Bài viết của Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh tầm quan trọng của công tác đối ngoại trong kỷ nguyên phát triển mới của Việt Nam sau Đại hội XIV, khẳng định đối ngoại là nhiệm vụ trọng yếu và thường xuyên. Theo đó, Việt Nam sẽ triển khai "đối ngoại toàn diện ở tầm cao mới" với nguyên tắc tối đa hóa lợi ích quốc gia, độc lập, tự chủ, tự cường và đặt người dân vào vị trí trung tâm. Nền đối ngoại này được tích hợp chặt chẽ với quốc phòng, an ninh, kinh tế, văn hóa, huy động sức mạnh tổng hợp của toàn Đảng, toàn dân. Mục tiêu là kiến tạo một cục diện quốc tế thuận lợi, tranh thủ nguồn lực bên ngoài, nâng cao vị thế và sức mạnh mềm của đất nước, đồng thời đóng góp trách nhiệm vào hòa bình và trật tự quốc tế công bằng, dựa trên luật pháp.
| Tạp chí Công nghiệp môi trường hân hạnh giới thiệu toàn văn bài viết sâu sắc của đồng chí Tô Lâm – Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, mang tựa đề: “Đẩy mạnh đối ngoại toàn diện ở tầm cao mới“. |
Xuyên suốt chiều dài lịch sử cách mạng Việt Nam, vận mệnh quốc gia luôn đan xen mật thiết với những dòng chảy chuyển mình của thời đại. Ngay trong buổi bình minh độc lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “sau vấn đề phòng thủ, ngoại giao là một vấn đề cần yếu cho một nước độc lập”, lời khẳng định đanh thép về tầm vóc và trọng trách của công tác đối ngoại đối với sự tồn vong và phát triển của quốc gia, dân tộc.
Đại hội XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam đánh dấu một mốc son lịch sử huy hoàng, mở ra cánh cửa dẫn lối dân tộc bước vào một kỷ nguyên phát triển mới. Dưới ánh sáng định hướng của Đại hội XIV, công tác đối ngoại – một nhiệm vụ mang tính trọng yếu và thường xuyên – sẽ được triển khai một cách toàn diện, nâng lên một tầm cao mới. Theo đó, nhịp đập của Việt Nam sẽ hòa cùng dòng chảy thời đại, kiến tạo nền hòa bình bền vững, bồi đắp sự thịnh vượng, đồng thời xác lập một vị thế cao hơn, vững chắc hơn cho quốc gia, dân tộc trên trường quốc tế.
Việt Nam: Nơi giao thoa của thời đại và khát vọng phát triển
Thế giới đương đại đang chứng kiến những chuyển biến sâu rộng, với tốc độ nhanh chóng và cường độ mạnh mẽ, định hình lại trật tự toàn cầu. Những xu hướng vận động này đan xen phức tạp, vừa thúc đẩy sự gắn kết và phụ thuộc lẫn nhau sâu sắc, vừa gia tăng phân hóa và cạnh tranh khốc liệt. Nhân loại đang bước vào một giai đoạn ẩn chứa nhiều rủi ro tiềm tàng, nhưng đồng thời cũng mở ra vô vàn cơ hội phát triển đột phá. Trong bối cảnh đó, không một quốc gia nào, dù có quy mô hay trình độ phát triển ra sao, có thể đứng ngoài vòng xoáy vận động của thời cuộc.
Một mặt, chúng ta chứng kiến sự xói mòn của hệ thống quan hệ đa phương và luật pháp quốc tế, kéo theo đó là sự gia tăng của các tranh chấp chủ quyền và xung đột lãnh thổ. Cạnh tranh địa chính trị, kinh tế ngày càng gay gắt, đi kèm với cuộc đua giành quyền kiểm soát công nghệ, năng lượng và các hạ tầng chiến lược. Các thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống đang trở nên phức tạp và nghiêm trọng hơn bao giờ hết. Mặt khác, những trào lưu chủ đạo hướng tới hòa bình, hợp tác và phát triển, tăng trưởng bền vững, bao trùm và toàn cầu hóa vẫn tiếp tục mạnh mẽ. Đại đa số cộng đồng quốc tế khao khát kiến tạo một trật tự thế giới dân chủ, công bằng, bình đẳng, được xây dựng trên nền tảng luật pháp quốc tế. Cùng với đó, cuộc cách mạng khoa học công nghệ đang mở ra những chân trời phát triển vô tận, dựa trên sức mạnh của tri thức và tiềm năng sáng tạo của con người.
Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam đánh dấu một kỷ nguyên mới rạng rỡ cho Dân tộc Việt Nam, sau 96 năm vững vàng dưới sự lãnh đạo của Đảng, 80 năm giành lại độc lập và 40 năm kiên trì thực hiện công cuộc đổi mới. Tiếp nối kỷ nguyên độc lập, tự do, xây dựng chủ nghĩa xã hội và kỷ nguyên đổi mới, đất nước ta chính thức bước vào kỷ nguyên phát triển phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, với hoài bão sánh vai cùng các cường quốc năm châu.
Giai đoạn triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng (2026-2031) mang ý nghĩa bản lề, là thời khắc quyết định cho khát vọng bứt phá trở thành một quốc gia phát triển, có thu nhập cao và trình độ tiên tiến. Nếu không, chúng ta có thể đối mặt với nguy cơ lặp lại bài học mắc kẹt trong bẫy thu nhập trung bình, khi nhiều điểm nghẽn mang tính cấu trúc trong mô hình phát triển và quản trị quốc gia dần bộc lộ. Lịch sử đã chứng minh, trong các thời kỳ quá độ giữa những giá trị cũ và mới, nếu một quốc gia không kịp thời nắm bắt nhịp đập của thế giới và xu thế của thời đại, nguy cơ tụt hậu sẽ trở nên hiện hữu hơn bao giờ hết.
Nâng tầm đối ngoại toàn diện: Chiến lược kiến tạo vị thế mới
Trước sự “hội tụ” của những đòi hỏi từ thời đại và yêu cầu nội tại của đất nước, việc hiện thực hóa hai mục tiêu chiến lược 100 năm là một cam kết chính trị – lịch sử thiêng liêng của Đảng trước toàn thể nhân dân và cộng đồng quốc tế. Lịch sử nhân loại đã minh chứng rõ ràng: những quốc gia nào sở hữu tầm nhìn chiến lược chủ động, biết cách nắm bắt sức mạnh của thời đại để nội lực hóa, biến thành động lực phát triển, ắt sẽ gặt hái thành công. Suốt chiều dài lịch sử, thực tiễn toàn cầu cũng đã chỉ ra một quy luật bất biến: không một quốc gia nào có thể vươn lên thành cường quốc mà không xây dựng được một nền đối ngoại vững mạnh. Trong thế giới đương đại, an ninh và phát triển của mỗi quốc gia không thể tách rời, đứng biệt lập khỏi những tác động đa chiều của thế giới, của thời đại, của thời cuộc và cục diện chung.
Trước những thời khắc mang tính lịch sử, đất nước ta cần những quyết sách mang tầm vóc lịch sử. Kỷ nguyên mới này đòi hỏi một nền “đối ngoại toàn diện ở tầm cao mới”, với những nguyên tắc cốt lõi: Bảo đảm tối đa lợi ích quốc gia – dân tộc; lấy hòa bình, độc lập, tự chủ, tự cường làm kim chỉ nam; đặt người dân vào vị trí trung tâm của mọi chủ trương, chính sách; và coi việc đóng góp tích cực cho cộng đồng quốc tế là một trách nhiệm thiêng liêng. Ở tầm cao mới này, công tác đối ngoại sẽ được triển khai với tinh thần tự tin, tự chủ, tự lực, tự cường mạnh mẽ hơn; qua đó đóng góp hiệu quả hơn vào việc hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược của đất nước, đồng thời thể hiện trách nhiệm lớn hơn đối với nền hòa bình và sự phát triển thịnh vượng của thế giới.
Đây là một nền đối ngoại toàn diện, nâng tầm về mục tiêu. Theo đó, mọi hoạt động đối ngoại đều được định hướng nhằm bảo đảm tối đa lợi ích quốc gia – dân tộc, vì một Đảng Cộng sản Việt Nam vững mạnh, vì một Việt Nam giàu mạnh, vì cuộc sống ấm no, hạnh phúc của nhân dân. Mục tiêu là hội nhập sâu rộng, có vị trí và vai trò quan trọng trong nền chính trị thế giới, nền kinh tế toàn cầu và dòng chảy văn minh nhân loại, qua đó đóng góp thiết thực vào nền hòa bình, ổn định, công bằng, tiến bộ xã hội và sự phát triển phồn vinh chung của các dân tộc trong khu vực và trên toàn thế giới.
Đây là một nền đối ngoại toàn diện, nâng tầm về lĩnh vực triển khai. Đối ngoại không còn là một phạm trù riêng biệt mà đã được lồng ghép, gắn kết chặt chẽ với quốc phòng, an ninh, kinh tế, khoa học – công nghệ, văn hóa và xã hội, nhằm tạo nên sức mạnh tổng hợp phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đường lối đối ngoại toàn diện này lấy phát triển kinh tế – xã hội làm trọng tâm, đồng thời xác định ngoại giao phục vụ phát triển và hội nhập quốc tế là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên.
Đây là một nền đối ngoại toàn diện, nâng tầm về chủ thể tham gia. Đối ngoại toàn diện là một sự nghiệp chung của toàn Đảng, toàn dân, trong đó phát huy mạnh mẽ vai trò của cả ba trụ cột: đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại Nhân dân. Đồng thời, đường lối này còn huy động tối đa sự tham gia của đối ngoại Quốc hội, các bộ, ban, ngành, các địa phương; tạo sự gắn kết chặt chẽ giữa đối ngoại với quốc phòng, an ninh, cũng như giữa ngoại giao chính trị với ngoại giao kinh tế, văn hóa, khoa học – công nghệ và các lĩnh vực khác.
Đối ngoại: Triển khai nhiệm vụ “trọng yếu, thường xuyên” trong kỷ nguyên mới
Nền đối ngoại toàn diện ở tầm cao mới là sự dung hòa giữa kế thừa những giá trị cốt lõi và phát triển sáng tạo. Công tác đối ngoại của Việt Nam kiên định vững chắc đường lối độc lập, tự chủ, tự cường, hướng tới hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển, đồng thời đẩy mạnh đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại. Việt Nam kiên định là bạn, là đối tác tin cậy và là thành viên có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế. Đồng thời, nền đối ngoại Việt Nam không ngừng phát triển, tiếp thu những tinh hoa, tri thức và phương pháp của ngoại giao hiện đại, thấm nhuần sâu sắc tinh thần “dĩ bất biến ứng vạn biến”. Con đường hòa bình, độc lập, tự chủ, tự cường không chỉ nhằm mục đích xây dựng một đất nước giàu mạnh cho nhân dân Việt Nam, mà còn để đóng góp một cách trách nhiệm vào nền hòa bình, ổn định của khu vực và một trật tự thế giới dựa trên luật pháp quốc tế. Đây chính là kim chỉ nam, là nền tảng đạo lý và là nguyên tắc cơ bản để chúng ta kiến tạo các mối quan hệ đối ngoại bền vững.
Đồng thời, đối ngoại toàn diện được phát triển lên một tầm cao mới, trong đó nhấn mạnh rằng đối ngoại và hội nhập quốc tế phải được xác định là nhiệm vụ “trọng yếu, thường xuyên”. Đây là một bước tiến quan trọng trong tư duy chiến lược, khẳng định rằng đối ngoại và hội nhập quốc tế không chỉ là những nhiệm vụ chủ yếu mà còn mang tầm quan trọng hàng đầu, đòi hỏi sự chủ động, nhạy bén, kịp thời và hiệu quả cao trong triển khai thường xuyên. Tư tưởng này đã đưa công tác đối ngoại vào một vị trí trung tâm, với trách nhiệm và vai trò cao hơn trong việc bảo đảm an ninh và thúc đẩy phát triển của đất nước: Giữ vững hòa bình để duy trì ổn định, ổn định để tạo đà phát triển, và phát triển để nâng cao sức mạnh tổng thể của quốc gia. Theo định hướng đó, đối ngoại toàn diện ở tầm cao mới sẽ tập trung triển khai các nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên theo năm định hướng chiến lược sau:
Thứ nhất, đối ngoại phải phát huy vai trò tiên phong, đảm nhiệm sứ mệnh trọng yếu, thường xuyên trong việc kiến tạo một cục diện quốc tế thuận lợi cho sự phát triển của đất nước. Trong bối cảnh thế giới càng trở nên phức tạp và khó lường, việc củng cố nền hòa bình, ổn định cho quốc gia càng mang ý nghĩa then chốt. Công tác đối ngoại phải luôn thể hiện “chủ động chiến lược” trong mọi tình huống, kiên quyết giữ vững nguyên tắc “trong ấm, ngoài êm”: duy trì ổn định và phát triển nội tại, đồng thời thiết lập hòa bình và hợp tác với bên ngoài. Cùng với quốc phòng và an ninh, đối ngoại kiên quyết, kiên trì bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc; bảo vệ Đảng, Nhà nước, Nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa; bảo vệ sự nghiệp đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa; bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc; bảo vệ an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội và nền văn hóa; giữ vững ổn định chính trị và môi trường hòa bình để xây dựng, phát triển đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Đồng thời, chủ động thúc đẩy giải quyết mọi khác biệt bằng biện pháp hòa bình, dựa trên cơ sở luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên hợp quốc.
Thứ hai, đối ngoại là động lực then chốt trong việc tạo dựng các điều kiện thuận lợi, tối đa hóa việc tranh thủ nguồn lực từ bên ngoài và mở ra những không gian phát triển chiến lược mới cho quốc gia. Thế giới ngày nay đang được định hình bởi những xu hướng đột phá; và những quốc gia thành công chính là những nước biết chủ động nắm bắt, tiên phong và đặt mình vào dòng chảy chung của thời đại. Nhiệm vụ của đối ngoại là nhận diện sâu sắc, đồng thời tranh thủ tối đa các cơ hội từ những xu hướng đang định hình lại kinh tế thế giới như đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, công nghệ lượng tử, tự động hóa…; từ đó chuyển hóa những mối quan hệ chính trị tốt đẹp thành những kết quả kinh tế cụ thể, có thể đo đếm và lan tỏa trực tiếp đến đời sống nhân dân thông qua các thỏa thuận kinh tế, hiệp định thương mại và đầu tư, hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam tự tin vươn ra thế giới và tham gia sâu hơn vào các chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu.
Thứ ba, đối ngoại phải thể hiện tinh thần trách nhiệm cao đối với cộng đồng quốc tế, chủ động đóng góp vào việc xây dựng và bảo vệ một trật tự quốc tế công bằng, bình đẳng, dựa trên nền tảng luật pháp quốc tế. Trong một thế giới toàn cầu hóa sâu rộng, lợi ích của quốc gia – dân tộc, của công dân và doanh nghiệp Việt Nam không còn bó hẹp trong đường biên giới lãnh thổ. Việc bảo vệ lợi ích quốc gia – dân tộc Việt Nam giờ đây gắn liền mật thiết với việc bảo vệ một trật tự thế giới công bằng, bình đẳng, thượng tôn pháp luật quốc tế. Thế và lực mới của đất nước cho phép chúng ta đóng góp một cách tích cực và có trách nhiệm vào giải quyết các vấn đề chung của toàn cầu. Như lời dạy bất hủ của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Mình đã hưởng cái hay của người thì phải có cái hay cho người ta hưởng”, Việt Nam sẽ tiếp tục thực hiện mạnh mẽ các cam kết của mình về phát triển bền vững, an ninh lương thực, ứng phó biến đổi khí hậu, giảm phát thải ròng; đồng thời tham gia sâu rộng hơn vào các hoạt động gìn giữ hòa bình, cứu hộ cứu nạn, viện trợ nhân đạo, trung gian, hòa giải, và phát huy vai trò nòng cốt, dẫn dắt trong những vấn đề và cơ chế quan trọng, phù hợp với năng lực và vị thế của mình.
Thứ tư, phát huy tối đa “sức mạnh mềm” của dân tộc, xứng tầm với tầm vóc lịch sử và bề dày văn hóa, vị thế chính trị và kinh tế đang lên của đất nước. Vị thế và uy tín của một quốc gia không chỉ được đo lường bằng sức mạnh vật chất mà còn bởi “sức mạnh mềm” nội tại. Đối với Việt Nam, đó là bề dày lịch sử hào hùng, nền văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc, những thành tựu to lớn và có ý nghĩa lịch sử từ công cuộc đổi mới, là đường lối đối ngoại hòa bình, hữu nghị, xử lý các vấn đề quốc tế một cách hài hòa, thấu tình đạt lý, thượng tôn luật pháp quốc tế, cùng với sự đồng tình và ủng hộ rộng rãi từ bạn bè quốc tế. Ở tầm cao mới, công tác đối ngoại phải góp phần mạnh mẽ vào việc gia tăng vị thế, nâng cao tầm ảnh hưởng của đất nước trong nền chính trị thế giới, nền kinh tế toàn cầu và dòng chảy văn minh nhân loại.
Thứ năm, kiến tạo một nền đối ngoại và ngoại giao toàn diện, hiện đại và chuyên nghiệp. Kỷ nguyên mới đặt ra yêu cầu phải xây dựng một nền đối ngoại không chỉ ngang tầm khu vực mà còn vươn tầm quốc tế. Đội ngũ cán bộ đối ngoại, ngoại giao phải có tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới sáng tạo, dám tiên phong, dám đột phá vì lợi ích tối cao của quốc gia – dân tộc; phải nhạy bén trong nắm bắt thời thế, sâu sắc trong tư duy chiến lược, giữ vững kỷ luật, kỷ cương, đồng thời trang bị kỹ năng và trình độ chuyên môn ngang tầm quốc tế. Đối ngoại toàn diện không chỉ là trọng trách của riêng một bộ, một ngành, mà là sự nghiệp chung của toàn dân, của cả hệ thống chính trị, nhằm tạo nên sức mạnh tổng hợp vững chắc.
Trước những biến động sâu rộng của thời cuộc, công tác đối ngoại toàn diện ở tầm cao mới phải lấy bản lĩnh kiên cường và trí tuệ mẫn tiệp làm kim chỉ nam định hướng; lấy sự tin cậy và trách nhiệm làm cầu nối vững chắc cho hợp tác; và lấy tinh thần hòa hiếu cùng thượng tôn luật pháp làm nơi neo đậu những giá trị bền vững. Chúng ta hoàn toàn tin tưởng rằng, nền đối ngoại Việt Nam sẽ tiếp tục phát huy vai trò kiến tạo và gìn giữ hòa bình, ổn định, mở rộng không gian phát triển, đồng thời nâng tầm vị thế của đất nước trên trường quốc tế, góp phần hiện thực hóa di nguyện thiêng liêng của Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại: “Điều mong muốn cuối cùng của tôi là: Toàn Đảng, toàn dân ta đoàn kết phấn đấu, xây dựng một nước Việt Nam hoà bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh, và góp phần xứng đáng vào sự nghiệp cách mạng thế giới”./.
TL
