Diễn đàn Thương mại điện tử xuyên biên giới 2025 (VOIEF) đã diễn ra tại Hà Nội, khẳng định thương mại điện tử xuyên biên giới là trụ cột tăng trưởng chiến lược cho xuất khẩu Việt Nam trong tầm nhìn 2026-2030. Thương mại điện tử vẫn là động lực mạnh mẽ của kinh tế số quốc gia, với mức tăng trưởng ấn tượng và kim ngạch xuất khẩu trực tuyến đạt 1,7 tỷ USD vào năm 2024, dự kiến 2 tỷ USD vào năm 2025. Để thúc đẩy sự phát triển này, Việt Nam đang hoàn thiện khuôn khổ thể chế bằng Kế hoạch tổng thể 2026-2030 và Luật Thương mại điện tử mới, hướng tới chuyển dịch mô hình xuất khẩu sang D2C và xây dựng thương hiệu. Tuy nhiên, ngành vẫn đối mặt nhiều thách thức về pháp lý, logistics và thanh toán, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa Nhà nước, hiệp hội và doanh nghiệp để nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
Tại Hà Nội, ngày 18/12, Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM) đã phối hợp với Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) cùng Kênh truyền hình Kinh tế – Tài chính VITV khai mạc Diễn đàn Thương mại điện tử xuyên biên giới 2025 (Vietnam Online Import Export Forum – VOIEF). Diễn đàn diễn ra trong bối cảnh tăng trưởng vượt bậc của thương mại số toàn cầu, đòi hỏi Việt Nam phải khẩn trương kiến tạo một chiến lược xuất khẩu tiên phong, dựa trên trụ cột công nghệ số và hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện.
 |
| Toàn cảnh Diễn đàn Thương mại điện tử xuyên biên giới 2025 (VOIEF), sự kiện then chốt định hướng phát triển thương mại số quốc gia. |
Tại diễn đàn, các nhà hoạch định chính sách, đại diện hiệp hội và chuyên gia hàng đầu đã cùng thống nhất nhận định: Thương mại điện tử xuyên biên giới đã vượt ra khỏi vai trò kênh bổ trợ, đang dần khẳng định vị thế trụ cột tăng trưởng chiến lược cho xuất khẩu Việt Nam, đặc biệt trong tầm nhìn 2026–2030.
Thương mại điện tử: Động lực then chốt của kinh tế số Việt Nam
Theo bà Lại Việt Anh, Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương), trong suốt những năm gần đây, thương mại điện tử luôn giữ vững vai trò là một trong những động lực tăng trưởng cốt lõi, thậm chí mạnh mẽ nhất của kinh tế số Việt Nam. Mặc dù đối mặt với nhiều thách thức từ bối cảnh kinh tế toàn cầu, năm 2025, thị trường thương mại điện tử Việt Nam vẫn ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng trên 25%, nâng tổng quy mô bán lẻ trực tuyến lên 30 tỷ USD, chiếm khoảng 10% tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng toàn quốc.
 |
| Bà Lại Việt Anh, Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương), trình bày báo cáo tại Diễn đàn, nhấn mạnh vai trò chiến lược của thương mại điện tử. |
Thành tựu này đã củng cố vị thế của Việt Nam trong nhóm 10 quốc gia có tốc độ tăng trưởng thương mại điện tử hàng đầu thế giới, đồng thời khẳng định Việt Nam là một trong ba thị trường thương mại điện tử lớn nhất khu vực Đông Nam Á.
Đặc biệt, thương mại điện tử không chỉ chứng kiến sự tăng trưởng vượt bậc tại thị trường trong nước mà còn ghi nhận những bứt phá mạnh mẽ ở lĩnh vực xuất nhập khẩu trực tuyến. Dữ liệu từ Báo cáo xuất nhập khẩu 2024 cho thấy, tổng giá trị giao dịch xuất nhập khẩu qua thương mại điện tử của Việt Nam đạt 4,1 tỷ USD, với 1,7 tỷ USD đến từ hoạt động xuất khẩu. Dự kiến đến năm 2025, kim ngạch xuất khẩu qua kênh này sẽ tăng 18%, đạt mức 2 tỷ USD, đưa tổng giá trị xuất nhập khẩu trực tuyến lên 4,45 tỷ USD.
“Đây là minh chứng rõ nét cho thấy nhu cầu toàn cầu đối với sản phẩm Việt Nam thông qua các kênh số đang không ngừng gia tăng. Các doanh nghiệp trong nước, đặc biệt là khối doanh nghiệp siêu nhỏ, vừa và nhỏ (MSMEs), đang ngày càng tối ưu hóa việc sử dụng các nền tảng số để tiếp cận và mở rộng thị trường xuyên biên giới một cách hiệu quả”, bà Lại Việt Anh khẳng định.
Hoàn thiện khuôn khổ thể chế: Nền tảng cho kỷ nguyên phát triển mới
Bộ Công Thương nhận định, năm 2025 là cột mốc then chốt trong quá trình chuyển đổi về thể chế và chiến lược của ngành thương mại điện tử. Bộ đã chính thức ban hành Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2026–2030 theo Quyết định 1568/QĐ-BCT, với những định hướng mang tính chiến lược: tiên phong – xanh – bao trùm.
Đáng chú ý, Luật Thương mại điện tử vừa được Quốc hội thông qua vào ngày 10/12/2025, đã tích hợp sâu rộng 6 nhóm chính sách trọng yếu, bao gồm: quản lý nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội thương mại điện tử, thương mại điện tử xuyên biên giới, các hình thức livestream/affiliate, dịch vụ hỗ trợ, và thương mại điện tử xanh. Văn bản pháp luật này được kỳ vọng sẽ thiết lập một khuôn khổ pháp lý minh bạch, an toàn và vững chắc, thúc đẩy sự phát triển bền vững của toàn bộ hệ sinh thái thương mại điện tử, đặc biệt là các hoạt động xuất khẩu trực tuyến.
Các phiên thảo luận tại diễn đàn đã đi sâu phân tích các chính sách và quy định pháp luật dành cho thương mại điện tử xuyên biên giới trong giai đoạn 2026–2030. Nhiều chuyên gia nhận định, những quy định mới về quản lý các nền tảng xuyên biên giới, tăng cường minh bạch dữ liệu giao dịch, hiện đại hóa quy trình hải quan, cùng với việc nâng cao bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, sẽ là chìa khóa để tháo gỡ các “điểm nghẽn” hiện hữu, mở đường cho doanh nghiệp Việt thuận lợi hơn khi chinh phục thị trường quốc tế.
Từ góc độ chiến lược quốc gia, ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), nhấn mạnh rằng Việt Nam đang tiến vào một giai đoạn chuyển dịch tư duy phát triển xuất nhập khẩu đầy ý nghĩa. Năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam đã cán mốc 920 tỷ USD – một con số kỷ lục, minh chứng cho mức độ hội nhập sâu rộng và năng động của nền kinh tế.
 |
| Ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), trình bày góc nhìn về vai trò chiến lược của thương mại điện tử xuyên biên giới trong tầm nhìn xuất khẩu đến năm 2030. |
Tuy nhiên, ông Hải cũng lưu ý rằng, chiến lược xuất nhập khẩu quốc gia không thể chỉ dừng lại ở quy mô tăng trưởng mà cần phải ưu tiên tính bền vững, sự cân bằng thị trường và năng lực ứng phó trước các biến động địa chính trị, kinh tế toàn cầu. Trong bối cảnh hiện tại, khi Hoa Kỳ chiếm gần 1/3 kim ngạch xuất khẩu và 40% kim ngạch nhập khẩu phụ thuộc vào Trung Quốc, việc đa dạng hóa cả thị trường và các phương thức xuất khẩu đang trở thành yêu cầu sống còn.
Trong chiến lược đến năm 2030, Việt Nam kiên định mục tiêu chuyển dịch cơ cấu xuất khẩu theo hướng chuyên sâu, tăng cường giá trị gia tăng. Mặc dù hàng công nghiệp đóng góp tới 82% tổng kim ngạch xuất khẩu, tỷ lệ nội địa hóa vẫn còn hạn chế; trong khi đó, nông, lâm, thủy sản vẫn chủ yếu xuất khẩu dưới dạng thô hoặc sơ chế. Do vậy, thương mại điện tử xuyên biên giới được định vị là đòn bẩy chiến lược, giúp doanh nghiệp chuyển đổi từ mô hình gia công sang bán hàng trực tiếp (D2C), từ OEM sang phát triển thương hiệu riêng, từng bước định vị giá trị Việt trên bản đồ thương mại toàn cầu.
Ông Trần Thanh Hải cho biết, hoạt động xuất nhập khẩu trực tuyến hiện phần lớn vận hành theo mô hình B2B, song đang có xu hướng dịch chuyển mạnh mẽ sang D2C, đặc biệt đối với các ngành hàng như sản phẩm tiêu dùng, thời trang, mỹ phẩm và đồ gia dụng. Trên quy mô toàn cầu, thương mại điện tử xuyên biên giới được dự báo sẽ chạm mốc 800 tỷ USD, với tốc độ tăng trưởng ổn định 25–30% mỗi năm.
Tháo gỡ rào cản: Mở khóa tiềm năng bứt phá cho thương mại điện tử xuyên biên giới
Mặc dù cơ hội phát triển là rất lớn, các diễn giả đã đồng loạt chỉ ra hàng loạt thách thức cần vượt qua, bao gồm rào cản pháp lý, phức tạp hóa thủ tục biên giới, các vấn đề về thuế, thanh toán, logistics và an ninh thông tin. Đặc biệt, logistics vẫn là một mắt xích tối quan trọng, do đặc thù của hàng hóa thương mại điện tử xuyên biên giới là khối lượng nhỏ, số lượng đơn hàng khổng lồ, đòi hỏi quy trình thông quan thần tốc và chi phí tối ưu.
Song song với logistics xuôi, logistics ngược (bao gồm đổi trả hàng hóa, thu hồi và tái chế sản phẩm) đang ngày càng trở thành một yêu cầu thiết yếu và bắt buộc, đặc biệt tại các thị trường khó tính như Liên minh Châu Âu (EU), Nhật Bản hay Úc, nơi các tiêu chuẩn về xanh và bền vững đã được xem là những hàng rào kỹ thuật phi thuế quan mới.
Ông Bùi Trung Kiên, Phó Chủ tịch Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam, nhấn mạnh rằng để xuất khẩu trực tuyến thực sự thăng hoa và trở thành một điểm sáng của nền kinh tế, cần có sự phối hợp đồng bộ và chặt chẽ giữa ba chủ thể: Nhà nước, hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp. Nhà nước có vai trò kiến tạo các khuôn khổ chính sách vĩ mô, hiệp hội là cầu nối cung cấp thông tin và nâng cao năng lực, trong khi doanh nghiệp là lực lượng tiên phong, trực tiếp đổi mới mô hình kinh doanh và chinh phục các thị trường tiềm năng.
Cũng trong khuôn khổ diễn đàn, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số đã chính thức công bố Báo cáo Thương mại điện tử xuyên biên giới 2025. Báo cáo này cung cấp bức tranh toàn cảnh về các xu hướng tiêu dùng quốc tế, dự báo chi tiết kim ngạch xuất khẩu trực tuyến, đồng thời xác định rõ các nhóm ngành hàng và thị trường tiềm năng, kèm theo những khuyến nghị chiến lược nhằm gia tăng năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp Việt trên đấu trường toàn cầu.
 |
| Các chuyên gia tham gia phiên Tọa đàm chuyên sâu về “Chính sách và pháp luật đối với Thương mại điện tử xuyên biên giới giai đoạn 2026-2030”, tập trung thảo luận các khía cạnh về thể chế, hạ tầng logistics và giải pháp đột phá nhằm nâng tầm năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt trên thị trường quốc tế. |
Trong bối cảnh kỷ nguyên kinh tế số đang định hình mạnh mẽ, thương mại điện tử xuyên biên giới đã vượt xa vai trò của một kênh bán hàng đơn thuần, để trở thành một lộ trình chiến lược. Lộ trình này sẽ đưa hàng hóa Việt Nam vươn xa hơn, phát triển bền vững hơn, và từng bước kiến tạo vị thế vững chắc trên bản đồ thương mại toàn cầu bằng sức mạnh tổng hợp của công nghệ và đổi mới sáng tạo không ngừng./.
