Tỉnh Cà Mau đang triển khai chiến lược môi trường bền vững, đặt ra các mục tiêu tham vọng về thu gom và xử lý chất thải rắn đến năm 2025-2026, như đạt 91% chất thải rắn đô thị được xử lý. Tỉnh thừa nhận thách thức hiện tại là lượng chất thải gia tăng nhưng hạ tầng xử lý chưa đáp ứng kịp kỳ vọng. Để khắc phục, Cà Mau tập trung nâng cấp toàn diện hạ tầng, kêu gọi đầu tư xây dựng ít nhất một nhà máy xử lý chất thải công nghệ cao vào năm 2026. Đồng thời, tỉnh cải thiện hệ thống thu gom, trạm trung chuyển ở cả đô thị và nông thôn thông qua việc quy hoạch, đầu tư các điểm tập kết và mô hình xử lý phù hợp. Mục tiêu cuối cùng là giảm thiểu ô nhiễm môi trường, đảm bảo môi trường sống an toàn và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, phát triển bền vững.
Cà Mau: Đặt ra những mục tiêu chiến lược cho môi trường bền vững
Theo báo cáo từ Chi cục Bảo vệ Môi trường tỉnh Cà Mau, công tác bảo vệ môi trường năm 2025 trên địa bàn tỉnh sẽ được triển khai một cách toàn diện, tập trung vào việc tối ưu hóa quy trình thu gom, xử lý chất thải đô thị và kiên quyết xử lý các nguồn gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.
Tuy nhiên, thực trạng triển khai cho thấy một số chỉ tiêu then chốt vẫn chưa đạt được kỳ vọng. Cụ thể, tỷ lệ thu gom và xử lý chất thải tại khu vực đô thị và các cụm/khu công nghiệp hiện ước đạt khoảng 90%. Mặc dù con số này về cơ bản phù hợp với lộ trình tổng thể đến năm 2025 và đáp ứng nhu cầu thực tiễn, nhưng vẫn còn một khoảng cách nhất định so với mục tiêu cao hơn, đặc biệt khi lượng chất thải sinh hoạt không ngừng gia tăng mà hạ tầng xử lý lại chưa được đầu tư, nâng cấp kịp thời.
 |
| Cà Mau kiên định với lộ trình hướng tới môi trường Xanh – Sạch – Đẹp và phát triển bền vững, thông qua việc đặt ra nhiều chỉ tiêu phấn đấu. |
Bước sang năm 2026, tỉnh Cà Mau đặt ra mục tiêu đầy tham vọng: 91% chất thải rắn sinh hoạt đô thị sẽ được thu gom và xử lý theo đúng quy định, trong khi tỷ lệ này ở khu vực nông thôn là 82%. Bên cạnh đó, 20% số xã, phường sẽ được trang bị đầy đủ các điểm tập kết và thu gom chất thải, đảm bảo tuân thủ các yêu cầu kỹ thuật về bảo vệ môi trường.
Nâng tầm hạ tầng xử lý chất thải rắn: Yêu cầu cấp bách cho cả đô thị và nông thôn
Nhằm tháo gỡ thách thức về hạ tầng xử lý chất thải tại các đô thị, tỉnh đã đề xuất một loạt giải pháp trọng tâm. Các giải pháp này hướng đến sự kết hợp đồng bộ, hiệu quả và có chiều sâu trong việc phát triển toàn diện hạ tầng xử lý chất thải rắn, song hành với việc nâng cấp hạ tầng thu gom, vận chuyển. Đặc biệt, tỉnh chú trọng phát triển các điểm tập kết, đầu tư các trạm trung chuyển hiện đại, đồng thời ưu tiên bố trí nguồn lực đất đai cho các dự án xử lý chất thải rắn.
Đối với khu vực đô thị, công tác chuẩn bị đang được khẩn trương triển khai nhằm thu hút các dự án đầu tư nhà máy xử lý chất thải rắn công nghệ cao. Điều này bao gồm việc hoàn thiện giải phóng mặt bằng, đầu tư đồng bộ hạ tầng giao thông (cầu, đường), cấp nước và điện để đảm bảo hoạt động thông suốt của nhà máy, đồng thời tối ưu hóa khả năng kết nối và bán điện từ các nhà máy điện rác đã được quy hoạch. Mục tiêu cụ thể là khởi công xây dựng ít nhất 01 nhà máy xử lý chất thải rắn trong năm 2026.
Song song đó, tỉnh sẽ tiến hành cải tạo các bãi dự phòng nhằm đảm bảo khả năng lưu chứa tạm thời chất thải rắn sinh hoạt trong trường hợp nhà máy xử lý gặp sự cố kỹ thuật hoặc dừng hoạt động để bảo trì. Các bãi dự phòng này sẽ được ưu tiên bố trí gần các nhà máy xử lý, với sức chứa tối thiểu 12 tháng. Đồng thời, Cà Mau tiếp tục kêu gọi đầu tư vào các dự án nhà máy xử lý chất thải rắn sinh hoạt ứng dụng công nghệ hiện đại, từng bước chuyển đổi các khu xử lý cũ sang các giải pháp công nghệ tiên tiến hơn.
Công tác đầu tư cầu, đường giao thông kết nối trực tiếp với các khu xử lý chất thải sẽ được chú trọng, nhằm đảm bảo luân chuyển rác thải diễn ra thông suốt. Việc quy hoạch các khu dân cư cũng sẽ được tích hợp với kế hoạch đầu tư đồng bộ hệ thống giao thông đến các điểm tập kết chất thải rắn, qua đó tối ưu hóa công tác thu gom, vận chuyển và từng bước mở rộng phạm vi mạng lưới thu gom rác trên toàn tỉnh.
Tỉnh sẽ tiến hành quy hoạch chi tiết các vị trí dành cho bãi đổ chất thải phát sinh từ hoạt động xây dựng, bùn thải từ bể phốt, hầm cầu và bùn thải từ hệ thống thoát nước trên địa bàn (ngoại trừ bùn nạo vét từ kênh, mương và các công trình thủy lợi).
Công tác rà soát và nâng cấp các tuyến giao thông hiện hữu sẽ được đẩy mạnh, nhằm đấu nối và mở rộng, tạo điều kiện tối ưu cho các phương tiện thu gom chất thải rắn tiếp cận. Song song đó, việc đầu tư vào phương tiện vận chuyển chất thải rắn phải tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật về an toàn giao thông và bảo vệ môi trường.
Đối với việc phát triển các điểm tập kết và đầu tư trạm trung chuyển, tỉnh sẽ tiến hành rà soát, thống kê toàn bộ các điểm hiện có và từng bước bố trí đầy đủ các điểm tập kết chất thải rắn sinh hoạt tại mỗi cấp xã. Ủy ban nhân dân cấp xã sẽ chịu trách nhiệm lựa chọn vị trí chiến lược, quy hoạch các điểm tập kết, ưu tiên sử dụng quỹ đất do Nhà nước quản lý để đảm bảo hiệu quả và tính bền vững.
Mọi điểm tập kết đều phải đáp ứng đầy đủ các yêu cầu kỹ thuật nghiêm ngặt về bảo vệ môi trường theo quy định hiện hành. Việc đầu tư các điểm tập kết và trạm trung chuyển chất thải rắn sinh hoạt cần đảm bảo khả năng lưu chứa chất thải đã qua phân loại, đồng thời phải có sự kết nối đồng bộ và hiệu quả với hệ thống thu gom, vận chuyển chất thải rắn tại từng địa phương.
Tại khu vực nông thôn, tỉnh sẽ ưu tiên lựa chọn và triển khai các mô hình xử lý chất thải phù hợp, dựa trên hướng dẫn của Bộ Nông nghiệp và Môi trường tại Công văn số 1760/BNNMT-MT. Các giải pháp bao gồm áp dụng mô hình xử lý phân tán tại hộ gia đình, cụm hộ gia đình, hoặc mô hình xử lý tập trung cấp xã tại một địa điểm duy nhất. Các mô hình này sẽ được lồng ghép chặt chẽ vào Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới. Đồng thời, công tác rà soát, đấu nối và nâng cấp hệ thống đường giao thông nông thôn cũng được đẩy mạnh nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các phương tiện thu gom chất thải rắn tiếp cận mọi khu vực dân cư.
Để đảm bảo triển khai kế hoạch đạt hiệu quả tối ưu, UBND tỉnh đã phân công trách nhiệm cụ thể cho các Sở: Nông nghiệp và Môi trường, Xây dựng, Tài chính, Khoa học và Công nghệ, cùng Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh; cũng như Ủy ban nhân dân các xã, phường. Các đơn vị chủ trì được yêu cầu phải chủ động, khẩn trương triển khai các nhiệm vụ được giao, xây dựng văn bản phân công rõ ràng về nhiệm vụ, nhân sự thực hiện, lộ trình và thời hạn hoàn thành theo đúng Kế hoạch đã đề ra.
Đồng thời, Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao trọng trách theo dõi, đôn đốc, tổng hợp và báo cáo kịp thời để đảm bảo tiến độ thực hiện các nhiệm vụ của Kế hoạch. Các cơ quan, đơn vị liên quan phải cam kết thực hiện đúng tiến độ, đảm bảo chất lượng, hiệu quả, tiết kiệm, kiên quyết tránh các biểu hiện hình thức, lãng phí. Mọi khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai đều phải được phản ánh kịp thời về Sở Nông nghiệp và Môi trường để tổng hợp, báo cáo và đề xuất Chủ tịch UBND tỉnh xem xét, chỉ đạo giải quyết.
Thông qua việc thực hiện đồng bộ các mục tiêu chiến lược trong phát triển hạ tầng xử lý chất thải, cùng với các giải pháp phân loại, thu gom và xử lý rác thải tiên tiến từ các cấp, các ngành, tỉnh Cà Mau kỳ vọng sẽ giảm thiểu tối đa tác động tiêu cực đến môi trường. Hơn thế nữa, các nỗ lực này không chỉ hướng đến bảo vệ môi trường sống an toàn cho cộng đồng, mà còn mở ra cơ hội cho người dân phát triển kinh tế bền vững từ chính chất thải, thông qua các mô hình tái chế và kinh tế tuần hoàn đầy tiềm năng.
