Bài báo kể về Cao nguyên đá Đồng Văn, một vùng đất từng biệt lập và nghèo khó, đã được "Đường Hạnh phúc" thay đổi vận mệnh. Con đường lịch sử này được xây dựng trong 6 năm (1959-1965) bởi hơn 2.000 thanh niên xung phong và dân công, với sự hy sinh lớn lao và ý chí kiên cường, vượt qua điều kiện khắc nghiệt. "Đường Hạnh phúc" đã mở lối giao thông, kết nối các huyện vùng cao, mang ánh sáng tri thức, phát triển kinh tế-xã hội và cải thiện đời sống cho đồng bào các dân tộc. Ngày nay, tuyến đường này không chỉ là biểu tượng của tinh thần đoàn kết và ý chí phi thường mà còn là mạch máu thúc đẩy du lịch, đặc biệt sau khi Cao nguyên đá Đồng Văn được công nhận là Công viên Địa chất Toàn cầu, mang lại sự chuyển mình mạnh mẽ cho vùng biên viễn.
Bình minh Đồng Văn, màn sương giăng lối mờ ảo, ôm trọn Cao nguyên đá trong giấc nồng yên ả. Khi vầng dương còn ẩn mình, bà con dân tộc đã xiêm y thổ cẩm rực rỡ, mang theo sản vật địa phương – rượu ngô nồng, mật ong ngọt – hòa cùng tiếng cười rộn rã và điệu khèn ngân vang, hội tụ tại chợ phiên. Nơi đây, mùa xuân không điểm danh trên lịch, mà trỗi dậy từ từng ánh mắt hân hoan, từ những cuộc gặp gỡ thắm tình sau một năm dấn thân mưu sinh đầy nhọc nhằn…
 |
| Sắc xuân bừng nở trên Cao nguyên đá. |
Trải rộng trên 2.356,8 km2 ở độ cao trung bình từ 1.100 đến 1.600 mét so với mực nước biển, Đồng Văn những năm 60 của thế kỷ XX vẫn là vùng đất biệt lập, chỉ có lối mòn lẩn khuất giữa đất và đá. Hơn 8 vạn đồng bào phía sau “Cổng Trời” phải đối mặt với cuộc sống đói nghèo, lạc hậu, gần như tách biệt hoàn toàn với thế giới bên ngoài. Mùa xuân năm 1961, trong khúc ca chúc mừng năm mới gửi đồng bào, đồng chí, chiến sĩ cả nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gửi gắm thông điệp:
“Mừng Việt Nam, mừng thế giới!
Đường lên hạnh phúc rộng thênh thênh”
Đây cũng là mùa xuân đầu tiên đất nước ta bắt tay vào thực hiện Nghị quyết Đại hội III của Đảng (tháng 9/1960). Giữa lưng chừng trời Đông Bắc, tiếng quai đá vẫn không ngừng vang vọng, là âm hưởng của ý chí kiên cường khi hơn 2.000 thanh niên xung phong và dân công đã ra quân, dốc sức với tổng cộng hai triệu ngày công để kiến tạo nên con đường huyết mạch xuyên Cao nguyên đá – một công trình lịch sử được mệnh danh là “Đường Hạnh phúc”.
Từ huyền thoại con đường máu và hoa…
Dừng chân lưng đèo Mã Pí Lèng trên Cao nguyên đá Đồng Văn, du khách sẽ bắt gặp tấm bia lịch sử khắc ghi rõ ràng: Ngày khởi công Đường Hạnh phúc 10/9/1959, hoàn thành 15/6/1965. Suốt sáu năm ròng rã, hơn 1.300 nam nữ thanh niên xung phong cùng hơn 1.000 dân công đến từ các dân tộc anh em đã đồng lòng góp sức, với tổng cộng hơn 2 triệu ngày công. Bằng ý chí sắt đá và sức người phi thường, họ đã đục đẽo, khoét núi gần 3 triệu mét khối đá, kiến tạo nên 185 km đường uốn lượn giữa mênh mang mây núi của vùng biên cương.
 |
| Tượng đài Thanh niên xung phong – Biểu tượng của những người kiến tạo Đường Hạnh Phúc. |
Công cuộc mở đường là hành trình vượt qua mọi gian truân, hiểm nguy. Những người chiến sĩ thanh niên xung phong đã phải treo mình trên các vách đá cheo leo cao 30 – 40 mét, miệt mài lao động ngày đêm trong điều kiện khí hậu vô cùng khắc nghiệt: khi nắng nóng đổ lửa 40 độ C, lúc rét buốt thấu xương dưới 0 độ C. Đặc biệt, để hoàn thành 20 km đường đèo Mã Pí Lèng, đội cảm tử đã bám víu vách núi suốt 11 tháng trời, kiên trì đục đẽo từng nhát búa để mở ra con đường hẹp chỉ vỏn vẹn 40 cm. Với tinh thần “quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”, nhiều người đã thực hiện lễ truy điệu sống trước khi cầm búa, xà beng leo lên vách đá. Trên đỉnh núi, những chiếc quan tài được chuẩn bị sẵn như minh chứng cho ý chí bất khuất. Khi con đường hoàn thành, ngoài 14 thanh niên xung phong đã vĩnh viễn nằm lại với đất mẹ, nhiều đơn vị còn có tới hơn 2/3 quân số mắc bệnh hiểm nghèo, đặc biệt là sốt rét rừng và sốt rét ác tính.
Ngày 10/3/1965, tuyến đường nối liền Hà Giang với huyện Mèo Vạc (cũ), dài 184 km, đã chính thức được khai thông trong một buổi lễ long trọng. “Đường Hạnh phúc” – cái tên ấy gói trọn khát vọng về một tương lai tươi sáng, nơi ánh sáng tri thức và cuộc sống ấm no sẽ đến với hơn 8 vạn đồng bào trên Cao nguyên đá. Không chỉ vậy, con đường còn là mạch máu thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội, củng cố vững chắc thế trận an ninh – quốc phòng của vùng biên giới.
… và sự chuyển mình của một vùng biên viễn.
Trên những triền núi đá, sắc đào hồng phai nhẹ nhàng lay động trong gió lạnh, những gốc đào vững chãi vươn mình từ kẽ đá, mang theo hơi thở mùa xuân như lời chào mộc mạc. Đan xen với gam hồng đào là những bông lê trắng muốt, tinh khôi, khiến không gian như được thanh tẩy, bừng sáng dưới nắng xuân dịu dàng – thứ nắng đặc trưng của vùng cao, không gay gắt, không vội vã, mà trong trẻo và yên bình. Đường Hạnh phúc vẫn sừng sững giữa lòng Cao nguyên đá mênh mông, sừng sững như một chứng tích vĩ đại về lòng quả cảm, sự hy sinh cao cả, là biểu tượng sống động của tình đoàn kết dân tộc và lý tưởng cháy bỏng của tuổi trẻ. Tuyến đường ấy đã và đang tiếp tục mang đến những mùa xuân ấm no, hạnh phúc cho đồng bào các dân tộc nơi Cao nguyên đá hùng vĩ.
 |
| Một đoạn đường Hạnh Phúc uốn lượn giữa non cao. |
Hành trình trên Đường Hạnh phúc, ngang qua những bản làng trên Cao nguyên đá, ta bắt gặp mùa xuân hiển hiện trong sắc áo mới của trẻ thơ, trong nụ cười e ấp của những cô gái Mông, Dao, Lô Lô… Quan trọng hơn, chính con đường này đã mở lối cho du khách muôn phương khám phá vùng cực Bắc Tổ quốc, với những điểm đến độc đáo làm say lòng người: Đèo Mã Pí Lèng hùng vĩ, hẻm Tu Sản kỳ vĩ, cột cờ Lũng Cú thiêng liêng, dốc Thẩm Mã quanh co… Tuy nhiên, điều mang lại sự chuyển mình mạnh mẽ và ấn tượng nhất cho vùng địa đầu Tổ quốc chính là ngành du lịch. Năm 2010, Cao nguyên đá Đồng Văn được UNESCO công nhận là Công viên Địa chất Toàn cầu, trở thành điểm nhấn quan trọng, châm ngòi cho sự phát triển vượt bậc của ngành công nghiệp không khói nơi đây. Nhờ đó, lượng du khách đến Hà Giang tăng trưởng không ngừng hàng năm, và người dân địa phương đã chủ động phát triển các loại hình du lịch cộng đồng, du lịch trải nghiệm, khai thác hiệu quả những thế mạnh tiềm tàng của vùng đất này.
|
Dù thời gian có trôi đi, Đường Hạnh phúc vẫn mãi là niềm tự hào bất diệt, là biểu tượng sáng ngời của tinh thần lao động kiên cường, ý chí sắt đá và quyết tâm xây dựng quê hương đất nước của nhân dân Việt Nam. Những giá trị về sự đoàn kết vĩ đại giữa đồng bào các dân tộc, giữa miền núi và miền xuôi, sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng, cùng việc phát huy hiệu quả các nguồn lực tổng hợp trong nhân dân trong quá trình kiến tạo công trình này vẫn vẹn nguyên ý nghĩa đến tận ngày nay. Xuân lại về, miền đá nở hoa – những bông hoa ấy như thì thầm rằng ngay cả nơi tận cùng gian khó nhất vẫn ẩn chứa vẻ đẹp diệu kỳ. Và mỗi khi mùa xuân ghé lại, Cao nguyên đá Đồng Văn lại trở nên dịu dàng, tựa một lời mời gọi tha thiết, để những ai đã từng đặt chân đến sẽ mãi khắc ghi, còn những người chưa biết đến sẽ khát khao một lần tìm về khám phá. |
