Khánh Hòa đang triển khai một chiến dịch tổng lực và quyết liệt để bảo vệ quần thể yến hoang dã khỏi nạn săn bắt trái phép bằng bẫy lưới "vô hình", vốn đe dọa sinh kế bền vững và thương hiệu yến sào quốc gia. Các vi phạm nghiêm trọng đã ghi nhận hàng trăm vụ với hàng chục nghìn mét lưới bị tịch thu, gây sụt giảm sản lượng và phá vỡ hệ sinh thái. UBND tỉnh đã chuyển từ thế phòng ngự sang tấn công trực diện, đẩy mạnh công tác bảo tồn về cấp cơ sở với việc thành lập các Tổ phản ứng nhanh tại 51 xã, phường. Các giải pháp bao gồm tăng cường tuyên truyền, xử lý nghiêm vi phạm, thiết lập đường dây nóng và đặc biệt là đề xuất Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn đưa chim yến vào danh mục động vật cần được bảo tồn để có cơ sở pháp lý truy cứu hình sự.
Không thể chấp nhận việc sinh kế bền vững và giá trị đa dạng sinh học độc đáo của “xứ sở trầm hương” bị hủy hoại bởi các bẫy lưới chim vô hình. Quyết định chuyển từ thế phòng ngự sang chiến lược tấn công trực diện của UBND tỉnh Khánh Hòa đã khẳng định tầm vóc cấp bách và quyết liệt của cuộc chiến bảo vệ quần thể yến hoang dã.
 |
| Ông Trịnh Minh Hoàng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa, chủ trì hội nghị khẩn cấp nhằm hoạch định giải pháp bảo vệ đàn yến khỏi nạn săn bắt trái phép. |
Trong nhiều thập kỷ, Khánh Hòa đã vang danh với yến sào – không chỉ là đặc sản địa phương mà còn là thương hiệu quốc gia, biểu tượng của một hệ sinh thái tự nhiên vô giá. Tuy nhiên, sự tồn tại bình yên của quần thể yến đang bị đe dọa nghiêm trọng bởi các “sát thủ vô hình”.
Theo thống kê mới nhất từ các cơ quan chức năng địa phương, kể từ đầu năm 2025 đến nay, đã ghi nhận 299 vụ vi phạm, dẫn đến việc tịch thu 653 tấm lưới, tổng chiều dài vượt quá 33.000 mét.
Các vụ vi phạm đáng báo động này tập trung chủ yếu tại “điểm nóng” Ninh Hòa và các xã ven đầm, hồ như Tân Định, Hòa Trí, Hòa Thắng. Các tấm lưới “tàng hình” được giăng mắc tinh vi trên khắp cánh đồng, lối đi ven triền nước – những khu vực trọng yếu nơi chim yến tìm kiếm thức ăn và trở về tổ. Hậu quả không chỉ giới hạn ở sự sụt giảm sản lượng yến đảo, mà còn nghiêm trọng hơn, đe dọa phá vỡ một mắt xích thiết yếu trong hệ sinh thái, trực tiếp làm tổn hại đến uy tín của một thương hiệu quốc gia đã mất hàng thập kỷ để xây dựng.
 |
| Đại diện Công ty Yến sào Khánh Hòa trình bày nhiều kiến nghị quan trọng nhằm bảo vệ quần thể chim yến hoang dã. |
Nhận thức rõ hạn chế của việc chỉ dựa vào lực lượng kiểm soát mỏng manh của doanh nghiệp hoặc các đợt tuần tra đơn lẻ, Khánh Hòa đã xác định rõ “lỗ hổng” này. Kể từ hội nghị chuyên đề mang tính bước ngoặt vào cuối tháng 1/2026, tỉnh đã thực hiện một sự chuyển dịch tư duy mạnh mẽ: đưa cuộc chiến bảo tồn về tận cấp cơ sở.
Tính đến thời điểm hiện tại, 51 trên tổng số 61 xã, phường có chim yến cư ngụ đã thành lập các Tổ phản ứng nhanh. Đây là một định hướng chiến lược đúng đắn, bởi lẽ chính quyền và người dân địa phương là những người am hiểu nhất về địa bàn, từ đó nâng cao hiệu quả công tác bảo tồn.
Trong phiên họp khẩn cấp gần đây dưới sự chủ trì của Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa Trịnh Minh Hoàng, bà Trịnh Thị Hồng Vân, Chủ tịch HĐTV Công ty Yến sào Khánh Hòa, đã nhận định rằng chiến dịch này là một phép thử quy mô lớn, đánh giá năng lực quản trị và bảo tồn tài nguyên yến đảo.
Đại diện đơn vị tiên phong trong công tác bảo vệ đàn yến đã kiến nghị tăng cường công tác tuyên truyền nhằm nâng cao ý thức trách nhiệm cộng đồng, đồng thời yêu cầu lực lượng Công an phải can thiệp quyết liệt để xử lý nghiêm minh các hành vi chống đối người thi hành công vụ. Khi các bẫy lưới được tháo dỡ công khai và những đối tượng vi phạm bị nêu đích danh tại địa phương, không gian hoạt động của nạn săn bắt trộm sẽ tự động bị thu hẹp đáng kể.
 |
| Đại diện Hiệp hội Yến sào Khánh Hòa trình bày ý kiến tại cuộc họp. |
Trong khi đó, Hiệp hội Yến sào Khánh Hòa đã đưa ra một chiến lược quản trị bền vững với tầm nhìn sâu rộng. Đề xuất bao gồm việc phân công trách nhiệm rõ ràng cho từng đơn vị; cùng với đó là triển khai các giải pháp kỹ thuật như điều chỉnh mật độ khai thác trong mùa sinh sản, phục hồi và làm giàu nguồn thức ăn, cũng như mở rộng các sinh cảnh tự nhiên. Điều này nhấn mạnh triết lý rằng con người không thể khai thác tài nguyên thiên nhiên mà không đồng thời thực hiện các biện pháp tái tạo và bù đắp.
Kết thúc cuộc họp, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa Trịnh Minh Hoàng đã ban hành chỉ thị hành động mang tính chất cốt lõi của một chiến dịch tổng lực: Khẩn trương thành lập Tổ kiểm tra liên ngành để tăng cường giám sát việc thực thi pháp luật ở cấp cơ sở, nhằm loại bỏ hoàn toàn tình trạng “trên nóng dưới lạnh”.
Cùng với đó, chỉ thị yêu cầu các nhà hàng và cơ sở thu mua cam kết tuyệt đối không sử dụng chim yến hoang dã. Một đường dây nóng hoạt động 24/7 sẽ được thiết lập để tiếp nhận thông tin tố giác. Đồng thời, lực lượng Công an xã sẽ được huy động để lập danh sách, “giáo dục” và răn đe nghiêm khắc các đối tượng thường xuyên vi phạm.
Đáng chú ý, động thái chiến lược quan trọng nhất chính là việc tỉnh giao các cơ quan chuyên môn tham mưu, đề xuất Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn xem xét đưa chim yến vào danh mục động vật cần được bảo tồn.
 |
| Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Khánh Hòa báo cáo về thực trạng săn bắt chim yến hoang dã trên địa bàn trong giai đoạn vừa qua. |
Đây được coi là “chìa khóa vàng” về mặt pháp lý. Khi chim yến chính thức được định danh trong danh mục các loài cần bảo tồn theo quy định pháp luật, hành vi giăng lưới bẫy bắt sẽ không chỉ dừng lại ở mức xử phạt hành chính mà có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Cuộc chiến bảo vệ quần thể chim yến tại Khánh Hòa không đơn thuần là vì lợi ích kinh tế của một địa phương, mà còn là minh chứng cho trách nhiệm của cộng đồng trước thiên nhiên. Đã đến lúc những tấm “lưới tàng hình” phải bị xóa sổ hoàn toàn bằng sức mạnh của pháp luật và sự đồng thuận chung tay của toàn xã hội.
Xuân Mùi
