Hoạt động khai thác cát bằng phương pháp bơm hút tại suối Chà Và đã gây đục ngầu nghiêm trọng nguồn nước trong nhiều tháng, kéo dài hàng kilomet. Tình trạng này đe dọa trực tiếp sinh kế của người dân sống phụ thuộc vào đánh bắt thủy sản, gây khó khăn cho việc tiếp cận nước sạch và biến đổi địa hình lòng suối thành những hố sâu nguy hiểm. Mặc dù cộng đồng dân cư đã nhiều lần kiến nghị, tình hình vẫn chưa có dấu hiệu cải thiện, khiến quần thể cá tôm suy giảm và tăng chi phí cho ngư dân. Công ty TNHH MTV Ngọc Trâm Anh Tây Ninh, đơn vị được cấp phép khai thác từ năm 2025, khẳng định tuân thủ quy định, nhưng chính quyền địa phương cũng thừa nhận việc bơm hút cát khó tránh khỏi gây đục nước. Trước những phản ánh liên tục, Phòng Kinh tế xã Tân Hòa sẽ đề nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tây Ninh kiểm tra thực địa để đánh giá tác động và đề xuất biện pháp khắc phục.
Trong nhiều tháng gần đây, hoạt động khai thác cát bằng phương pháp bơm hút tại suối Chà Và đã gây ra tình trạng đục ngầu, thậm chí “trắng xóa” nguồn nước, trải dài nhiều kilomet. Cư dân ấp Cây Khế phản ánh rằng, việc khai thác này không chỉ đe dọa nghiêm trọng sinh kế của các hộ gia đình sống dựa vào đánh bắt thủy sản, mò ốc hay nuôi ba ba ven suối, mà còn gây trở ngại lớn cho việc tiếp cận và sử dụng nước sạch cho sinh hoạt hàng ngày.
Bên cạnh việc gây ô nhiễm nguồn nước, hoạt động hút cát còn làm biến đổi địa hình lòng suối, tạo ra những hố sâu nguy hiểm tại các khu vực trước đây vốn cạn. Điều này đe dọa trực tiếp an toàn của người dân khi di chuyển hoặc tham gia khai thác thủy sản. Mặc dù cộng đồng đã nhiều lần kiến nghị đơn vị khai thác cần có giải pháp khắc phục và giảm thiểu tác động môi trường, tình hình thực tế vẫn chưa cho thấy sự cải thiện đáng kể.
Theo lời các ngư dân chuyên hành nghề đánh bắt trên suối Chà Và, sự đục ngầu của dòng nước ngày càng nghiêm trọng đã dẫn đến suy giảm đáng kể quần thể cá tôm. Để duy trì sinh kế, nhiều người phải chấp nhận di chuyển bằng xuồng máy lên tận thượng nguồn, kéo theo sự gia tăng chi phí nhiên liệu và rủi ro lao động.
Tại đoạn suối Chà Và chảy qua địa phận xã Tân Hòa, những quan sát thực tế tại khu vực khai thác và bãi tập kết cát của Công ty TNHH MTV Ngọc Trâm Anh Tây Ninh đã xác nhận hiện tượng nước đục lan rộng, hoàn toàn trùng khớp với phản ánh từ phía người dân.
Liên quan đến vấn đề này, ông Lương Hiền Thảo, Trưởng phòng Kinh tế xã Tân Hòa, thông tin: Công ty TNHH MTV Ngọc Trâm Anh Tây Ninh đã nhận được giấy phép khai thác cát và giấy phép hoạt động trong phạm vi công trình thủy lợi từ khoảng tháng 5/2025, do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) và Ủy ban Nhân dân tỉnh Tây Ninh cấp. Sau khi hoàn tất các thủ tục hồ sơ vào tháng 8/2025, doanh nghiệp đã chính thức triển khai hoạt động khai thác cát từ tháng 9/2025.
Ông Thảo khẳng định rằng, trong suốt quá trình hoạt động, doanh nghiệp đã tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật, thực hiện khai thác trong giới hạn cho phép và nộp báo cáo đánh giá tác động môi trường theo yêu cầu. Dù vậy, ông cũng thừa nhận rằng, việc bơm hút và lắng lọc cát là một quy trình vốn dĩ khó tránh khỏi việc gây đục nước trong một khoảng thời gian nhất định.
Trước những phản ánh liên tục từ cộng đồng dân cư, Phòng Kinh tế xã Tân Hòa cho biết sẽ tiếp tục tham mưu Ủy ban Nhân dân xã kiến nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tây Ninh tiến hành kiểm tra thực địa đối với hoạt động khai thác cát tại suối Chà Và. Mục tiêu là đánh giá chính xác mức độ tác động và đề xuất các biện pháp khắc phục cần thiết để giải quyết tình trạng này.
Theo Giấy phép hoạt động trong phạm vi bảo vệ công trình thủy lợi số 78/GP-TL-ATĐ, ban hành ngày 28/2/2025 bởi Cục Thủy lợi (thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường), Công ty TNHH MTV Ngọc Trâm Anh Tây Ninh được cấp quyền khai thác cát xây dựng tại mỏ cát thuộc suối Chà Và, xã Tân Hòa, nằm trong khu vực lòng hồ Dầu Tiếng. Tổng diện tích được phép khai thác và thiết lập bãi tập kết cát là hơn 22,33 hecta.
Quy trình khai thác được cấp phép cho phép sử dụng tàu, ghe để hút trực tiếp toàn bộ cát và tạp chất lên phương tiện, sau đó vận chuyển đến bãi tập kết để thực hiện các công đoạn sàng tuyển và lắng lọc. Tuyệt đối cấm việc lắp đặt giàn sàng trực tiếp trên tàu, ghe trong phạm vi lòng hồ. Đồng thời, doanh nghiệp có trách nhiệm lắp đặt hệ thống camera và thiết bị giám sát hành trình nhằm đảm bảo không có hoạt động sàng tuyển diễn ra trong khu vực công trình thủy lợi, cũng như ngăn chặn tuyệt đối tình trạng rò rỉ xăng dầu hoặc xả thải gây ô nhiễm nguồn nước.
Giấy phép cũng quy định rõ, khối lượng cát được phép khai thác hàng năm tại đoạn suối Chà Và là khoảng 15.000m³, với tổng trữ lượng dự kiến được phép khai thác lên đến hơn 195.000m³.
