Mỗi ngày, Thủ đô Hà Nội đối mặt với lượng chất thải sinh hoạt khổng lồ, vượt quá 7.600 tấn. Tình hình này trở nên cấp bách không chỉ bởi quy mô phát sinh mà còn do hệ thống xử lý hiện tại chưa tương xứng với tốc độ đô thị hóa. Thêm vào đó, việc phân loại rác tại nguồn chưa được thực hiện đồng bộ, và công tác duy trì vệ sinh môi trường tại nhiều khu vực vẫn còn nhiều bất cập.
Trước thách thức này, UBND Thành phố đã ban hành Kế hoạch số 372/KH-UBND, vạch ra lộ trình toàn diện nhằm giải quyết các nút thắt môi trường, đặc biệt nhấn mạnh xử lý chất thải sinh hoạt là ưu tiên hàng đầu. Kế hoạch này tập trung vào việc đẩy mạnh phân loại rác tại nguồn một cách đồng bộ; tối ưu hóa quy trình thu gom, vận chuyển để giảm thiểu rác ứ đọng và loại bỏ các điểm nóng rác tự phát; đồng thời, thúc đẩy ứng dụng công nghệ hiện đại trong toàn bộ chuỗi quản lý chất thải và tăng cường xử phạt nghiêm minh các hành vi vi phạm vệ sinh môi trường.
Công tác thu gom, vận chuyển chất thải rắn sinh hoạt và duy trì vệ sinh môi trường sẽ được triển khai theo cơ chế phân cấp. Tại 126 xã, phường, các gói thầu duy trì vệ sinh môi trường sẽ được thực hiện nhằm đảm bảo vận hành liên tục, không để xảy ra tình trạng tồn đọng rác. Từ ngày 01/01/2026, UBND cấp xã sẽ chủ động lập hồ sơ và hoàn thiện các điều kiện cần thiết để đấu thầu, lựa chọn đơn vị chịu trách nhiệm thực hiện công tác duy trì vệ sinh và thu gom, vận chuyển chất thải rắn sinh hoạt.
 |
| Nhằm nâng cao hiệu suất xử lý chất thải rắn sinh hoạt, Thành phố sẽ tăng cường công suất thêm khoảng hơn 5.000 tấn/ngày bằng cách xây dựng 03 nhà máy đốt rác tiên tiến. |
Để tối ưu hóa xử lý chất thải rắn sinh hoạt, Thành phố sẽ tăng cường năng lực xử lý thêm hơn 5.000 tấn/ngày thông qua việc xây dựng 03 nhà máy đốt rác hiện đại (bao gồm cả rác phát sinh hàng ngày và rác đã chôn lấp). Cụ thể, Nhà máy điện rác Sóc Sơn sẽ được nâng công suất thêm khoảng 2.000 tấn/ngày, đạt tổng công suất 7.000 tấn/ngày, dự kiến hoàn thành vào năm 2027.
Nhà máy xử lý chất thải rắn và sản xuất nguyên liệu tái tạo tại Xuân Sơn (Nhà máy đốt rác Thành Công) sẽ được nâng cấp công suất từ 250 tấn/ngày lên 1.000 tấn/ngày, dự kiến hoàn thành vào năm 2027. Dự án Cải tạo môi trường và đốt rác phát điện Hà Nội (khu liên hợp Nam Sơn) sẽ được triển khai theo hình thức PPP, đạt công suất 2.250 tấn/ngày, hoàn thành vào năm 2029. Ngoài ra, Thành phố đang kêu gọi đầu tư cho 02 nhà máy xử lý chất thải theo quy hoạch: Nhà máy xử lý rác Châu Can, Phú Xuyên (nay là xã Chuyên Mỹ) với công suất dự kiến 1.000 tấn/ngày đến năm 2050; và Nhà máy xử lý rác thải Núi Thoong, Chương Mỹ (dự kiến điều chỉnh công suất lên 2.000 tấn/ngày).
Về chất thải rắn xây dựng, Hà Nội đang thúc đẩy các thủ tục để sớm đưa vào hoạt động 03 khu xử lý mới, bổ sung thêm khoảng 2.180 tấn/ngày vào hệ thống hiện có. Các dự án này bao gồm khu xử lý tại xã Tiến Thắng (400 tấn/ngày) do Công ty Cổ phần Dịch vụ Sản xuất Toàn Cầu nghiên cứu đề xuất; khu tại xã Đông Anh (1.000 tấn/ngày) do Công ty TNHH Bê tông đúc sẵn và Cơ khí Bình Dương làm chủ đầu tư; và khu tại X16B xã Chương Dương (700 tấn/ngày) do Công ty Cổ phần Xây dựng và Sản xuất Việt Cường đề xuất nghiên cứu.
Đối với bùn thải, Thành phố đang đẩy nhanh tiến độ 03 dự án trọng điểm. Trong đó, Dự án Khu xử lý tái chế bùn thải thoát nước tại xã Chuyên Mỹ (khu X16A, khoảng 9,5ha) đang được ưu tiên triển khai để xử lý bùn bằng công nghệ tiên tiến, có khả năng phát điện với công suất 3.000 tấn/ngày. Đồng thời, 02 dự án khác là Nhà máy xử lý rác và phát điện AMACCAO – Thành Công và dự án Cải tạo môi trường và đốt rác phát điện Hà Nội (trong khu liên hợp Nam Sơn, dự án PPP) cũng được đẩy nhanh tiến độ, tích hợp cấu phần xử lý bùn thải. Riêng chất thải rắn y tế, việc xử lý sẽ tiếp tục được duy trì tại Khu liên hợp xử lý chất thải Cầu Diễn, nơi nhà đầu tư đã đề xuất các phương án cải tạo, nâng cấp.
Bên cạnh các giải pháp hạ tầng, Thành phố còn chú trọng tăng cường ứng dụng công nghệ trong giám sát môi trường. Hệ thống theo dõi từ xa hiện đại (như vệ tinh, viễn thám, camera giao thông, máy bay không người lái) cùng các ứng dụng di động (iHanoi) và mạng xã hội sẽ được sử dụng để kiểm soát chặt chẽ, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm minh các hành vi đốt rác, đổ trộm phế thải.
Công tác kiểm soát và xử phạt đối với phương tiện vận chuyển chất thải rắn xây dựng, vật liệu không che chắn, không đảm bảo vệ sinh sẽ được siết chặt thông qua cả hình thức xử phạt trực tiếp và phạt nguội qua hệ thống camera giám sát. Đồng thời, Thành phố đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng về quản lý chất thải rắn và phân loại rác tại nguồn. Các hoạt động tổng vệ sinh định kỳ, phong trào bảo vệ môi trường sẽ được duy trì và phát triển, lồng ghép tiêu chí phân loại rác vào bình xét gia đình văn hóa.
Việc lồng ghép các nội dung về phân loại rác tại nguồn, giảm thiểu rác thải nhựa dùng một lần và tái chế chất thải sẽ trở thành một tiêu chí quan trọng trong việc đánh giá gia đình văn hóa, khu dân cư văn minh. Bên cạnh đó, Thành phố sẽ biên soạn và phát hành rộng rãi các tài liệu, ấn phẩm, hướng dẫn kỹ thuật về quản lý chất thải rắn, đồng thời tăng cường truyền thông qua các kênh mạng xã hội, báo chí và truyền hình nhằm nâng cao nhận thức và thúc đẩy sự thay đổi hành vi tích cực trong cộng đồng.
Với những nỗ lực nâng cấp cơ sở hạ tầng xử lý chất thải, Hà Nội kỳ vọng tạo ra những chuyển biến tích cực, khuyến khích sự tham gia đồng lòng của các tổ chức, doanh nghiệp và toàn thể cộng đồng. Mục tiêu cuối cùng là kiến tạo một Hà Nội xanh, hiện đại, bền vững, đồng hành cùng sự phát triển chung của đất nước trong kỷ nguyên mới.
