Tại Hội nghị Bảo vệ môi trường trong lĩnh vực thủy sản 2025, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến nhấn mạnh ngành thủy sản là trụ cột kinh tế biển quan trọng của Việt Nam, đóng góp lớn vào tăng trưởng và xuất khẩu. Tuy nhiên, ngành đang đối mặt với hàng loạt thách thức nghiêm trọng như phụ thuộc tài nguyên, biến đổi khí hậu, đặc biệt là ô nhiễm môi trường và 'thẻ vàng' IUU, đe dọa trực tiếp nguồn lợi và sinh kế. Thứ trưởng khẳng định phát triển thủy sản bền vững, có trách nhiệm và hài hòa với môi trường là lộ trình không thể đảo ngược, đòi hỏi tăng cường kiểm soát chất thải, đổi mới công nghệ và chuyển đổi số. Dù Đề án 911 đã đạt nhiều thành tựu, hội nghị cũng chỉ ra các hạn chế; do đó, cần ban hành cơ chế chính sách đột phá, khuyến khích sự tham gia của mọi chủ thể, thúc đẩy kinh tế xanh và ứng dụng công nghệ tiên tiến trong giai đoạn 2026-2030 để đạt mục tiêu này.
Thứ trưởng Phùng Đức Tiến đã chia sẻ quan điểm sâu sắc này tại Hội nghị Bảo vệ môi trường trong lĩnh vực thủy sản năm 2025, sự kiện do Cục Thủy sản và Kiểm ngư (thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phối hợp với Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) cùng Đại sứ quán Canada tại Việt Nam tổ chức vào sáng ngày 26/11.
 |
| Quang cảnh Hội nghị Bảo vệ môi trường trong các hoạt động thủy sản năm 2025, do Cục Thủy sản và Kiểm ngư (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phối hợp cùng Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) và Đại sứ quán Canada tại Việt Nam tổ chức vào sáng ngày 26/11. |
Thứ trưởng Phùng Đức Tiến nhấn mạnh, ngành thủy sản giữ vai trò là một trong năm trụ cột chiến lược của kinh tế biển quốc gia, với những đóng góp vượt trội vào sự tăng trưởng chung và kim ngạch xuất khẩu. Chỉ tính riêng 9 tháng đầu năm 2025, tổng sản lượng thủy sản đã chạm mốc 7,26 triệu tấn, ghi nhận mức tăng trưởng 3,2% so với cùng kỳ năm 2024. Đồng thời, kim ngạch xuất khẩu trong 10 tháng ước đạt 9,5 tỷ USD, chiếm hơn 7% thị phần thương mại thủy sản trên phạm vi toàn cầu.
Mặc dù vậy, ngành này vẫn mang nặng tính chất phụ thuộc vào tài nguyên thiên nhiên và các hệ sinh thái mỏng manh, đang phải đương đầu với hàng loạt thách thức ngày càng leo thang về độ phức tạp. Đơn cử là vấn nạn ‘thẻ vàng’ IUU, những biến động khôn lường của thị trường, áp lực cạnh tranh gay gắt trên trường quốc tế, hệ quả của biến đổi khí hậu, và đặc biệt là mối đe dọa thường trực từ ô nhiễm môi trường. Đây là yếu tố không chỉ tác động trực tiếp đến chất lượng nguồn lợi thủy sản, sinh kế của cộng đồng ngư dân, mà còn có thể chính là hệ quả phát sinh từ các hoạt động sản xuất nếu thiếu đi sự quản lý và kiểm soát chặt chẽ.
Thứ trưởng tái khẳng định, phát triển ngành thủy sản theo hướng bền vững, có trách nhiệm và hài hòa với môi trường chính là lộ trình không thể đảo ngược. Việc kiên quyết tăng cường kiểm soát chất thải, đổi mới sáng tạo công nghệ, đẩy mạnh quá trình chuyển đổi số, cùng với sự huy động đồng bộ của toàn xã hội, sẽ kiến tạo nền tảng vững chắc để phát triển những sản phẩm thủy sản Việt Nam đạt chuẩn chất lượng cao, giá trị vượt trội với chi phí tối ưu. Qua đó, không chỉ tối đa hóa hiệu quả kinh tế mà còn đảm bảo không gây ra bất kỳ tổn hại nào đến môi trường và hệ sinh thái tự nhiên.
Đáng chú ý, trong giai đoạn 2022 – 2025, Đề án 911 đã ghi dấu nhiều thành tựu vượt trội nhờ sự chung tay của các bộ ngành, địa phương, hiệp hội, viện nghiên cứu và cộng đồng doanh nghiệp. Cụ thể: công tác kiểm soát ô nhiễm trong toàn bộ chuỗi nuôi trồng – khai thác – chế biến thủy sản đã có những bước tiến đáng kể; hàng loạt mô hình môi trường sáng tạo đã được ứng dụng, từ việc giám sát rác thải, tối ưu hóa quản lý nuôi trồng cho đến việc triển khai công nghệ tiên tiến trong xử lý môi trường; năng lực quan trắc, cảnh báo và nghiên cứu nguồn thải được củng cố vững chắc; đồng thời, một hệ thống dữ liệu môi trường chuyên biệt, phục vụ ngành, cũng đã được xây dựng theo lộ trình hiện đại hóa.
 |
| Ngành thủy sản đóng vai trò kinh tế quan trọng, tạo ra giá trị xuất khẩu lớn. Tuy nhiên, hoạt động sản xuất vẫn chịu sự ràng buộc mạnh mẽ bởi tài nguyên thiên nhiên và hệ sinh thái. Trong bối cảnh hiện tại, ô nhiễm môi trường đang là nguy cơ cấp bách, đe dọa trực tiếp đến các hoạt động thủy sản. (Ảnh minh họa) |
Tuy đạt được những kết quả đáng khích lệ, hội nghị cũng đã thẳng thắn chỉ ra các tồn tại và thách thức then chốt trong quá trình triển khai Đề án 911. Cụ thể, cơ sở hạ tầng môi trường còn thiếu đồng bộ, năng lực kiểm soát ô nhiễm tại một số địa phương vẫn còn hạn chế, công nghệ xử lý chất thải chậm được cải tiến, và nhận thức của cộng đồng về vấn đề này vẫn cần được nâng cao hơn nữa.
Nhiều đại biểu đến từ các địa phương trọng điểm như Hà Nội, Gia Lai, Huế, Cần Thơ… đã tích cực đóng góp những góc nhìn từ thực tiễn cơ sở, đồng thời đề xuất hàng loạt giải pháp chiến lược cho giai đoạn 2026 – 2030. Các đề xuất này được xây dựng nhằm mục tiêu hài hòa với các nhóm nhiệm vụ cốt lõi của Đề án 911, bao gồm phòng ngừa, giám sát, xử lý và phục hồi môi trường.
Bà Ramla Khalidi, Trưởng Đại diện UNDP tại Việt Nam, đã tái khẳng định tầm quan trọng của một nền kinh tế biển bền vững, không chỉ là trách nhiệm đạo đức mà còn là quyết định kinh tế sáng suốt định hình tương lai. UNDP cam kết sẽ tiếp tục sát cánh cùng Việt Nam trong công cuộc bảo vệ các hệ sinh thái biển, không ngừng nâng cao hiệu quả quản trị và bảo tồn sinh kế cho hàng triệu người dân gắn bó mật thiết với biển cả.
Để kiến tạo những bước tiến đột phá, Việt Nam cần tập trung ưu tiên các khoản đầu tư chiến lược, dài hạn vào việc phát triển hạ tầng quan trắc hiện đại. Đồng thời, tăng cường liên kết chặt chẽ giữa các ngành, mở rộng và phát huy vai trò chủ động của cộng đồng, cũng như tạo mọi điều kiện thuận lợi để khối doanh nghiệp tích cực tham gia với tư duy coi phát triển bền vững là bệ phóng cho tăng trưởng kinh tế trong kỷ nguyên mới.
Nhằm tối ưu hóa hiệu quả triển khai đề án trong giai đoạn 2026-2030, các đại biểu tại hội nghị đã nhất trí kiến nghị Nhà nước cần khẩn trương ban hành các cơ chế, chính sách đột phá nhằm thúc đẩy và khuyến khích sự tham gia rộng rãi của mọi chủ thể liên quan. Bên cạnh đó, cần chú trọng mở rộng trách nhiệm của nhà sản xuất, đẩy mạnh mô hình hợp tác công tư (PPP) trong công tác bảo vệ môi trường ngành thủy sản, đồng thời ưu tiên phát triển kinh tế tuần hoàn và kinh tế xanh. Việc ứng dụng công nghệ tiên tiến trong hoạt động sản xuất, tái chế và xử lý chất thải, cùng với việc xây dựng năng lực phòng ngừa và cảnh báo sớm các nguy cơ sự cố môi trường trong ngành thủy sản, cũng là những yếu tố then chốt cần được tập trung triển khai.
