Lào Cai đã ban hành Chương trình hành động cụ thể nhằm đảm bảo an ninh nguồn nước và an toàn hệ thống đập, hồ chứa, coi đây là nhiệm vụ trọng yếu mang ý nghĩa chiến lược cho phát triển kinh tế – xã hội bền vững và bảo vệ môi trường. Đến năm 2030, tỉnh đặt mục tiêu đảm bảo đầy đủ cả về số lượng và chất lượng nguồn nước cho dân sinh, sản xuất, đồng thời nâng cao tỷ lệ tiếp cận nước sạch và khắc phục tình trạng thiếu nước. Để hiện thực hóa mục tiêu, Lào Cai sẽ đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong quản lý tài nguyên nước, xây dựng cơ sở dữ liệu và hệ thống quan trắc, cảnh báo sớm. Song song đó, tỉnh tập trung đầu tư nâng cấp cơ sở hạ tầng thủy lợi, bảo vệ và phát triển rừng đầu nguồn như "hồ chứa tự nhiên", đồng thời siết chặt quản lý khai thác và kiểm soát ô nhiễm nguồn nước.
| Khu công nghiệp Tằng Loỏng sẽ triển khai Nhà máy xử lý chất thải công nghiệp và nguy hại quy mô 46ha Hải quan Lào Cai ngăn chặn gần 1.500 bao thuốc lá nhập lậu qua cửa khẩu quốc tế Kim Thành Lào Cai: Khoanh vùng bảo vệ môi trường, chủ động kiểm soát nguy cơ ô nhiễm |
 |
| Hình ảnh minh họa. |
Nhằm hiện thực hóa Kết luận số 36-KL/TW ngày 23/6/2022 của Bộ Chính trị về đảm bảo an ninh nguồn nước và an toàn hệ thống đập, hồ chứa, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lào Cai đã ban hành Chương trình hành động chi tiết, với các mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp được thiết kế phù hợp với điều kiện thực tiễn đặc thù của địa phương.
An ninh nguồn nước: Tầm nhìn chiến lược cho phát triển bền vững
Thông qua Chương trình hành động, tỉnh Lào Cai kiên định quan điểm rằng việc đảm bảo an ninh nguồn nước và an toàn hồ đập là một nhiệm vụ trọng yếu, cấp bách, mang ý nghĩa chiến lược sâu rộng đối với sự phát triển kinh tế – xã hội bền vững, đồng thời củng cố quốc phòng, an ninh và bảo vệ môi trường sinh thái.
Thực tiễn chứng minh, nguồn nước không chỉ là yếu tố đầu vào thiết yếu cho sản xuất nông nghiệp, công nghiệp và dịch vụ, mà còn là nhân tố quyết định trực tiếp đến chất lượng cuộc sống cộng đồng. Đối với một tỉnh đặc thù như Lào Cai, nơi có phần lớn dân cư sinh sống tại các khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa, việc đảm bảo nguồn nước sinh hoạt ổn định càng trở nên cấp thiết, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu giảm nghèo bền vững, xây dựng nông thôn mới và nâng cao mức sống.
Đồng thời, hệ thống hồ chứa và đập thủy lợi trên địa bàn tỉnh giữ vai trò then chốt trong việc điều tiết nguồn nước, phục vụ sản xuất và chủ động phòng chống thiên tai. Tuy nhiên, trước những ảnh hưởng ngày càng rõ rệt của biến đổi khí hậu, yêu cầu về an toàn công trình đang đặt ra những thách thức đáng kể cho công tác quản lý nhà nước và chiến lược đầu tư hạ tầng.
Lào Cai: Mục tiêu chủ động an ninh nguồn nước toàn diện
Đến năm 2030, Lào Cai đặt ra mục tiêu chiến lược là đảm bảo đầy đủ cả về số lượng và chất lượng nguồn nước phục vụ nhu cầu dân sinh trong mọi kịch bản; đáp ứng tối ưu nhu cầu sử dụng nước cho sản xuất, kinh doanh; đồng thời chủ động tích trữ, điều hòa và khai thác hiệu quả tài nguyên nước, song hành với việc đảm bảo an toàn tuyệt đối cho hệ thống đập và hồ chứa.
Đáng chú ý, tỉnh đặt kỳ vọng nâng tỷ lệ dân số tiếp cận nước sạch đạt chuẩn lên 50%; cơ bản đảm bảo nguồn nước tưới cho toàn bộ diện tích lúa và các loại cây trồng chủ lực; hoàn thành công tác sửa chữa, nâng cấp các hồ chứa có dung tích từ 50.000 m³ trở lên; và từng bước khắc phục triệt để tình trạng thiếu nước tại các khu vực trọng điểm.
Hướng tới năm 2045, Lào Cai kỳ vọng kiến tạo một hệ thống kết cấu hạ tầng thủy lợi và phòng chống thiên tai đồng bộ, hiện đại; nâng cao năng lực dự báo và cảnh báo dài hạn; kiểm soát triệt để tình trạng suy thoái, cạn kiệt nguồn nước và cơ bản giải quyết toàn diện bài toán thiếu nước trên phạm vi toàn tỉnh.
Loạt mục tiêu này không chỉ phản ánh quyết tâm mạnh mẽ của địa phương trong quản lý tài nguyên nước mà còn thể hiện sự chuyển đổi tư duy từ phương thức ứng phó sang chủ động thích ứng, từ khai thác đơn thuần sang chiến lược quản trị tổng hợp và bền vững nguồn nước.
Đồng bộ hóa giải pháp: Từ công nghệ tiên tiến đến hạ tầng hiện đại
Để hiện thực hóa các mục tiêu đã đề ra, Chương trình hành động xác định nhiều nhóm giải pháp trọng tâm, đặc biệt nhấn mạnh vai trò cốt lõi của khoa học công nghệ và chuyển đổi số.
Theo đó, tỉnh sẽ đẩy mạnh rà soát, đánh giá toàn diện trữ lượng nước và hiện trạng khai thác, sử dụng; đồng thời xây dựng một cơ sở dữ liệu số hóa về tài nguyên nước, hạ tầng thủy lợi, hệ thống cấp nước sinh hoạt nông thôn và công tác phòng chống thiên tai. Đây được coi là nền tảng thiết yếu để nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành và đưa ra các quyết định dựa trên dữ liệu khoa học.
Song song với đó, các hệ thống quan trắc, giám sát và cảnh báo sớm nguy cơ mất an toàn công trình, cũng như các rủi ro thiên tai liên quan đến nước, sẽ được đầu tư và hoàn thiện từng bước. Việc ứng dụng công nghệ số trong vận hành hồ chứa và đập thủy lợi được kỳ vọng sẽ giảm thiểu đáng kể rủi ro, đồng thời nâng cao hiệu quả khai thác nguồn nước trong bối cảnh thời tiết ngày càng khó lường.
Bên cạnh các giải pháp công nghệ, tỉnh cũng ưu tiên phân bổ nguồn lực cho việc đầu tư xây dựng, nâng cấp và sửa chữa các hồ chứa nước, công trình cấp nước sinh hoạt, đặc biệt chú trọng tại các khu vực miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số – những nơi thường xuyên đối mặt với hạn hán và tình trạng thiếu nước.
Bảo vệ nguồn sinh thủy: Chiến lược phát triển bền vững cốt lõi
Một trong những nội dung trọng tâm và đáng chú ý của Chương trình hành động là sự gắn kết chặt chẽ giữa việc đảm bảo an ninh nguồn nước với chiến lược bảo vệ hệ sinh thái rừng đầu nguồn.
Các chuyên gia môi trường khẳng định, rừng đầu nguồn đóng vai trò then chốt như những “hồ chứa nước tự nhiên”, có khả năng duy trì dòng chảy ổn định, hạn chế xói mòn đất và giảm thiểu đáng kể nguy cơ lũ quét, sạt lở. Do đó, việc tăng cường trồng rừng, bảo vệ rừng và kiểm soát chặt chẽ các hoạt động có nguy cơ gây ô nhiễm nguồn nước được coi là giải pháp mang tính chiến lược, lâu dài nhằm bảo vệ nguồn sinh thủy bền vững cho địa phương.
Đồng thời, tỉnh sẽ tăng cường siết chặt công tác quản lý khai thác, sử dụng tài nguyên nước và kiểm soát nghiêm ngặt việc xả thải vào nguồn nước; kiểm soát chặt chẽ các nguồn gây ô nhiễm, suy thoái nhằm đảm bảo chất lượng nguồn nước phục vụ đời sống và hoạt động sản xuất.
Trong bối cảnh nguồn nước ngày càng khẳng định vị thế là một trong những tài nguyên chiến lược của thế kỷ XXI, việc Lào Cai chủ động xây dựng và triển khai đồng bộ các giải pháp đảm bảo an ninh nguồn nước không chỉ góp phần thiết yếu vào công tác bảo vệ môi trường, nâng cao năng lực chống chịu trước thiên tai, mà còn kiến tạo nền tảng vững chắc cho mục tiêu phát triển xanh và bền vững trong các thập niên tiếp theo.
