Chiến khu D (Đồng Nai) là Khu di tích quốc gia đặc biệt và vùng lõi Khu dự trữ sinh quyển thế giới, mang vẻ đẹp giao thoa giữa lịch sử hào hùng và thiên nhiên tươi mới. Vào mùa xuân, nơi đây không chỉ rực rỡ sắc hoa mà còn là không gian thiêng liêng để du khách tìm về cội nguồn, bày tỏ lòng tri ân sâu sắc trước những hy sinh của cha anh cho "Tết độc lập". Văn hóa mùa xuân tại Chiến khu D độc đáo với những câu chuyện kháng chiến, sản vật địa phương và sự giao thoa văn hóa với các dân tộc bản địa. Từ "vùng đất chết" xưa, Chiến khu D nay đã chuyển mình thành "lá phổi xanh" vô giá của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, phát triển bền vững với du lịch sinh thái bên hồ Trị An, giữ gìn cả hồn cốt cách mạng lẫn vẻ đẹp thiên nhiên.
Những ngày đầu năm 2026, khi trở lại Khu di tích Căn cứ Trung ương Cục miền Nam – Chiến khu D (xã Trị An, Đồng Nai), du khách như được hòa mình vào dòng chảy lịch sử thăng trầm, hòa quyện với vẻ đẹp tinh khôi của sắc xuân đại ngàn. Giữa tiếng hót líu lo của muôn loài chim dưới tán rừng già Mã Đà và những nhành mai rừng e ấp chớm nở, cái khắc nghiệt vốn có của “đất đỏ miền Đông” trong những ngày giáp Tết dường như tan biến, nhường chỗ cho sự bình yên và dịu mát.
 |
| Lối vào Khu di tích Căn cứ Trung ương Cục miền Nam – Chiến khu D rực rỡ sắc hoa cỏ mùa xuân. |
Chiến khu D, một trong những căn cứ chiến lược trọng yếu hàng đầu của cách mạng miền Nam, đã được công nhận là Di tích quốc gia đặc biệt. Nơi đây đồng thời là vùng lõi của Khu dự trữ sinh quyển thế giới do UNESCO vinh danh. Bởi lẽ đó, mùa xuân tại Chiến khu D không chỉ là dịp để chiêm ngưỡng cảnh sắc thiên nhiên tươi mới, mà còn là một cuộc hành trình sâu sắc tìm về cội nguồn, bày tỏ lòng tri ân sâu sắc trước sự hy sinh cao cả của các thế hệ cha anh.
Chính vì vậy, mùa xuân ở Chiến khu D mang một phong thái đặc trưng và rất riêng. Đó là một vẻ xuân tĩnh lặng đầy trang nghiêm, một khoảng lặng thiêng liêng gợi nhắc thế hệ hôm nay về giá trị của những cái Tết độc lập, đã được đánh đổi bằng biết bao xương máu của tiền nhân.
Dọc theo những con đường dẫn vào khu di tích, muôn vàn dải hoa rừng đua nhau khoe sắc thắm, điểm xuyết màu đỏ đặc trưng của lá trung quân – loài cây huyền thoại gắn liền với câu chuyện “lá không cháy” trong suốt những năm tháng kháng chiến gian khổ. Sự hồi sinh mạnh mẽ của thảm thực vật nơi đây không chỉ tô điểm cho cảnh quan, mà còn là minh chứng sống động cho sức sống bền bỉ và mãnh liệt của vùng đất từng là “địa chỉ đỏ” kiên cường của cách mạng miền Nam.
 |
| Mùa xuân tại Chiến khu D mang vẻ đẹp riêng biệt, thấm đẫm giá trị văn hóa tri ân sâu sắc. |
Đối lập hoàn toàn với sự huyên náo nơi phố thị, không khí Tết tại Chiến khu D thấm đẫm văn hóa tri ân sâu sắc. Từng nén tâm nhang được thành kính dâng lên các anh hùng liệt sĩ giữa không gian đại ngàn lộng gió, kiến tạo một khoảng lặng thiêng liêng, ấm áp, thể hiện tình quân dân gắn bó bền chặt.
Đến với Chiến khu D vào dịp này, du khách vẫn có cơ hội tìm về hương vị đặc trưng của những mùa xuân kháng chiến qua các sản vật địa phương mộc mạc, giản dị. Chính những sản vật ấy đã từng nuôi dưỡng các đoàn quân “đói cơm, thiếu muối” nhưng vẫn hiên ngang làm nên những chiến thắng oanh liệt, khẳng định vị thế của một đặc khu quân sự hiếm có trong lịch sử.
Văn hóa mùa xuân nơi đây còn là sự giao thoa độc đáo giữa quá khứ và hiện tại. Đó là những câu chuyện kể đầy cảm xúc bên bếp lửa hồng, tái hiện ký ức về những đêm văn nghệ “tiếng hát át tiếng bom” oai hùng. Đồng thời, là tiếng cồng chiêng vang vọng khắp các triền đồi, hân hoan mừng một mùa rẫy bội thu và nồng nhiệt chào đón du khách thập phương từ các bản làng của đồng bào Chơ Ro, người Mạ…
 |
| Hình ảnh con đường đất đỏ đặc trưng của “miền Đông đất đỏ” tại Chiến khu D. |
Mâm cơm Xuân tại Chiến khu D là bức tranh ẩm thực giao thoa đầy thú vị, với sự nồng nàn vị lá rừng của món canh thụt trứ danh, gợi nhớ những tháng ngày “đói cơm, thiếu muối” gian khổ. Hay món cơm lam dẻo thơm hương nếp mới, quyện cùng mùi khói bếp củi nồng đượm. Đặc biệt, không thể thiếu là món cá kìm khô hồ Trị An – một đặc sản trứ danh, tinh hoa của thiên nhiên ban tặng cho vùng đất đỏ này. Tất cả những sản vật giản dị ấy là minh chứng sống động cho một đặc khu quân sự hiếm có trong lịch sử, nơi nhựa sống vẫn tuôn trào mãnh liệt, kiên cường bất chấp bom đạn khốc liệt.
 |
| Những hình tượng được sắp đặt tinh tế giữa không gian đại ngàn lộng gió, gợi nhắc về một thời hoa lửa đáng tự hào tại “thánh địa” cách mạng – Chiến khu D. |
Chiến khu D hôm nay đã hoàn toàn rũ bỏ hình ảnh “vùng đất chết” do bom đạn năm xưa. Nhờ vào sự gìn giữ và vun đắp của người dân Trị An, nơi đây đã chuyển mình mạnh mẽ, trở thành “lá phổi xanh” vô giá của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Những con đường nhựa phẳng lì xuyên qua đại ngàn, cùng với các khu du lịch sinh thái nép mình bên hồ Trị An mênh mông, đã khoác lên vùng đất này một tấm áo mới rực rỡ và đầy sức sống.
Mỗi độ xuân về, dưới ánh nắng vàng rượi của những ngày đầu năm, mặt hồ Trị An mênh mông hiện ra như một tấm gương khổng lồ, trong xanh biếc, phản chiếu bầu trời cao rộng và vẻ trầm mặc của những cánh rừng già.
 |
| Tọa lạc giữa Khu Bảo tồn Thiên nhiên – Văn hóa Đồng Nai, đồng thời là Khu dự trữ sinh quyển thế giới, Chiến khu D sở hữu hệ động thực vật vô cùng phong phú và đa dạng. |
Vẻ đẹp của hồ Trị An vào mùa này không chỉ toát lên sự kỳ vĩ của tạo hóa, mà còn ẩn chứa một nét tĩnh lặng đến nao lòng. Vào sáng sớm, làn sương bảng lảng lãng đãng trên mặt hồ tựa chốn bồng lai tiên cảnh, che mờ những hòn đảo nhỏ nhấp nhô như những viên ngọc bích quý giá. Khi hoàng hôn buông xuống, cả mặt hồ nhuộm một sắc tím lam huyền ảo, tiếng sóng vỗ rì rào vào mạn thuyền của người dân chài như bản nhạc giao hưởng êm đềm, tiễn đưa năm cũ và hân hoan đón chào một năm mới an lành.
Sự giao thoa hài hòa giữa nét oai hùng của chiến khu xưa và vẻ dịu dàng, thơ mộng của sóng nước Trị An đã thúc đẩy vùng đất này chuyển mình mạnh mẽ. Nơi đây không chỉ gìn giữ được hồn cốt văn hóa kháng chiến hào hùng, mà còn phát triển kinh tế theo hướng bền vững, tạo nên một bản sắc riêng độc đáo.
Chiến khu D ngày nay đã hoàn toàn lột xác, rũ bỏ hình ảnh “vùng đất chết” của quá khứ để vươn mình thành “lá phổi xanh” quan trọng của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Những cung đường nhựa phẳng lì uốn lượn xuyên qua đại ngàn, cùng các khu nghỉ dưỡng sinh thái thanh bình nép mình bên bờ hồ, là những minh chứng rõ nét nhất cho sự chuyển mình mạnh mẽ và bền vững của vùng đất lịch sử này.
Thanh Hải
