Tỉnh Nghệ An đã ban hành Kế hoạch phát triển ngành Công nghiệp môi trường (CNMT) giai đoạn 2025-2030, nhằm biến CNMT thành trụ cột chiến lược, thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững và "xanh hóa" địa phương theo định hướng của Chính phủ. Mục tiêu đến năm 2030 là 100% Khu, Cụm công nghiệp phải có hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt chuẩn và tất cả cơ sở sản xuất phải lắp đặt hệ thống quan trắc tự động, hướng đến kiểm soát và phòng ngừa ô nhiễm từ gốc. Để đạt được điều này, tỉnh sẽ hoàn thiện các chính sách ưu đãi đầu tư, khuyến khích phát triển KCN chuyên biệt về tái chế, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, kinh tế tuần hoàn, và mở rộng thị trường hàng hóa CNMT, bao gồm cả mô hình hợp tác công-tư. Bên cạnh đó, Nghệ An cũng chú trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số trong CNMT và tăng cường phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan, kỳ vọng tạo nền tảng vững chắc cho một tương lai xanh và thịnh vượng.
 |
| Các tổ chức, đoàn thể tích cực ra quân làm sạch môi trường biển tại Quỳnh Lưu (Ảnh: dbndnghean.vn/) |
Nghệ An: Đột phá mục tiêu 100% và hoàn thiện khung pháp lý vững chắc
Trong bối cảnh nền kinh tế hiện đại, phát triển kinh tế gắn liền với bảo vệ môi trường đã trở thành một xu thế không thể đảo ngược. Quyết định số 1894/QĐ-TTg ngày 4/9/2025 của Thủ tướng Chính phủ, ban hành Chương trình phát triển ngành Công nghiệp môi trường (CNMT) giai đoạn 2025-2030, đã thiết lập nền tảng vững chắc cho lộ trình “xanh hóa” kinh tế quốc gia. Hòa cùng định hướng này, tỉnh Nghệ An đã khẩn trương ban hành Kế hoạch triển khai, thể hiện quyết tâm cao độ nhằm đưa CNMT trở thành một trụ cột chiến lược, thúc đẩy sự phát triển bền vững của địa phương.
Kế hoạch của tỉnh Nghệ An không dừng lại ở định hướng quản lý đơn thuần, mà là một cam kết hành động quyết liệt và toàn diện. Mục tiêu đến năm 2030, tỉnh Nghệ An hướng tới việc đáp ứng cơ bản các yêu cầu về bảo vệ môi trường trên địa bàn, đồng thời tích cực thu hút các doanh nghiệp, tổ chức nghiên cứu và chuyển giao công nghệ, từng bước kiến tạo một hệ sinh thái công nghiệp môi trường năng động và hiệu quả.
Điểm nhấn chiến lược trong kế hoạch này là mục tiêu đầy tham vọng: 100% các Khu công nghiệp (KCN) và Cụm công nghiệp (CCN) đang hoạt động phải được trang bị hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt chuẩn kỹ thuật môi trường nghiêm ngặt. Song song đó, toàn bộ các KCN, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ trên địa bàn sẽ phải lắp đặt hệ thống quan trắc tự động, đồng thời truyền tải số liệu trực tiếp về Sở Nông nghiệp và Môi trường, nhằm đảm bảo tính minh bạch tối đa và giám sát chặt chẽ mọi nguồn thải.
Đây được xem là một bước chuyển mình mang tính đột phá, từ tư duy “xử lý hậu quả ô nhiễm” sang “kiểm soát và phòng ngừa từ gốc”. Cách tiếp cận này không chỉ kiến tạo một môi trường đầu tư minh bạch, an toàn mà còn giúp giảm thiểu đáng kể rủi ro và chi phí phát sinh từ việc khắc phục hậu quả môi trường.
Để hiện thực hóa những mục tiêu đầy tham vọng này, tỉnh Nghệ An đang khẩn trương hoàn thiện các cơ chế, chính sách nhằm thúc đẩy mạnh mẽ sự phát triển của ngành CNMT. Trọng tâm là nghiên cứu các chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đột phá để hình thành các Khu công nghiệp (KCN), Cụm công nghiệp (CCN) chuyên biệt về tái chế – được kỳ vọng sẽ là nền tảng dẫn dắt, tạo động lực cho sự tăng trưởng của CNMT trong tương lai. Đồng thời, tỉnh cũng tiếp tục triển khai hiệu quả các cơ chế khuyến khích, hỗ trợ và ưu đãi đầu tư, ứng dụng cũng như chuyển giao các công nghệ tiên tiến trong xử lý nước thải, chất thải và khí thải, đảm bảo phù hợp với đặc thù của địa phương.
Song song đó, việc phát triển thị trường hàng hóa Công nghiệp môi trường (CNMT) được xác định là một giải pháp trọng yếu. Tỉnh Nghệ An sẽ chủ động mở rộng thị trường tiêu thụ các thiết bị, công nghệ và sản phẩm CNMT thông qua các hình thức đặt hàng hoặc chỉ định thầu. Mô hình hợp tác công – tư (PPP) sẽ được khuyến khích tối đa nhằm huy động hiệu quả nguồn lực ngoài Nhà nước vào nghiên cứu, sản xuất và thương mại hóa các giải pháp, sản phẩm công nghệ môi trường. Đặc biệt, đối với các sản phẩm hàng hóa CNMT, tỉnh sẽ ưu tiên triển khai các hoạt động dán nhãn sinh thái, thúc đẩy phát triển bền vững thị trường này, song hành với việc tăng cường xúc tiến thương mại và thu hút đầu tư vào ngành CNMT.
Khoa học và Công nghệ: Nền tảng then chốt cho sự phát triển CNMT
Nghệ An kiên định xác định khoa học và công nghệ là yếu tố then chốt, mang tính quyết định cho quá trình đổi mới và phát triển ngành CNMT. Tỉnh sẽ đẩy mạnh khuyến khích các doanh nghiệp, tổ chức nghiên cứu, ứng dụng các công nghệ tiên tiến trong xử lý nước thải, khí thải, chất thải rắn và chất thải nguy hại, đảm bảo phù hợp với đặc thù địa phương. Đặc biệt, mục tiêu trọng tâm là làm chủ các công nghệ tái chế, thu hồi và tái sử dụng, kiến tạo nền tảng vững chắc cho kinh tế tuần hoàn. Song hành là việc ưu tiên nghiên cứu ứng dụng, sản xuất thử nghiệm và chuyển giao các công nghệ đột phá cho các cơ sở, doanh nghiệp CNMT. Đây là một điểm nhấn chiến lược, được bổ trợ bởi các chính sách mở rộng hỗ trợ mua bán quyền sáng chế, phần mềm, và thu hút chuyên gia giỏi trong nước và quốc tế, nhằm tối ưu hóa sự phát triển của CNMT trên địa bàn tỉnh.
 |
| Ngành Công nghiệp môi trường được kỳ vọng sẽ trở thành trụ cột vững chắc, thúc đẩy Nghệ An phát triển nhanh chóng và bền vững |
Nghệ An đặc biệt chú trọng thúc đẩy mạnh mẽ đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong các doanh nghiệp CNMT. Theo đó, Ban Quản lý Khu kinh tế Đông Nam được giao trọng trách phát triển hạ tầng số tiên tiến, bao gồm phủ sóng 5G và triển khai Internet vạn vật (IoT) trong các KCN, nhằm phục vụ hiệu quả cho việc giám sát môi trường tự động, quản lý năng lượng thông minh và tối ưu hóa toàn bộ chuỗi cung ứng.
Với công nghệ là hạt nhân của sự phát triển CNMT, việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao được xác định là một nhiệm vụ chiến lược mang tính sống còn. Các nội dung đào tạo chuyên sâu về CNMT sẽ được lồng ghép vào nhiều cấp học khác nhau; đồng thời, các khóa tập huấn định kỳ về kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và công nghệ xử lý môi trường sẽ được tổ chức thường xuyên cho đội ngũ cán bộ và cộng đồng doanh nghiệp. Mục tiêu là kiến tạo một lực lượng lao động tinh nhuệ, có chuyên môn sâu, sẵn sàng đáp ứng mọi yêu cầu khắt khe của ngành.
Việc xây dựng một cơ sở dữ liệu toàn diện, được cập nhật định kỳ hàng năm về hàng hóa thuộc các lĩnh vực của ngành CNMT là vô cùng cấp thiết. Đây sẽ là nền tảng cốt lõi để kiến tạo một hệ thống quản lý đồng bộ, không chỉ đáp ứng kịp thời các nhu cầu về công nghệ, thiết bị và sản phẩm phục vụ công tác bảo vệ môi trường trên địa bàn tỉnh, mà còn mở ra những lợi thế cạnh tranh vượt trội cho các sản phẩm CNMT mang tính đặc thù, có tiềm năng phát triển mạnh mẽ trong tương lai.
Phối hợp đồng bộ, triển khai quyết liệt: Nâng tầm hiệu quả CNMT tại Nghệ An
Để đảm bảo hiệu quả tối đa, Kế hoạch phát triển CNMT của tỉnh Nghệ An được triển khai dựa trên một cơ chế phối hợp đồng bộ và minh bạch. Trong đó, Sở Công Thương được giao trọng trách là cơ quan đầu mối chính, chịu trách nhiệm đôn đốc, kiểm tra, đánh giá kết quả và liên tục hoàn thiện cơ sở dữ liệu ngành CNMT của tỉnh. Đồng thời, Sở Công Thương cũng đóng vai trò then chốt trong việc xúc tiến thu hút đầu tư và đẩy mạnh hợp tác với các doanh nghiệp, đối tác trong và ngoài nước.
Sở Nông nghiệp và Môi trường sẽ chủ trì công tác rà soát, đề xuất sửa đổi và hướng dẫn triển khai các quy định pháp luật về môi trường. Cơ quan này cũng sẽ tích cực hỗ trợ các doanh nghiệp đầu tư vào hệ thống thu gom, phân loại và xử lý hiệu quả chất thải rắn đô thị, công nghiệp cùng chất thải nguy hại.
Sở Khoa học và Công nghệ có nhiệm vụ trọng yếu trong việc thẩm định, phê duyệt các đề xuất nghiên cứu, ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ; đồng thời hỗ trợ hiệu quả hoạt động nhập khẩu, giải mã và từng bước làm chủ các công nghệ môi trường tiên tiến.
Sở Tài chính có trách nhiệm tham mưu về việc bố trí nguồn lực tài chính cần thiết để thực hiện Kế hoạch. Bên cạnh đó, Sở sẽ đẩy mạnh tăng cường hợp tác quốc tế, nhằm thu hút đa dạng các nguồn tài trợ phục vụ cho các hoạt động bảo vệ môi trường.
Với sự quyết tâm cao độ của toàn bộ hệ thống chính trị và sự đồng hành chặt chẽ của cộng đồng doanh nghiệp, Nghệ An đang từng bước hiện thực hóa Chương trình phát triển ngành CNMT giai đoạn 2025-2030, biến nó thành động lực then chốt cho việc chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Đây không chỉ là giải pháp đột phá để giải quyết các thách thức môi trường cấp bách hiện tại, mà còn là một khoản đầu tư chiến lược, kiến tạo nền tảng vững chắc cho một tương lai xanh, bền vững và thịnh vượng, đặc biệt trong bối cảnh đất nước đang trải qua giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ.
