Tổng Bí thư Tô Lâm đã phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị toàn quốc về quán triệt và triển khai hai Nghị quyết quan trọng: Nghị quyết số 79 về phát triển kinh tế nhà nước và Nghị quyết số 80 về phát triển văn hóa Việt Nam. Ông nhấn mạnh đây là những quyết sách chiến lược nhằm kiến tạo nội lực vật chất vững mạnh và nội lực tinh thần bền vững cho đất nước.
Đối với kinh tế nhà nước, Tổng Bí thư yêu cầu tái cơ cấu quyết liệt, tập trung nắm giữ các cao điểm chiến lược then chốt, khẳng định vai trò chủ đạo thông qua năm "điểm tựa" về an ninh kinh tế, ổn định vĩ mô, dẫn dắt khu vực tư nhân, làm chủ công nghệ và chuẩn mực quản trị. Về văn hóa, ông khẳng định "Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi", là nền tảng tinh thần và động lực phát triển, đòi hỏi phải xây dựng hệ giá trị quốc gia, kiến tạo môi trường lành mạnh, chú trọng giáo dục con người, phát triển công nghiệp văn hóa và xây dựng văn hóa liêm chính trong hệ thống chính trị.
Tổng Bí thư đặc biệt lưu ý công tác tổ chức thực hiện, yêu cầu các cấp ủy, bộ, ngành, địa phương khẩn trương xây dựng chương trình hành động chi tiết, phân công rõ trách nhiệm, và kiên quyết chấn chỉnh tình trạng né tránh, hình thức. Ông tin tưởng rằng với quyết tâm cao và sự vào cuộc đồng bộ, hai Nghị quyết sẽ đi vào cuộc sống, góp phần xây dựng Việt Nam phát triển nhanh, bền vững, độc lập, tự chủ.
 |
| Tổng Bí thư Tô Lâm phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị toàn quốc về công tác nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 79-NQ/TW về phát triển kinh tế nhà nước và Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam của Bộ Chính trị. |
Kính thưa các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; kính thưa lãnh đạo các cấp ủy đảng, các ban, bộ, ngành Trung ương và địa phương,
Kính thưa các đồng chí cán bộ, đảng viên cùng toàn thể đồng bào cả nước đang theo dõi Hội nghị tại các điểm cầu và qua hệ thống truyền hình, phát thanh.
Hôm nay, Bộ Chính trị và Ban Bí thư đồng chủ trì Hội nghị toàn quốc nhằm quán triệt sâu rộng và triển khai thực hiện hai Nghị quyết có tầm vóc đặc biệt quan trọng: Nghị quyết số 79 về định hướng phát triển kinh tế nhà nước và Nghị quyết số 80 về chiến lược phát triển văn hóa Việt Nam.
Cùng với các Nghị quyết đã ban hành trước đó, hai quyết sách mới này là sự bổ sung chiến lược của Đảng, được đúc kết từ quá trình tổng kết thực tiễn sâu sắc và phát triển tư duy lý luận trong bối cảnh đất nước bước vào một giai đoạn phát triển mới. Mục tiêu hướng tới là đồng thời kiến tạo hai nền tảng cốt lõi: tăng cường “nội lực vật chất” vững mạnh và củng cố “nội lực tinh thần” bền vững. Điều này tái khẳng định quyết tâm xây dựng một nền kinh tế độc lập, tự chủ, năng động, hiệu quả gắn liền với hội nhập quốc tế sâu rộng, cùng với việc phát triển một nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
Với ý nghĩa trọng đại ấy, tôi đề nghị toàn thể các đồng chí tập trung nghiên cứu thấu đáo nội dung các Nghị quyết, cùng với các chỉ đạo quan trọng của Bộ Chính trị được trình bày tại Hội nghị. Chúng ta cần đào sâu những vấn đề cốt lõi, những điểm đột phá mới, và các yêu cầu cụ thể trong công tác tổ chức thực hiện, qua đó đạt được sự thống nhất cao về nhận thức và đồng bộ trong hành động.
Chỉ khi toàn Đảng, toàn dân, toàn quân cùng nhận thức đầy đủ và quyết tâm hành động, các Nghị quyết mới thực sự thấm sâu vào đời sống xã hội, tạo nên những chuyển biến rõ nét, thiết thực góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong giai đoạn then chốt này.
Xuất phát từ những yêu cầu về nhiệm vụ và giải pháp đã được đề ra trong hai Nghị quyết, tôi xin phép nhấn mạnh thêm một số nội dung cốt yếu sau đây:
I. Kinh tế nhà nước phải thực sự nắm giữ “những cao điểm chiến lược then chốt” của nền kinh tế, khẳng định vai trò chủ đạo và trở thành “điểm tựa quốc gia” trong kỷ nguyên mới.
Những năm gần đây, kinh tế nhà nước, cùng với khu vực kinh tế tư nhân, đã hình thành hai trụ cột vững chắc của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Khu vực kinh tế tư nhân ngày càng phát triển mạnh mẽ, năng động, đóng góp đáng kể vào tăng trưởng, nhiều doanh nghiệp đã từng bước hội nhập sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu. Song hành cùng đó, kinh tế nhà nước duy trì vai trò chủ đạo, đảm bảo các cân đối vĩ mô, ổn định và điều tiết thị trường, đồng thời thực hiện những nhiệm vụ chiến lược dài hạn liên quan trực tiếp đến an ninh năng lượng, tài chính, tiền tệ, viễn thông, hạ tầng thiết yếu và các lĩnh vực trụ cột của nền kinh tế. Nói cách khác, kinh tế nhà nước phải chiếm lĩnh được “những cao điểm chiến lược chỉ huy” của quốc gia.
Tuy nhiên, để thực sự nắm giữ “những cao điểm chiến lược” của nền kinh tế, khu vực kinh tế nhà nước cần được tái cơ cấu một cách quyết liệt, tập trung vào những ngành, lĩnh vực then chốt, địa bàn trọng yếu, có ý nghĩa chiến lược và sức lan tỏa cao. Vai trò chủ đạo phải được minh chứng bằng năng lực dẫn dắt, bằng hiệu quả hoạt động, và bằng những đóng góp thực chất vào ổn định vĩ mô, an ninh kinh tế cũng như sự phát triển dài hạn của đất nước.
Lĩnh vực nào Nhà nước cần kiểm soát để đảm bảo chủ quyền và ổn định thì phải nắm vững, vận hành tinh gọn và phát triển mạnh mẽ. Lĩnh vực nào Nhà nước chỉ nên giữ vai trò định hướng, kiến tạo nền tảng, mở đường, thì cần thiết kế cơ chế linh hoạt để khu vực tư nhân cùng tham gia, cùng cạnh tranh công bằng và cùng phát triển. Ngược lại, những lĩnh vực mà Nhà nước không cần thiết can thiệp hoặc hoạt động kém hiệu quả thì phải kiên quyết sắp xếp lại theo nguyên tắc thị trường, đảm bảo tính minh bạch, đồng thời đấu tranh chống lại các biểu hiện “lợi ích nhóm”, “sân sau”, “thao túng” và “trục lợi” chính sách.
Kinh tế nhà nước phải mang đến những đóng góp mang tính đột phá vào năng lực tự chủ quốc gia, đảm bảo duy trì ổn định và can thiệp kịp thời khi xuất hiện rủi ro mang tính hệ thống. Do vậy, trong giai đoạn phát triển mới, kinh tế nhà nước phải thực sự được cụ thể hóa thành 05 “điểm tựa” chiến lược sau đây:
Thứ nhất: Điểm tựa vững chắc về an ninh và chủ quyền kinh tế quốc gia. Kinh tế nhà nước cần nắm giữ và làm chủ các “huyết mạch” và “xương sống” của nền kinh tế đất nước, bao gồm năng lượng, hạ tầng chiến lược, tài chính-tín dụng, logistics trọng yếu, dữ liệu và các nền tảng số thiết yếu. Việc nắm giữ này không nhằm mục đích độc quyền, mà để đảm bảo chủ quyền, tránh sự phụ thuộc, chủ động ứng phó trước mọi biến động và bảo vệ lợi ích quốc gia trong mọi tình huống, đồng thời tạo sức lan tỏa cho toàn bộ nền kinh tế.
Thứ hai: Điểm tựa về khả năng điều tiết, ổn định vĩ mô và sức chống chịu của nền kinh tế. Đặc biệt trong bối cảnh đương đại với nhiều cú sốc đan xen như gián đoạn chuỗi cung ứng, biến động lãi suất-tỷ giá, chiến tranh thương mại, thiên tai-dịch bệnh, kinh tế nhà nước phải đóng vai trò then chốt trong việc duy trì sự ổn định các thị trường trọng yếu, đảm bảo cung ứng dịch vụ công ích thiết yếu, duy trì đầu tư nền tảng và năng lực dự phòng chiến lược nhằm ứng phó kịp thời với các rủi ro mang tính hệ thống.
Thứ ba: Điểm tựa dẫn dắt và hỗ trợ cho khu vực kinh tế tư nhân. Kinh tế nhà nước mạnh không phải để lấn át, mà để trở thành “bệ đỡ”, “mở đường” và “tiếp sức”, tạo điều kiện cho doanh nghiệp tư nhân tham gia sâu rộng hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa. Từ đó, hình thành những cụm liên kết ngành với các “đầu tàu” đủ sức cạnh tranh ở cấp độ khu vực và toàn cầu. Khi kinh tế nhà nước thực hiện tốt vai trò dẫn dắt, khu vực tư nhân sẽ có nền tảng vững chắc để phát triển bền vững, và sức mạnh tổng hợp của nền kinh tế quốc dân sẽ được tăng cường rõ rệt.
Thứ tư: Điểm tựa về dẫn dắt đổi mới sáng tạo và làm chủ công nghệ lõi. Nếu kinh tế nhà nước chỉ mạnh về vốn và tài sản mà yếu về công nghệ, quản trị và nguồn nhân lực chất lượng cao, thì khó có thể duy trì vai trò chủ đạo trong kỷ nguyên mới. Vai trò chủ đạo ngày nay không chỉ được đánh giá bằng quy mô, mà còn phải được thể hiện qua khả năng làm chủ công nghệ, tuân thủ chuẩn mực quốc tế, vận hành dữ liệu như một nguồn lực chiến lược, đảm bảo an ninh mạng và áp dụng quản trị rủi ro hiện đại.
Thứ năm: Điểm tựa về chuẩn mực quản trị và liêm chính công vụ trong hoạt động kinh tế. Doanh nghiệp nhà nước phải là hình mẫu về kỷ luật, minh bạch và trách nhiệm giải trình ở mức cao nhất. Đây phải là nơi thiết lập chuẩn mực quản trị quốc gia, đào tạo đội ngũ cán bộ quản lý có năng lực cạnh tranh và tinh thần phụng sự. Tuyệt đối không để tồn tại tình trạng “lợi ích nhóm”, “sân sau”, đầu tư theo nhiệm kỳ, hay thua lỗ kéo dài mà không xác định rõ trách nhiệm.
Năm “điểm tựa” chiến lược này phải được cụ thể hóa thành chương trình hành động chi tiết, có mục tiêu rõ ràng, thước đo định lượng, thời hạn thực hiện cụ thể, cơ chế kiểm tra giám sát và chế tài nghiêm minh. Nếu không, vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước sẽ chỉ dừng lại ở khẩu hiệu, trong khi đất nước phải đối mặt với sự lãng phí nguồn lực, suy giảm năng lực cạnh tranh và xói mòn niềm tin xã hội.
II. “Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi” là một nền văn hóa hướng đến con người, là nền tảng tinh thần, sức mạnh nội sinh, kết tinh trí tuệ Việt Nam và là động lực dẫn dắt sự phát triển dân tộc, độc lập, tự chủ, tự cường.
Trong suốt chiều dài lịch sử dân tộc, sức mạnh của Việt Nam không chỉ được kiến tạo từ tài nguyên hay quy mô dân số, mà trước hết và quan trọng hơn cả, là từ bản lĩnh kiên cường, khí phách hào hùng, ý chí quật cường và hệ giá trị nhân văn đã được hun đúc qua hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước.
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn rằng “Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi”. Lời dạy ấy đến nay càng trở nên sâu sắc, khẳng định Văn hóa không chỉ đơn thuần đồng hành cùng sự phát triển, mà Văn hóa phải giữ vị trí “dẫn đường”, là nền tảng cốt lõi định hình chất lượng con người và chất lượng quốc gia. Nếu kinh tế quyết định năng lực đi nhanh, thì “văn hóa quyết định khả năng đi xa”. Nếu kinh tế tạo ra của cải vật chất, thì văn hóa kiến tạo bản lĩnh vững vàng, kỷ luật nghiêm minh, niềm tin sắt đá và sức mạnh tinh thần để đất nước vượt qua mọi thử thách, vươn tầm phát triển.
Thách thức lớn nhất đối với văn hóa trong bối cảnh hiện nay không chỉ là sự thiếu hụt nguồn lực, mà còn là nguy cơ xói mòn hệ giá trị truyền thống, lệch chuẩn hành vi, sự thực dụng hóa, bạo lực ngôn từ, vấn nạn tin giả, tin thất thiệt, và sự tấn công của các yếu tố độc hại trong không gian mạng. Nếu không kịp thời chấn hưng văn hóa, chúng ta có thể đạt được tăng trưởng nhanh trong ngắn hạn nhưng sẽ thiếu đi điểm tựa vững chắc cho dài hạn. Con người có thể giàu lên về vật chất nhưng lại nghèo đi về chuẩn mực đạo đức, về lòng tự trọng, về trách nhiệm công dân và về khát vọng cống hiến chân chính.
Trên tinh thần đó, tôi đề nghị toàn Đảng, toàn dân tập trung triển khai đồng bộ 05 nhiệm vụ trọng tâm sau đây:
Trước hết, phải kiên định xây dựng và lan tỏa hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa và chuẩn mực con người Việt Nam trong thời kỳ mới. Một đất nước muốn vươn xa phải sở hữu một “la bàn” vững chắc về giá trị. Hệ giá trị ấy phải là sự kết tinh giữa truyền thống quý báu và khát vọng hiện đại, đủ mạnh để dẫn dắt hành vi xã hội, đủ rõ để phân định đúng-sai, tốt-xấu, thật-giả, và đủ bền vững để chống lại sự lệch chuẩn, lai căng cũng như sự thao túng trong môi trường số. Trong đó, cần đặc biệt nhấn mạnh những phẩm chất cốt lõi: lòng yêu nước, thuần phong mỹ tục, kỷ cương, liêm chính, tinh thần trách nhiệm, lòng nhân ái, sự sáng tạo và khát vọng vươn lên mãnh liệt. Quan trọng hơn, hệ giá trị này không thể chỉ dừng lại ở những “văn bản quy định”, mà phải được cụ thể hóa thành chương trình giáo dục toàn diện, thành chuẩn mực công vụ, thành tiêu chí đánh giá văn minh cộng đồng và thành thước đo chất lượng phát triển đất nước.
Thứ hai, phải coi việc kiến tạo một môi trường văn hóa lành mạnh là nhiệm vụ mang tính nền tảng cốt lõi. Môi trường văn hóa phải thực sự là tổng hòa các chuẩn mực ứng xử văn minh, thái độ tôn trọng pháp luật, tôn trọng sự thật, tôn trọng nhân phẩm con người, tôn trọng lao động và sự cống hiến. Đặc biệt, trong kỷ nguyên số, môi trường văn hóa mở rộng sang không gian mạng, nơi thông tin lan truyền với tốc độ chóng mặt, cảm xúc dễ bị kích động và các yếu tố độc hại có thể “đầu độc”, tạo ra sự mơ hồ trong nhận thức nếu thiếu sức đề kháng. Vì vậy, cần nâng cao năng lực “miễn dịch xã hội” trước tin giả, thông tin xấu độc và xây dựng văn hóa tranh luận có lý lẽ, văn hóa ứng xử có trách nhiệm. Kiên quyết bài trừ bạo lực ngôn từ, hành vi xúc phạm nhân phẩm, gieo rắc hằn thù, chia rẽ và suy đồi đạo đức.
Thứ ba, đặt trọng tâm vào công tác giáo dục và phát triển con người, coi đây là trục xuyên suốt của sự nghiệp chấn hưng văn hóa. Nhà trường không chỉ dừng lại ở việc dạy chữ, mà phải giáo dục làm người, rèn luyện trách nhiệm công dân, bồi đắp kỷ luật và năng lực sống. Gia đình không chỉ là nơi nuôi dưỡng vật chất, mà là cái nôi hình thành nhân cách, nền nếp và lòng tự trọng. Cộng đồng không chỉ tạo ra không gian sinh hoạt, mà phải kiến tạo môi trường tôn vinh điều tốt đẹp, khuyến khích lao động sáng tạo, khuyến khích học tập không ngừng và khuyến khích tinh thần cống hiến. Sự nghiệp chấn hưng văn hóa phải bắt đầu từ những điều gần gũi nhất: tôn trọng pháp luật, tôn trọng người khác, trung thực, tử tế, tinh thần trách nhiệm và lòng phụng sự cộng đồng với tinh thần “mình vì mọi người”. Mỗi cá nhân đều phải nhận thức rõ trách nhiệm của mình đối với xã hội.
Thứ tư, đẩy mạnh phát triển công nghiệp văn hóa để văn hóa vừa là nền tảng tinh thần, vừa là nguồn lực kinh tế, vừa là sức mạnh mềm của quốc gia. Một nền văn hóa mạnh mẽ không chỉ được đo bằng chiều sâu truyền thống, mà còn bởi năng lực sáng tạo không ngừng và khả năng sản xuất ra những sản phẩm văn hóa chất lượng cao, có sức lan tỏa rộng khắp và có thị trường tiêu thụ mạnh mẽ. Phải thúc đẩy các ngành công nghiệp văn hóa phát triển theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số để tạo động lực bứt phá cho phát triển văn hóa. Đồng thời, cần tăng cường bảo vệ bản quyền, xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, thu hút nhân lực chất lượng cao. Làm được điều đó, văn hóa sẽ không chỉ “giữ gìn bản sắc”, mà còn “kiến tạo giá trị mới”, đóng góp thiết thực vào tăng trưởng kinh tế và nâng cao hình ảnh quốc gia trên trường quốc tế.
Thứ năm, xây dựng văn hóa trong hệ thống chính trị và coi đây là cội nguồn của niềm tin xã hội. Văn hóa trong Đảng, trong bộ máy công quyền phải là văn hóa của sự gương mẫu, nói đi đôi với làm, coi trọng danh dự, đề cao kỷ luật và tận tụy phục vụ nhân dân. Mỗi cán bộ, đảng viên phải là một hạt nhân lan tỏa văn hóa liêm chính, chuẩn mực trong ứng xử, nghiêm túc trong thực thi nhiệm vụ, không né tránh, không đùn đẩy trách nhiệm, không vô cảm trước những vấn đề của dân. Không thể xây dựng văn hóa xã hội lành mạnh khi văn hóa công vụ còn hình thức, quan liêu, thiếu trách nhiệm. Càng không thể nói về kỷ cương xã hội khi kỷ luật thực thi ở một số nơi còn lỏng lẻo, mang tính hình thức. Niềm tin của nhân dân được tạo dựng trước hết từ thái độ phục vụ tận tâm, từ kỷ luật hành động nghiêm túc và từ sự nêu gương sáng của đội ngũ cán bộ, đảng viên.
Vì vậy, tôi đề nghị mỗi cấp ủy, tổ chức đảng phải xác định rõ thực trạng văn hóa của mình để tập trung giải quyết triệt để. Tuyệt đối tránh làm dàn trải, tránh hình thức, tránh “làm cho có, làm cho xong”. Đặc biệt, phải coi nêu gương là phương thức lãnh đạo có sức thuyết phục cao nhất trong sự nghiệp xây dựng văn hóa. Nêu gương không phải là nói hay, mà là hành động đúng. Nêu gương không phải là vận động chung chung, mà là kỷ luật bản thân nghiêm khắc, kỷ luật tổ chức chặt chẽ, và kỷ luật thực thi kiên quyết. Ở đâu cán bộ gương mẫu, ở đó kỷ cương được củng cố. Ở đâu kỷ cương mạnh, ở đó niềm tin xã hội được bồi đắp vững chắc. Khi đó, mọi nhiệm vụ phát triển đều có nền tảng vững chắc để bứt phá, vươn lên mạnh mẽ.
Kính thưa các đồng chí, kính thưa toàn thể nhân dân!
Hai Nghị quyết được quán triệt hôm nay không chỉ là hai nhóm nhiệm vụ song song mà còn là một cấu trúc phát triển thống nhất, tương hỗ và nâng đỡ lẫn nhau. Trong đó: Nghị quyết số 79 có vai trò kiến tạo nội lực vật chất vững mạnh để đất nước giữ vững ổn định, làm chủ các cân đối lớn và nâng cao năng lực tự chủ quốc gia. Còn Nghị quyết số 80 tạo dựng nội lực tinh thần bền vững để bồi đắp bản lĩnh, kỷ cương, niềm tin và sức mạnh nội sinh sâu sắc của dân tộc.
Điều quan trọng và then chốt nhất, như tôi đã nhấn mạnh, chính là công tác tổ chức thực hiện. Quán triệt Nghị quyết là để hành động, hành động là để tạo ra những chuyển biến cụ thể, và những chuyển biến ấy phải được nhân dân cảm nhận rõ ràng trong đời sống hằng ngày, trong thực tiễn. Vì vậy, tôi đề nghị ngay sau Hội nghị này, các cấp ủy, tổ chức đảng, các bộ, ngành, địa phương cần khẩn trương xây dựng chương trình hành động, kế hoạch triển khai chi tiết, phân công rõ trách nhiệm cá nhân, đặc biệt là trách nhiệm của người đứng đầu. Kiên quyết chấn chỉnh tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm, hoặc làm việc mang tính hình thức.
Tôi hoàn toàn tin tưởng rằng, với quyết tâm chính trị cao độ, với sự vào cuộc đồng bộ của toàn hệ thống chính trị và toàn xã hội, cùng với tinh thần đoàn kết, kỷ cương và khát vọng vươn lên mạnh mẽ, chúng ta nhất định sẽ đưa hai Nghị quyết này nhanh chóng đi vào cuộc sống, tạo ra những chuyển biến rõ nét, góp phần xây dựng một nước Việt Nam phát triển nhanh chóng, bền vững, độc lập, tự chủ và tự cường trong giai đoạn mới đầy triển vọng.
Một lần nữa, xin kính chúc toàn thể Hội nghị, toàn thể các đồng chí, đồng bào sức khỏe dồi dào, hạnh phúc viên mãn và đạt nhiều thành công.
Xin trân trọng cảm ơn./.
