Trang trại bưởi Diễn Mộc Ân của ông Nguyễn Xuân Khải tại Thanh Hóa là mô hình nông nghiệp tuần hoàn khép kín tiên phong, canh tác 3.000 gốc bưởi hoàn toàn hữu cơ, không hóa chất và áp dụng các phương pháp thuận tự nhiên. Trang trại tái sử dụng hiệu quả phụ phẩm làm phân bón, chỉ đưa một phần sản lượng ra thị trường để duy trì chu trình dinh dưỡng, nhờ đó đạt chứng nhận Organic quốc gia năm 2020, tạo ra các sản phẩm hữu cơ đa dạng và mang lại hiệu quả kinh tế cao. Mô hình tương tự tại trang trại ông Lương Ngọc Lai với chu trình khép kín cây trồng, chăn nuôi gà và giun quế cũng chứng minh hiệu quả kinh tế và môi trường vượt trội. Hiện Thanh Hóa có khoảng 100 trang trại theo hướng này, khẳng định đây là định hướng chiến lược giúp tối ưu chi phí sản xuất, gia tăng giá trị kinh tế, bảo vệ môi trường và cung cấp sản phẩm an toàn cho người tiêu dùng.
Tại thôn Xuân Thái, xã Quý Lộc (Yên Thọ cũ), tỉnh Thanh Hóa, trang trại bưởi Diễn Mộc Ân do ông Nguyễn Xuân Khải quản lý nổi bật như một mô hình nông nghiệp tuần hoàn khép kín tiên phong, tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc tự nhiên, đồng thời đạt được các mục tiêu bảo vệ môi trường và tối ưu hóa giá trị kinh tế. Với quy mô 3.000 gốc bưởi được canh tác hoàn toàn không sử dụng hóa chất – bao gồm không thuốc trừ sâu, không phân bón hóa học, không thuốc diệt cỏ và không chất kích thích – trang trại đã giảm thiểu tối đa áp lực tiêu cực lên đất, nguồn nước và hệ sinh thái bản địa. Các phương pháp như không xới xáo, không tỉa cành và không bón vôi được áp dụng nhằm duy trì cấu trúc đất tự nhiên, thúc đẩy sự đa dạng sinh học và củng cố độ phì nhiêu bền vững của thổ nhưỡng canh tác.
Sự kiên định trong việc áp dụng phương thức sản xuất hữu cơ đã mang lại thành quả quan trọng khi vào năm 2020, trang trại vinh dự nhận được chứng nhận Organic quốc gia, từ đó kiến tạo niềm tin vững chắc cho người tiêu dùng và nâng tầm giá trị sản phẩm. Thương hiệu “Bưởi hữu cơ Mộc Ân” không chỉ đánh dấu sản phẩm bưởi hữu cơ đầu tiên tại Thanh Hóa mà còn đóng góp tích cực vào việc ổn định và gia tăng thu nhập cho người sản xuất, đồng thời khai mở một lộ trình phát triển nông nghiệp sạch, bền vững và thân thiện với môi trường. Điều này khẳng định mạnh mẽ rằng mô hình nông nghiệp tuần hoàn khép kín hoàn toàn có thể song hành cùng hiệu quả kinh tế dài hạn.
 |
| Mô hình trang trại tuần hoàn khép kín đã mang lại hiệu quả kinh tế vượt trội, nâng cao thu nhập cho gia đình ông Nguyễn Xuân Khải tại thôn Xuân Thái, xã Qúy Lộc (Yên Thọ cũ), tỉnh Thanh Hóa. |
Giải thích về triết lý canh tác thuận tự nhiên của mình, ông Khải chia sẻ rằng ý tưởng này xuất phát từ thực trạng đáng báo động khi nông dân lạm dụng thuốc trừ sâu và phân bón hóa học, vô hình trung gây tổn hại nghiêm trọng đến môi trường và sức khỏe cộng đồng. Thực trạng này còn dẫn đến tình trạng đất đai bị chai cứng, bạc màu, ảnh hưởng tiêu cực đến sinh trưởng, phát triển và năng suất cây trồng. Chính vì lẽ đó, ông đã quyết định xây dựng một mô hình nông nghiệp tuân thủ nguyên tắc tự nhiên, tuần hoàn khép kín, tạo lập một hệ đệm sinh học bền vững cho trang trại. Cụ thể, lá cây và bưởi hỏng được tận dụng triệt để làm nguồn thức ăn phong phú cho hệ vi sinh vật, giun và dế. Những sinh vật này đóng vai trò then chốt trong quá trình phân hủy xenlulo, cải tạo cấu trúc đất, làm cho đất trở nên tơi xốp, giàu dinh dưỡng và thay thế hiệu quả các biện pháp can thiệp cơ học hay hóa học truyền thống. Đặc biệt, theo định hướng sản xuất này, mỗi năm trang trại chỉ đưa khoảng 50% sản lượng bưởi thu hoạch ra thị trường, phần còn lại được tái sử dụng làm phân bón hữu cơ cho cây trồng. Cách thức này không chỉ giảm thiểu tối đa lượng sản phẩm rời khỏi trang trại mà còn đảm bảo bảo toàn nguồn năng lượng nội tại, duy trì liên tục vòng tuần hoàn sản xuất.
Bên cạnh việc tái bổ sung dưỡng chất cho đất và cây trồng bằng chính những phụ phẩm từ cây và quả trong trang trại, nhằm bảo toàn năng lượng theo chu trình sinh thái tự nhiên, ông Khải còn ứng dụng phân bón hữu cơ sinh học cao cấp. Loại phân này được chế biến từ các nguyên liệu quý như phi lê cá nục, tảo biển, đầu tôm và xương cá, giúp tăng cường hàm lượng dinh dưỡng cho cây, đồng thời nâng cao hương vị ngọt thanh đặc trưng của quả bưởi.
Thành quả từ phương pháp canh tác độc đáo này là một danh mục sản phẩm hữu cơ đa dạng từ trang trại của gia đình ông, bao gồm: bưởi tươi, nước hoa bưởi hữu cơ chưng cất, gel gội bưởi hữu cơ, nước súc miệng (được chiết xuất từ trầu không, quả cau và hoa ngũ sắc), sữa tắm hoa sen… Các sản phẩm này hàng năm mang lại doanh thu ấn tượng từ vài trăm triệu đến hàng tỷ đồng, đồng thời tạo việc làm ổn định cho 4 lao động với mức thu nhập bình quân 8 triệu đồng/người/tháng.
Tiếp nối thành công, trang trại của gia đình ông Lương Ngọc Lai tại thôn Tiến Hưng, xã Luận Thành, tỉnh Thanh Hóa, cũng là một minh chứng sống động cho hiệu quả của mô hình nông nghiệp hữu cơ, tuần hoàn sinh thái không chất thải. Nhờ học hỏi và triển khai hiệu quả, trang trại đã ghi nhận mức thu nhập khoảng 200 triệu đồng mỗi năm. Trên diện tích 4,5 hecta đất nông nghiệp, ông Lai đã xây dựng một hệ thống sản xuất đa dạng, bao gồm: canh tác dưa trong nhà lưới, trồng cây ăn quả có múi, chăn nuôi 5.000 con gà mỗi lứa và phát triển khu vực nuôi giun quế rộng 800 m².
Nét độc đáo của trang trại này nằm ở việc thiết lập một chu trình sản xuất khép kín, tuần hoàn một cách hoàn hảo. Phân gà và các phụ phẩm từ hoạt động trồng trọt được tận dụng làm thức ăn cho giun quế; ngược lại, giun quế lại trở thành nguồn cung cấp dinh dưỡng dồi dào cho đàn gà; và phân giun quế sau đó được sử dụng để bón cho cây trồng trong vườn. Chu trình sinh thái thông minh này không chỉ tối ưu hóa chi phí sản xuất, gia tăng giá trị thu nhập mà còn góp phần giảm thiểu đáng kể lượng chất thải ra môi trường.
Với cam kết về chất lượng, sự sạch sẽ và an toàn của các sản phẩm, trang trại của gia đình ông Lai đã xây dựng được niềm tin vững chắc và sự đón nhận rộng rãi từ phía người tiêu dùng. Hàng năm, trang trại đưa ra thị trường gần 30 tấn gà thịt, 6 tấn dưa vàng, 1 tấn rau màu các loại cùng nhiều chủng loại cây ăn quả khác, đem lại lợi nhuận ổn định khoảng 200 triệu đồng/năm cho gia đình.
Theo số liệu từ Hội Làm vườn và Trang trại Thanh Hóa, toàn tỉnh hiện ước tính có khoảng 100 trang trại đang vận hành theo mô hình sản xuất tuần hoàn khép kín, với mức thu nhập bình quân dao động từ vài trăm triệu đến hàng tỷ đồng mỗi năm. Trong bối cảnh giá vật tư nông nghiệp và thức ăn chăn nuôi liên tục tăng cao, việc phát triển các trang trại tuần hoàn khép kín được xem là định hướng chiến lược tối ưu. Mô hình này không chỉ giúp người sản xuất tối ưu hóa chi phí đầu vào, đồng thời gia tăng hiệu quả kinh tế rõ rệt, mà còn đóng góp tích cực vào việc giảm thiểu ô nhiễm môi trường và kiến tạo nguồn sản phẩm an toàn tuyệt đối cho sức khỏe người tiêu dùng.
