Diễn đàn về "Xanh hóa Khu công nghiệp tại Việt Nam" nhấn mạnh chuyển đổi xanh là yếu tố sống còn và điều kiện tiên quyết để Việt Nam tham gia kinh tế toàn cầu, do giới đầu tư quốc tế ngày càng ưu tiên các tiêu chí ESG. Khu công nghiệp xanh hiện đại đòi hỏi tư duy tích hợp toàn diện, triển khai hạ tầng xanh đồng bộ và tối ưu hóa chu trình tuần hoàn tài nguyên. Để thúc đẩy quá trình này, Hội đồng Công trình Xanh Việt Nam (VGBC) đã ra mắt hệ thống đánh giá LOTUS IP nhằm định hình chuẩn mực và hỗ trợ lộ trình chuyển đổi. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất là khoảng trống thông tin nghiêm trọng về dữ liệu phát thải và vận hành thực tế từ các doanh nghiệp, gây ra rào cản kỹ thuật. Việc chậm trễ trong chuyển đổi xanh sẽ khiến Việt Nam đối mặt nguy cơ mất lợi thế cạnh tranh toàn cầu và khó đạt mục tiêu Net Zero 2050.
“`html
 |
| VSIP: Dấu ấn tiên phong trên bản đồ công nghiệp Việt Nam |
Một diễn đàn quy tụ đông đảo các nhà hoạch định chính sách, nhà phát triển hạ tầng, doanh nghiệp và chuyên gia hàng đầu trong nước lẫn quốc tế đã sôi nổi thảo luận về chiến lược kết nối, kiến tạo hệ sinh thái phát triển bền vững trong bối cảnh thị trường toàn cầu đang chứng kiến những chuyển dịch sâu rộng. Buổi hội thảo chuyên đề “Xanh hóa Khu công nghiệp tại Việt Nam”, được tổ chức thành công tại TP. Hồ Chí Minh dưới sự bảo trợ của Hội đồng Công trình Xanh Việt Nam (VGBC).
Khai mạc hội thảo, bà Phan Thu Hằng, Chủ tịch Hội đồng quản trị VGBC, đã khẳng định chuyển đổi xanh không còn là một xu hướng tiềm năng trong tương lai, mà đã trở thành yếu tố tiên quyết mang tính sống còn ngay tại thời điểm hiện tại. Điều này kéo theo sự chuyển dịch cơ bản trong các tiêu chí ưu tiên của giới đầu tư quốc tế khi cân nhắc điểm đến.
Theo đó, ngoài các lợi thế truyền thống như vị trí địa lý chiến lược, hạ tầng giao thông hiện đại hay nguồn nhân lực cạnh tranh, các tập đoàn đa quốc gia đang ưu tiên hàng đầu những tiêu chí khắt khe về ESG (Môi trường – Xã hội – Quản trị), cam kết giảm phát thải carbon, tỷ lệ ứng dụng năng lượng tái tạo và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu của khu vực đầu tư.
“Chuyển đổi xanh không còn là một điểm cộng hay một yếu tố khuyến khích đơn thuần. Giờ đây, đó là tấm vé thông hành bắt buộc, là điều kiện tiên quyết để Việt Nam có thể góp mặt vào sân chơi kinh tế toàn cầu” – bà Phan Thu Hằng, Chủ tịch Hội đồng quản trị VGBC, nhấn mạnh.
Cùng chung nhận định, các chuyên gia tham dự hội thảo đã phân tích rằng khu công nghiệp xanh hiện đại vượt xa khỏi khái niệm tiết kiệm năng lượng đơn lẻ hay giảm phát thải cục bộ tại từng cơ sở sản xuất. Thay vào đó, nó yêu cầu một tư duy tích hợp toàn diện, triển khai đồng bộ hạ tầng xanh, tối ưu hóa chu trình tuần hoàn tài nguyên và ứng dụng các giải pháp dựa vào thiên nhiên để chủ động nâng cao khả năng chống chịu trước kịch bản biến đổi khí hậu ngày càng khốc liệt.
Trong khuôn khổ hội thảo, các chuyên gia đã tiến hành định nghĩa rõ ràng hơn về tiêu chuẩn của một khu công nghiệp xanh. Đặc biệt, VGBC đã chính thức ra mắt và triển khai thí điểm hệ thống đánh giá khu công nghiệp đạt chuẩn xanh mang tên LOTUS IP.
LOTUS IP được kỳ vọng sẽ trở thành bộ tiêu chí tham chiếu toàn diện và minh bạch, định hình chuẩn mực mới cho thị trường Việt Nam. Hệ thống này không chỉ hỗ trợ các doanh nghiệp và nhà phát triển hạ tầng xác định rõ lộ trình chuyển đổi xanh, mà còn cung cấp cơ sở dữ liệu đáng tin cậy cho các tổ chức tài chính trong quá trình thẩm định và giải ngân các khoản tín dụng xanh.
Từ góc độ quản trị toàn diện, ông Douglas Snyder, Giám đốc Điều hành VGBC, đã nhấn mạnh rằng mô hình khu công nghiệp sinh thái đang cho thấy sự tương thích lý tưởng với các dòng vốn ESG quốc tế. “Mối quan hệ cộng sinh giữa các tiêu chí xanh và cấu trúc tài chính là lộ trình hiệu quả và bền vững nhất để nhân rộng mô hình kinh tế sinh thái” – ông Douglas Snyder chia sẻ.
Trên cơ sở đó, Giám đốc Điều hành VGBC khuyến nghị rằng khả năng thích ứng và năng lực chống chịu trước biến đổi khí hậu cần được lồng ghép chặt chẽ ngay từ giai đoạn quy hoạch tổng thể ban đầu. Việc đầu tư bài bản vào các giải pháp đồng bộ như quản lý lưới điện thông minh, hệ thống tuần hoàn nước hiệu quả, xử lý chất thải tiên tiến và bảo tồn đa dạng sinh học trong khuôn viên khu công nghiệp là thiết yếu ngay từ đầu, nhằm giảm thiểu tối đa rủi ro vận hành do các sự kiện thiên tai bất ngờ gây ra.
 |
| Toàn cảnh Khu công nghiệp Việt Nam – Singapore (VSIP) tại Bình Dương. |
Tuy nhiên, bên cạnh những triển vọng sáng sủa, các chuyên gia cũng thẳng thắn chỉ ra những “điểm nghẽn” đáng kể trong quá trình thực thi tại hội thảo. Cụ thể, thách thức lớn nhất hiện nay nằm ở khoảng trống thông tin nghiêm trọng trong công tác quản lý vận hành. Hiện nay, các ban quản lý khu công nghiệp gần như không có khả năng tiếp cận dữ liệu phát thải và thông tin vận hành thực tế của từng doanh nghiệp thứ cấp nằm trong phạm vi khu công nghiệp.
Sự thiếu minh bạch trong dữ liệu vận hành đang tạo ra một rào cản kỹ thuật đáng kể. Đây là một bài toán phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp liên ngành đồng bộ và cam kết mạnh mẽ từ các doanh nghiệp trong việc chia sẻ thông tin, ước tính cần từ 5 đến 10 năm nữa để có thể giải quyết triệt để.
Sự chậm trễ trong tiến trình chuyển đổi xanh không chỉ gây ra sụt giảm doanh thu trong ngắn hạn, mà còn tiềm ẩn những hệ lụy chiến lược nghiêm trọng. Đối mặt với nguy cơ bị loại khỏi chuỗi cung ứng toàn cầu do cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của EU và các sắc thuế carbon tương tự từ Hoa Kỳ, Nhật Bản đang được áp dụng triệt để, các sản phẩm từ những khu công nghiệp có mức phát thải cao sẽ đánh mất hoàn toàn lợi thế cạnh tranh.
Nghiêm trọng hơn nữa là nguy cơ Việt Nam không đạt được cam kết quốc gia về mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050, một mục tiêu đã được Chính phủ xác lập tại COP26.
Nếu chậm trễ trong cuộc đua chuyển đổi này, cái giá phải trả không chỉ dừng lại ở sự suy giảm năng lực cạnh tranh của từng doanh nghiệp, mà còn là nguy cơ Việt Nam bị tụt hậu trong làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu thế hệ mới.
Thanh Hải – Đăng Bình
“`
