Hội thảo "Nông dân chuyên nghiệp: Nội hàm, tiêu chí và đề xuất chính sách" đã được tổ chức nhằm nhấn mạnh vai trò trọng tâm của nông dân trong quá trình chuyển đổi nông nghiệp hiện đại và bền vững của Việt Nam. Bài báo nhấn mạnh sự cấp thiết phải nghiên cứu sâu về khái niệm nông dân chuyên nghiệp, làm rõ các yếu tố thúc đẩy sự chuyển dịch từ nông dân truyền thống sang nông dân thông minh và chuyên nghiệp.
Trong bối cảnh đó, các cơ quan liên quan đang phối hợp xây dựng Bộ tiêu chí nông dân chuyên nghiệp, định nghĩa họ không chỉ là người sản xuất mà còn là người kiến tạo giá trị, học tập suốt đời và công dân số với tư duy kinh tế nhạy bén. Để hiện thực hóa mục tiêu này, chuyển đổi số và "tri thức hóa nông dân" được xác định là trụ cột chiến lược. Đồng thời, cần chuyển đổi tư duy từ "nông dân là đối tượng hỗ trợ" sang "nông dân là chủ thể của phát triển" trong mọi chính sách.
Phát biểu khai mạc Hội thảo, TS. Trần Công Thắng, Viện trưởng ISPAE nhấn mạnh, trong những năm gần đây, với chủ trương phát triển nông nghiệp, nông thôn theo định hướng hiện đại hóa và bền vững, vai trò của người nông dân ngày càng được khẳng định là trọng tâm trong tiến trình chuyển đổi ngành nông nghiệp và môi trường. Để kiến tạo đội ngũ nông dân chuyên nghiệp tại Việt Nam trong giai đoạn tới, việc nghiên cứu chuyên sâu về nội hàm khái niệm nông dân trong bối cảnh mới là cấp thiết; đồng thời cần làm rõ các yếu tố và điều kiện then chốt thúc đẩy sự chuyển dịch từ nông dân truyền thống sang nông dân chuyên nghiệp, thông minh và hướng tới nông dân văn minh.
 |
|
Hội thảo “Nông dân chuyên nghiệp: Nội hàm, tiêu chí và đề xuất chính sách” đã diễn ra tại Hà Nội vào ngày 14/11/2025. |
Trong bối cảnh đó, triển khai nhiệm vụ được Lãnh đạo Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn giao phó, Cục Kinh tế hợp tác và phát triển nông thôn đã chủ trì, phối hợp chặt chẽ với ISPAE, Trường Chính sách công và phát triển nông thôn để tham mưu, xây dựng Bộ tiêu chí nông dân chuyên nghiệp. Đây sẽ là nền tảng quan trọng cho việc hoạch định chính sách và đào tạo nguồn nhân lực nông dân chuyên nghiệp. Hội thảo “Nông dân chuyên nghiệp: Nội hàm, tiêu chí và đề xuất chính sách” được tổ chức không chỉ nhằm cụ thể hóa chỉ đạo của Lãnh đạo Bộ, mà còn tạo ra một diễn đàn học thuật uy tín để các nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý và đại diện các địa phương cùng nhau trao đổi, chia sẻ và thảo luận một cách toàn diện về định nghĩa, các tiêu chí và những định hướng chính sách phát triển đội ngũ nông dân chuyên nghiệp của Việt Nam trong kỷ nguyên mới.
Tại Hội thảo, các đại biểu đã được lắng nghe những tham luận giá trị về nhiều khía cạnh, bao gồm: Nông dân chuyên nghiệp – từ nội hàm, tiêu chí đến các giải pháp thực thi; định hướng chiến lược xây dựng lực lượng nông dân chuyên nghiệp; vai trò của chuyển đổi số, tri thức hóa nông dân và các tiêu chí cụ thể của nông dân chuyên nghiệp; cùng với định hướng đào tạo đội ngũ nông dân chuyên nghiệp. Theo dòng chảy lịch sử của Việt Nam, người nông dân luôn là trụ cột vững chắc của quốc gia, là nhân tố quyết định sự hưng thịnh của nông nghiệp, nông thôn và rộng hơn là sự phát triển bền vững của đất nước. Khi bước vào thế kỷ XXI – kỷ nguyên của kinh tế tri thức, công nghệ số và hội nhập toàn cầu sâu rộng, vai trò này càng được khẳng định với một hình thái mới mẻ: người nông dân không chỉ là người sản xuất đơn thuần, mà còn là người kiến tạo giá trị, người học tập suốt đời và là công dân số của một xã hội hiện đại. Trong bối cảnh này, chuyển đổi số trong nông nghiệp không còn là một lựa chọn mà đã trở thành con đường tất yếu để nâng cao năng suất, tối ưu hóa nguồn lực, thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu và rộng mở cánh cửa hội nhập. Tuy nhiên, mọi tiến bộ công nghệ – dù tân tiến đến đâu – cũng sẽ trở nên vô nghĩa nếu người nông dân không thể tiếp cận, làm chủ và sáng tạo cùng nó. Chính vì vậy, “tri thức hóa nông dân” được xác định là trụ cột chiến lược, là điều kiện tiên quyết để chuyển đổi số từ một khẩu hiệu thành sức mạnh thực tiễn. Một nền nông nghiệp thông minh chỉ có thể hình thành khi người nông dân trở thành những cá nhân chuyên nghiệp – những người có kỹ năng nghề nghiệp vững vàng, có tri thức, thành thạo kỹ năng số, sở hữu tư duy kinh tế nhạy bén và năng lực đổi mới sáng tạo không ngừng.
 |
| Tiến sĩ Trần Công Thắng, Viện trưởng ISPAE, phát biểu khai mạc Hội thảo. |
Theo nhận định của các đại biểu, chuyển đổi số trong nông nghiệp không chỉ gói gọn trong việc ứng dụng công nghệ vào sản xuất nông nghiệp mà còn là một quá trình biến đổi toàn diện về tư duy, mô hình tổ chức và phương thức sản xuất. Đây là sự tích hợp mạnh mẽ giữa khoa học dữ liệu, trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), công nghệ chuỗi khối (Blockchain) và các hệ thống thông tin quản lý hiện đại, nhằm tối ưu hóa mọi công đoạn trong chuỗi giá trị nông nghiệp, từ hoạch định sản xuất, canh tác, thu hoạch, chế biến đến phân phối tiêu thụ và truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Ở cấp độ quốc gia, chuyển đổi số đóng vai trò là động lực chiến lược, giúp Việt Nam dịch chuyển từ nền nông nghiệp phụ thuộc vào kinh nghiệm và lao động thủ công sang nền nông nghiệp dựa trên tri thức, dữ liệu và không ngừng đổi mới sáng tạo. Ở cấp độ người nông dân, đây là một cuộc cách mạng trong nhận thức và năng lực làm chủ công nghệ, giúp họ không chỉ nâng cao hiệu quả sản xuất mà còn trực tiếp tham gia vào thị trường, kết nối với người tiêu dùng và hòa nhập vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Với những luận điểm trên, Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới cần có sự chuyển dịch tư duy từ “nông dân là đối tượng hỗ trợ” sang “nông dân là chủ thể của phát triển”. Mọi chính sách liên quan đến nông nghiệp, chuyển đổi số hay đổi mới sáng tạo đều phải đặt con người nông dân vào vị trí trung tâm, bởi họ chính là những người trực tiếp kiến tạo giá trị và bảo tồn bản sắc văn hóa của nông thôn Việt Nam. Chiến lược phát triển “nông dân chuyên nghiệp” không chỉ nhằm nâng cao năng lực sản xuất, mà sâu xa hơn là tái cấu trúc nguồn nhân lực nông nghiệp, biến người nông dân thành lực lượng lao động tri thức, có kỹ năng chuyên nghiệp và bản lĩnh vững vàng để làm chủ mọi sự thay đổi.
