Bắc Ninh đang đối mặt với lượng rác thải sinh hoạt lớn (hơn 2.000 tấn/ngày) và đặc biệt là hơn 95.000 tấn rác tồn lưu lâu năm, dù đã có hệ thống thu gom và xử lý đạt 92% lượng rác thu gom. Để giải quyết dứt điểm rác tồn lưu, tỉnh đã ban hành kế hoạch chi tiết phân chuyển về các nhà máy xử lý công nghệ cao và lò đốt, dự kiến hoàn thành trước Tết Nguyên đán 2026. Đồng thời, Bắc Ninh đẩy mạnh chuyển đổi sang công nghệ xử lý tiên tiến thay thế chôn lấp, với việc đầu tư và đưa vào vận hành các nhà máy xử lý rác phát điện quy mô lớn như tại Bắc Giang (750 tấn/ngày, Q1/2027) và Hiệp Hòa (500 tấn/ngày, cuối 2027). Tỉnh dự kiến huy động hơn 166 tỷ đồng để thực hiện, với mục tiêu nâng cao năng lực xử lý hàng nghìn tấn rác mỗi ngày, hướng tới xây dựng một Bắc Ninh xanh, sạch và bền vững.
Bắc Ninh Quyết tâm: Tiên phong xử lý chất thải khoa học, bền vững
Mỗi ngày, tỉnh Bắc Ninh đối mặt với khối lượng hơn 2.000 tấn rác thải sinh hoạt phát sinh. Mạng lưới thu gom đã được thiết lập vững chắc tại 100% các địa phương, với các tổ, đội chuyên trách vận chuyển rác từ hộ gia đình đến điểm tập kết. Nhiệm vụ này được đảm nhiệm bởi 173 đơn vị, sử dụng gần 80 xe ép rác chuyên dụng, 79 xe ô tô, 315 xe tự chế và hơn 4.000 xe đẩy tay cùng đội ngũ hàng nghìn lao động. Hiện tại, tỉnh sở hữu 82 khu xử lý chất thải rắn sinh hoạt, đạt công suất xử lý khoảng 1.800 tấn/ngày. Tỷ lệ thu gom đạt mức 97,6%, tương đương khoảng 1.956 tấn/ngày, trong khi tỷ lệ xử lý đạt khoảng 92% tổng lượng rác thu gom. Các phương pháp xử lý chủ yếu bao gồm công nghệ đốt phát điện, đốt không phát điện và chôn lấp hợp vệ sinh.
Mặc dù công tác vệ sinh môi trường trên địa bàn tỉnh đã ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực, vẫn còn tồn tại một số hạn chế cần được giải quyết dứt điểm. Qua rà soát, ước tính khoảng 200 tấn rác/ngày sau khi thu gom vẫn chưa được xử lý. Đặc biệt, hơn 95 nghìn tấn rác tồn lưu qua nhiều năm tại các xã như Tiên Du, Phật Tích, Liên Bão, Hiệp Hòa, Lạng Giang, Lục Nam… đang đặt ra thách thức lớn.
 |
|
Nhà máy xử lý chất thải rắn công nghệ cao phát năng lượng tại Thuận Thành, Bắc Ninh. |
Nhằm khắc phục triệt để tình trạng này, UBND tỉnh Bắc Ninh gần đây đã ban hành kế hoạch chi tiết, định hướng phân vùng thu gom, xử lý, đồng thời tăng cường năng lực cho các nhà máy đang vận hành. Đối với lượng rác tồn lưu khổng lồ, kế hoạch dự kiến sẽ chuyển khoảng 32.000 tấn về Nhà máy xử lý chất thải rắn sinh hoạt công nghệ cao phát năng lượng tại phường Song Liễu; 66.000 tấn sẽ được đưa về Khu liên hợp xử lý chất thải công nghiệp công nghệ cao tại xã Phù Lãng. Phần còn lại sẽ được xử lý tại lò đốt ở xã Ngọc Thiện và phường Tự Lạn, với mục tiêu hoàn thành trước Tết Nguyên đán 2026. Song song đó, lượng rác phát sinh mới hằng ngày từ các xã, phường thuộc khu vực Bắc Giang cũ sẽ được phân vùng vận chuyển về các nhà máy thuộc khu vực Bắc Ninh cũ để xử lý tập trung, tối ưu hóa hiệu quả.
Đại diện lãnh đạo Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Nếnh cho biết, mỗi ngày địa phương này phát sinh khoảng 45 – 50 tấn rác thải. Từ tháng 11/2025, toàn bộ lượng rác này dự kiến sẽ được chuyển về Nhà máy điện rác Lương Tài (xã Trung Kênh). Hiện tại, phường Nếnh đang khẩn trương xây dựng dự toán kinh phí và rà soát các điểm tập kết nhằm đảm bảo quá trình triển khai diễn ra thuận lợi. Chính quyền và người dân phường Nếnh cam kết phối hợp chặt chẽ, đảm bảo việc vận chuyển an toàn, nhanh chóng, góp phần kiến tạo môi trường xanh, sạch và cảnh quan đô thị hiện đại.
Để hiện thực hóa các mục tiêu đề ra, tỉnh Bắc Ninh dự kiến huy động hơn 166 tỷ đồng, phục vụ cho việc xử lý cả rác phát sinh chưa được xử lý và rác tồn lưu lâu năm. Nguồn vốn sẽ được phân bổ từ ngân sách tỉnh, ngân sách cơ sở, đồng thời kêu gọi nguồn lực xã hội hóa, vốn ODA và các nguồn hợp pháp khác. UBND tỉnh đã giao trách nhiệm cụ thể cho từng sở, ngành, địa phương trong công tác thu gom, xử lý rác thải. Các biện pháp như phân loại rác tại nguồn, kiểm soát lộ trình xe thu gom bằng GPS, cải tạo bãi chôn lấp, xử lý tro xỉ… đang được triển khai một cách quyết liệt, thể hiện rõ quyết tâm xử lý chất thải một cách khoa học và bền vững.
Đột phá công nghệ: Nâng cao năng lực xử lý chất thải
Theo ông Vũ Văn Tưởng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, Bắc Ninh luôn xem công tác thu gom, xử lý chất thải sinh hoạt là nhiệm vụ cấp thiết, cần được thực hiện thường xuyên và mang tính lâu dài. Việc phân công rõ ràng trách nhiệm cho từng địa phương, kết hợp với việc đưa các nhà máy xử lý rác công nghệ cao vào vận hành, sẽ giúp tỉnh giải quyết vấn đề rác thải một cách bền vững, giảm thiểu ô nhiễm môi trường và đáp ứng yêu cầu phát triển. Trước mắt, tỉnh đang triển khai phương án phân vùng xử lý chất thải, đồng thời tập trung đẩy nhanh tiến độ đầu tư các dự án nhà máy xử lý rác quy mô lớn tại phường Đa Mai và xã Hiệp Hòa. Đây được đánh giá là bước đi chiến lược, góp phần chuyển đổi căn bản từ hình thức chôn lấp truyền thống sang xử lý bằng các công nghệ tiên tiến.
Hiện tại, Nhà máy xử lý rác và phát điện Bắc Giang đang được xây dựng trên nền khu chôn lấp hợp vệ sinh cũ, nơi mỗi ngày tiếp nhận khoảng 155 tấn rác từ các phường: Bắc Giang, Đa Mai, Tiền Phong, Tân Tiến. Dự án này do Công ty trách nhiệm hữu hạn Năng lượng môi trường Bắc Giang làm chủ đầu tư, với công suất thiết kế 750 tấn/ngày-đêm, áp dụng công nghệ đốt rác chưa qua phân loại để phát điện. Chủ đầu tư đã ký hợp đồng mua sắm toàn bộ thiết bị chính yếu như lò đốt, tuabin, máy phát điện, hệ thống lọc khí và xử lý nước thải. Công trình đã hoàn thành 90% việc ép cọc đại trà và sẽ tiếp tục thi công các hạng mục còn lại trong thời gian tới. Chủ đầu tư cam kết huy động tối đa nguồn lực, phấn đấu hoàn thành và đưa nhà máy vào vận hành trong quý I/2027.
Mới đây, UBND tỉnh Bắc Ninh đã chính thức chấp thuận dự án Nhà máy xử lý chất thải rắn huyện Hiệp Hòa, do liên danh Công ty trách nhiệm hữu hạn Môi trường Ngôi Sao Xanh và Công ty cổ phần Đầu tư và Thương mại HHK đầu tư. Dự án tọa lạc tại thôn Đồng Quan và thôn Hưng Đạo (xã Hiệp Hòa), bao gồm dây chuyền lò đốt công suất 500 tấn/ngày (trong đó 400 tấn rác thải sinh hoạt và 100 tấn rác công nghiệp). Bên cạnh đó, nhà máy còn tích hợp dây chuyền tái chế 400 tấn chất thải công nghiệp/ngày và 300 tấn phế liệu khác; lắp đặt hệ thống xử lý nước thải và modul tận thu nhiệt để phát điện với công suất 13MW. Tổng vốn đầu tư dự kiến hơn 2.180 tỷ đồng, và dự kiến sẽ hoàn thành, đưa vào vận hành cuối năm 2027.
Theo đánh giá của các cơ quan chuyên môn, khi hai nhà máy hiện đại trên hoàn thành và đi vào hoạt động ổn định, Bắc Ninh sẽ gia tăng đáng kể năng lực xử lý hàng nghìn tấn rác mỗi ngày, từ đó cơ bản giải quyết triệt để cả lượng rác phát sinh mới và tồn đọng lâu năm. Đây là một bước tiến quan trọng trong chiến lược phát triển bền vững của tỉnh, góp phần kiến tạo Bắc Ninh trở thành một địa phương có môi trường xanh – sạch – đáng sống, nâng cao chất lượng cuộc sống cho cộng đồng.
