UBND TP Hà Nội vừa đệ trình dự án trọng điểm xây dựng, tu bổ đê điều, nạo vét và xử lý ô nhiễm sông Nhuệ, với tổng mức đầu tư sơ bộ hơn 75.000 tỷ đồng, theo hình thức đối tác công tư (PPP) hợp đồng xây dựng – chuyển giao (BT). Dự án dự kiến thực hiện từ 2026-2029 trên đoạn sông Nhuệ đi qua 19 xã, phường, với Tập đoàn Geleximco được đề xuất làm nhà đầu tư chính. Để thanh toán cho nhà đầu tư, thành phố dự kiến sử dụng quỹ đất từ 6 dự án đối ứng, ước tính khoảng 69.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, Ban Đô thị HĐND TP Hà Nội đã thẩm tra và chỉ ra nhiều vấn đề tồn tại, bao gồm việc tổng mức đầu tư, giá trị công trình BT, phương thức thanh toán chi tiết và giá trị quỹ đất đối ứng chưa được xác định rõ ràng, còn thiếu hụt đáng kể so với tổng mức đầu tư, cùng với các lo ngại về giải phóng mặt bằng và tính khả thi tài chính.
UBND TP Hà Nội vừa đệ trình HĐND thành phố xem xét, phê duyệt chủ trương đầu tư dự án trọng điểm: xây dựng, tu bổ hệ thống đê điều xung yếu, nạo vét và xử lý ô nhiễm môi trường sông Nhuệ. Dự án được đề xuất thực hiện theo phương thức đối tác công tư (PPP) với loại hợp đồng xây dựng – chuyển giao (BT).
Phạm vi triển khai dự án trải dài trên đoạn sông Nhuệ, từ cống Liên Mạc tới ranh giới hành chính của Hà Nội, đi qua 19 xã, phường, bao gồm: Thượng Cát, Đông Ngạc, Phú Diễn, Xuân Phương, Từ Liêm, Tây Mỗ, Đại Mỗ, Hà Đông, Kiến Hưng, Đại Thanh, Bình Minh, Ngọc Hồi, Tam Hưng, Thường Tín, Thượng Phúc, Dân Hòa, Phượng Dực, Chuyên Mỹ và Ứng Hòa.
Quy mô sử dụng đất dự kiến lên đến khoảng 855 ha, với tổng mức đầu tư sơ bộ ước tính hơn 75.000 tỷ đồng. Tập đoàn Geleximco – Công ty CP được đề xuất là nhà đầu tư chính, với khung thời gian thực hiện từ năm 2026 đến năm 2029. Dự án bao gồm bốn thành phần chính.
Cụ thể, dự án thành phần 1 tập trung vào công tác giải phóng mặt bằng nhằm mở rộng lòng sông theo quy hoạch đã duyệt; đồng thời xây dựng các tuyến đường giao thông, cải tạo cảnh quan và tạo lập quỹ đất hai bên bờ sông để phục vụ việc thanh toán hợp đồng BT, cũng như bổ sung quỹ đất dự phòng cho thành phố.
Dự án thành phần 2 bao gồm các hạng mục cải tạo, nạo vét sâu lòng sông; xây dựng hệ thống kè kiên cố bảo vệ bờ; nâng cấp các cống hiện hữu và dự kiến xây dựng mới một cống điều tiết quan trọng tại khu vực Xuân Phương.
Dự án thành phần 3 chú trọng đầu tư hạ tầng giao thông, hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, hệ thống điện chiếu sáng và các tuyến cống thu gom nước thải dọc hai bờ sông. Bên cạnh đó là việc xây dựng các tuyến cống, hố ga, giếng tách nước mưa và nước thải riêng biệt, cùng với các trạm bơm để dẫn nước thải về các nhà máy xử lý.
Dự án thành phần 4 đặt ra mục tiêu xây dựng tối đa 13 nhà máy xử lý nước thải theo đúng quy hoạch, đảm bảo sự đồng bộ hoàn hảo với toàn bộ hệ thống thu gom nước thải dọc tuyến sông.
Để đảm bảo thanh toán cho nhà đầu tư, thành phố dự kiến sử dụng quỹ đất từ 6 dự án đối ứng, với tổng giá trị ước tính khoảng 69.000 tỷ đồng. Các khu đất này bao gồm: khu đô thị Sơn Đồng – An Khánh (117 ha), khu đô thị tại phường Yên Nghĩa (100 ha), lô CT5 Khu đô thị thành phố giao lưu (1,5 ha), khu đô thị dọc quốc lộ 32 (20 ha), khu đô thị dọc đại lộ Hồ Tây – Ba Vì (20 ha) và ô đất đầu cống Liên Mạc (95 ha).
Theo đại diện UBND TP Hà Nội, đây hiện mới là quỹ đất được nghiên cứu sơ bộ để định hình phương án thanh toán. Quá trình rà soát và xác định cụ thể sẽ tiếp tục được triển khai ở giai đoạn tiếp theo, nhằm mục đích đảm bảo hài hòa lợi ích giữa Nhà nước và nhà đầu tư, đồng thời hạn chế tối đa chi phí lãi vay phát sinh từ dự án BT.
Báo cáo thẩm tra của Ban Đô thị HĐND TP Hà Nội khẳng định dự án được đề xuất triển khai theo hình thức PPP, với hợp đồng BT, và sẽ không sử dụng vốn ngân sách nhà nước.
Tuy nhiên, hồ sơ hiện tại mới chỉ xác định sơ bộ tổng mức đầu tư khoảng 75.115 tỷ đồng. Trong khi đó, giá trị công trình BT, giá trị quỹ đất dùng để thanh toán và phương thức thanh toán chi tiết vẫn chưa được xác định đầy đủ và rõ ràng.
Theo cơ quan thẩm tra, hồ sơ dự án cũng chưa làm rõ các yếu tố then chốt như thời điểm, lộ trình thanh toán, tiến độ bàn giao quỹ đất, cơ chế bù trừ và phương án xử lý cụ thể cho khoản chênh lệch giữa giá trị công trình BT và giá trị quỹ đất thanh toán.
Bên cạnh đó, hồ sơ dự án còn thiếu đánh giá toàn diện về khả năng huy động vốn của nhà đầu tư, các chi phí vốn, chi phí lãi vay, năng lực cân đối nguồn lực cũng như các rủi ro tài chính tiềm ẩn trong quá trình thực hiện. Các dự án đối ứng mới chỉ xác định khu vực chung, chưa nêu rõ vị trí địa lý cụ thể.
Về phương án tài chính, Ban Đô thị HĐND TP Hà Nội chỉ rõ rằng tổng giá trị quỹ đất dự kiến dùng để thanh toán (hơn 69.100 tỷ đồng) thấp hơn sơ bộ tổng mức đầu tư sau thẩm định khoảng 6.010 tỷ đồng, tương đương khoảng 8%. Tuy nhiên, hồ sơ vẫn chưa làm rõ cơ sở để xử lý khoản chênh lệch đáng kể này.
Cơ quan thẩm tra cũng nhận định rằng quỹ đất dự kiến thanh toán chưa được rà soát kỹ lưỡng về ranh giới, diện tích, hiện trạng sử dụng, tính pháp lý, sự phù hợp với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và nguy cơ chồng lấn với các dự án khác.
Đối với phương án phát triển quỹ đất dọc hai bên tuyến sông và các khu vực hưởng lợi từ dự án để thanh toán hợp đồng BT, Ban Đô thị HĐND TP Hà Nội đề nghị làm rõ cơ sở lựa chọn từng khu đất, sự phù hợp với các quy hoạch liên quan, khả năng giải phóng mặt bằng, giá trị dự kiến, lộ trình tạo lập quỹ đất và đánh giá tính khả thi toàn diện của phương án.
Về công tác giải phóng mặt bằng, cơ quan thẩm tra nhấn mạnh rằng dự án có quy mô thu hồi đất rất lớn nhưng hồ sơ hiện tại chưa đánh giá đầy đủ về phạm vi ảnh hưởng, nhu cầu tái định cư, khả năng bố trí quỹ đất, quỹ nhà tái định cư, tiến độ thực hiện giải phóng mặt bằng và các rủi ro có thể phát sinh.
Do đó, Ban Đô thị HĐND TP Hà Nội yêu cầu làm rõ tính khả thi của mục tiêu hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng trong năm 2026 và hoàn tất toàn bộ dự án vào năm 2029.
