Hội thảo chuyên đề đã nhìn nhận chính sách nhà ở xã hội (NOXH) dành cho người có công là trụ cột an sinh quan trọng, song thực tiễn triển khai vẫn còn nhiều "nút thắt" cố hữu dù Luật Nhà ở (sửa đổi) vừa có hiệu lực. Các thách thức chính bao gồm số lượng dự án chuyên biệt hạn chế, quy trình đầu tư kéo dài, khó tiếp cận vốn ưu đãi và sự lúng túng của địa phương.
Các chuyên gia nhấn mạnh cần điều chỉnh chính sách linh hoạt, "may đo" phù hợp với từng hoàn cảnh của người có công, không chỉ tập trung xây dựng mà còn hỗ trợ cải tạo nhà ở tại chỗ, đồng thời ưu tiên chất lượng sống thay vì chỉ giá thành thấp. Vấn đề cốt lõi nằm ở khâu tổ chức triển khai với thủ tục rườm rà, thiếu minh bạch và trách nhiệm chưa rõ ràng. Ngoài ra, lợi nhuận thấp và rủi ro pháp lý cũng khiến doanh nghiệp e ngại tham gia.
Để chính sách thực sự hiệu quả và hiện thực hóa ý nghĩa tri ân, cần sự phối hợp đồng bộ giữa Trung ương, địa phương, doanh nghiệp và toàn xã hội, cùng với quyết tâm chính trị mạnh mẽ và năng lực thực thi linh hoạt, minh bạch.
“`html
 |
| Toàn cảnh Hội thảo chuyên đề |
Chính sách nhà ở xã hội dành cho người có công với cách mạng từ lâu đã được xem là trụ cột an sinh mang ý nghĩa sâu sắc về chính trị và nhân văn. Trong bối cảnh Luật Nhà ở (sửa đổi) vừa chính thức có hiệu lực, nhiều chuyên gia nhận định đây là thời điểm then chốt để thẳng thắn nhìn nhận những “nút thắt” cố hữu, nhằm đảm bảo chính sách không chỉ dừng lại ở tôn vinh tinh thần tri ân mà còn phải hiện thực hóa trong đời sống.
Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước đã không ngừng ban hành và hoàn thiện các chủ trương, chương trình hỗ trợ nhà ở cho các đối tượng người có công, trong đó, phát triển nhà ở xã hội (NOXH) được định vị là một giải pháp cốt lõi. Đặc biệt, Luật Nhà ở 2023 cùng các văn bản hướng dẫn liên quan đã mở rộng đáng kể phạm vi đối tượng thụ hưởng, tinh giản hóa các điều kiện tiếp cận, đồng thời nâng cao trách nhiệm của chính quyền địa phương trong việc quy hoạch quỹ đất và tổ chức triển khai.
Mặc dù vậy, thực tiễn triển khai lại cho thấy nhiều thách thức. Số lượng dự án NOXH chuyên biệt dành cho người có công vẫn còn hạn chế; quy trình đầu tư thường kéo dài; nguồn vốn ưu đãi vẫn khó tiếp cận; và không ít địa phương còn gặp lúng túng trong việc xác định mô hình phù hợp. Hệ quả là khoảng cách giữa định hướng chính sách và nhu cầu thực tiễn trong đời sống vẫn chưa được rút ngắn như mong đợi.
Tại hội thảo chuyên đề về hoàn thiện chính sách NOXH cho người có công, ông Trần Hồng Quảng – Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp của Thương binh và Người khuyết tật Việt Nam, đã khẳng định tầm quan trọng của nhà ở. Ông nhấn mạnh rằng, nhà ở không chỉ đơn thuần là nơi trú ngụ mà còn là trụ cột vững chắc giúp người có công ổn định cuộc sống, tạo điều kiện thuận lợi để họ tiếp tục lao động sản xuất, và hòa nhập một cách bền vững vào cộng đồng.
“Việc chăm lo nhà ở cho người có công tuyệt nhiên không phải là hành động hỗ trợ mang tính ban phát, mà là trách nhiệm thiêng liêng và nghĩa vụ cao cả của Nhà nước, cũng như của toàn xã hội, đối với những cá nhân đã hy sinh thầm lặng và cống hiến không ngừng nghỉ cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”, ông Trần Hồng Quảng khẳng định.
Theo quan điểm của ông, chính sách NOXH cần được xem xét và thiết kế linh hoạt hơn nữa, để có thể thích ứng với điều kiện thực tiễn đa dạng của từng nhóm đối tượng người có công. Thay vì chỉ tập trung vào việc xây dựng các khu NOXH quy mô lớn, ông đề xuất Nhà nước cần bổ sung cơ chế hỗ trợ cải tạo, xây dựng mới nhà ở ngay trên chính quỹ đất hiện có của các gia đình, đặc biệt là ở khu vực nông thôn và vùng ven đô – nơi phần lớn người có công đang sinh sống.
Từ góc độ quản lý và nghiên cứu chính sách, TS. Phạm Gia Yên – nguyên Chánh Thanh tra Bộ Xây dựng, chỉ rõ rằng những vướng mắc then chốt hiện tại không xuất phát từ việc thiếu hụt chủ trương mà chủ yếu nằm ở khâu tổ chức triển khai thực hiện.
“Cho dù một chính sách có đúng đắn và nhân văn đến mấy, nếu quy trình thủ tục còn rườm rà, sự phân cấp thiếu minh bạch, và trách nhiệm chưa được gắn kết rõ ràng với người đứng đầu, thì việc phát huy hiệu quả sẽ là một thách thức vô cùng lớn”, TS. Phạm Gia Yên phân tích.
Ông chỉ rõ rằng, không ít dự án NOXH đã bị đình trệ kéo dài do quy trình lựa chọn chủ đầu tư phức tạp, việc xác định giá đất thiếu minh bạch và công tác thẩm định thiết kế còn chồng chéo. Để khắc phục, TS. Phạm Gia Yên ủng hộ việc áp dụng các cơ chế đổi mới như chỉ định nhà đầu tư có năng lực, khuyến khích liên doanh, liên kết, đồng thời tăng cường công tác hậu kiểm thay vì duy trì cơ chế tiền kiểm quá nặng nề gây trì trệ.
Đáng chú ý, TS. Phạm Gia Yên cũng nhấn mạnh rằng, NOXH dành cho người có công không nên chỉ tập trung vào yếu tố giá thành thấp mà cần phải đặt chất lượng sống làm trọng tâm ưu tiên hàng đầu, đặc biệt là đối với các nhóm đối tượng như thương binh nặng, người cao tuổi và người khuyết tật.
Phản hồi từ phía cộng đồng doanh nghiệp cho thấy, mức lợi nhuận thường thấp cùng với rủi ro pháp lý cao là những yếu tố chính khiến nhiều nhà đầu tư ngần ngại tham gia vào phân khúc NOXH. Ngay cả các doanh nghiệp do thương binh và người khuyết tật làm chủ, một lực lượng tiềm năng và phù hợp để tham gia, cũng gặp phải không ít trở ngại trong việc tiếp cận quỹ đất và nguồn vốn tín dụng ưu đãi.
Các tổ chức xã hội cũng đưa ra kiến nghị quan trọng về việc minh bạch hóa danh sách đối tượng thụ hưởng, tăng cường vai trò giám sát từ cộng đồng. Mục tiêu là nhằm ngăn chặn tình trạng chính sách bị lợi dụng hoặc phân bổ sai mục đích, làm suy yếu ý nghĩa tri ân cao đẹp vốn có.
Rõ ràng, việc hoàn thiện chính sách NOXH cho người có công là một thách thức phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ và chặt chẽ giữa các cấp từ Trung ương đến địa phương, cũng như sự chung tay của Nhà nước, cộng đồng doanh nghiệp và toàn xã hội. Luật Nhà ở (sửa đổi) đã mở ra những triển vọng mới, song hiệu quả cuối cùng sẽ phụ thuộc vào quyết tâm chính trị mạnh mẽ và năng lực thực thi linh hoạt, sáng tạo.
Đúng như phân tích của ông Trần Hồng Quảng và TS. Phạm Gia Yên, chỉ khi chính sách được “may đo” phù hợp với từng hoàn cảnh cụ thể của người có công, được triển khai một cách minh bạch, thực chất và đầy đủ trách nhiệm, thì những căn nhà xã hội mới thực sự có thể trở thành mái ấm an cư đúng nghĩa, nơi trọn vẹn thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn” cao đẹp của dân tộc Việt Nam.
 |
| Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm sau khi bế mạc Hội thảo |
“`
