Ngoài ô nhiễm không khí bên ngoài, môi trường sống trong nhà cũng tiềm ẩn nguy cơ nghiêm trọng ảnh hưởng đến hệ hô hấp, thường ít được chú ý. Các nguồn gây ô nhiễm chính bao gồm hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOCs) từ chất tẩy rửa và đồ nội thất tổng hợp, formaldehyde, carbon monoxide, benzen và bụi mịn PM2.5 từ nhang/nến thơm, cùng với nấm mốc và mạt bụi từ đồ đạc lộn xộn. Tiếp xúc liên tục với các chất này có thể gây kích ứng cấp tính và lâu dài làm tăng nguy cơ mắc các bệnh về hô hấp như hen suyễn, dị ứng và các bệnh mãn tính, đặc biệt trong không gian kín thiếu thông gió. Để cải thiện chất lượng không khí trong nhà, cần ưu tiên tăng cường thông gió tự nhiên, vệ sinh thường xuyên, trồng cây xanh và sử dụng các biện pháp bổ trợ như than hoạt tính hoặc máy lọc không khí.
Khi bàn luận về vấn đề ô nhiễm không khí, tâm trí chúng ta thường tập trung vào các nguồn phát thải từ giao thông hay công nghiệp. Tuy nhiên, ít được chú ý hơn là nguy cơ tiềm ẩn từ chính môi trường sống bên trong ngôi nhà, nơi chất lượng không khí có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ hô hấp nếu tiếp xúc liên tục.
Chất tẩy rửa gia dụng
Các sản phẩm như nước lau sàn, dung dịch khử trùng hay chất tạo mùi thường giải phóng hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOCs) vào không khí. Việc phơi nhiễm với VOCs có thể gây kích ứng cấp tính ở mắt, mũi, họng và, về lâu dài, tăng đáng kể nguy cơ phát triển các vấn đề hô hấp, đặc biệt trầm trọng trong không gian sống thiếu thông gió.
Đồ nội thất từ vật liệu tổng hợp
Ván ép, mút xốp và các loại keo dán công nghiệp thường phát thải formaldehyde và VOCs kéo dài, từ vài tháng cho đến nhiều năm sau khi lắp đặt. Những hóa chất này không chỉ gây khó chịu cho mắt, da và đau đầu, mà còn tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ hô hấp, đặc biệt trong các không gian kín và ít được làm mới không khí.
Nhang và nến thơm
Hành vi đốt nhang và nến thơm, đặc biệt là các sản phẩm không rõ nguồn gốc, có thể phát sinh carbon monoxide, benzen và bụi siêu mịn PM2.5 – những phân tử li ti có khả năng xâm nhập sâu vào phế nang. Phơi nhiễm thường xuyên với các chất này làm gia tăng đáng kể nguy cơ mắc hen suyễn, phản ứng dị ứng và các bệnh lý đường hô hấp mãn tính.
Đồ đạc lộn xộn
Sự tích trữ lâu ngày của báo cũ, hộp nhựa và các vật dụng ít sử dụng không chỉ gây bám bụi mà còn tạo môi trường lý tưởng cho sự phát triển của nấm mốc, mạt bụi và côn trùng, đặc biệt trong điều kiện khí hậu nhiệt đới ẩm. Những khu vực như gác xép, gầm giường hay tủ quần áo trở thành ổ chứa các tác nhân gây ô nhiễm nếu không được vệ sinh định kỳ.
Để nâng cao chất lượng không khí trong môi trường sống, các hộ gia đình cần ưu tiên tăng cường thông gió tự nhiên, cân nhắc trồng các loại cây xanh có khả năng thanh lọc không khí, duy trì thói quen hút bụi và lau dọn thường xuyên. Ngoài ra, việc sử dụng than hoạt tính, tinh dầu tự nhiên hoặc đầu tư vào máy lọc không khí chuyên dụng cho không gian kín sẽ là những biện pháp bổ trợ hiệu quả. Những hành động chủ động này sẽ tạo nên một không gian sống lành mạnh, góp phần bảo vệ sức khỏe lâu dài cho mọi thành viên.
