trồng cây xanh, phát triển không gian công cộng xanh tại các đô thị, đồng thời triển khai các hoạt động phòng cháy, chữa cháy rừng, quản lý chặt chẽ hoạt động đốt sinh khối và giảm thiểu phát thải từ các vụ cháy rừng.
