Thanh Hóa đang đối mặt với thách thức lớn trong quản lý rác thải sinh hoạt, với khối lượng dự kiến đạt 2.521 tấn/ngày vào năm 2025, trong khi nhiều bãi chôn lấp quá tải, việc phân loại tại nguồn còn hạn chế và các dự án trọng điểm chậm tiến độ. Tỉnh hiện vận hành 16 bãi chôn lấp, 13 lò đốt và một số nhà máy xử lý lớn, nhưng phương pháp chôn lấp vẫn chiếm ưu thế. Để giải quyết vấn đề, Thanh Hóa đang triển khai các dự án xử lý rác phát điện quy mô lớn và đặt ra mục tiêu đến năm 2030 sẽ thu gom, xử lý 98% rác thải đô thị và 90% rác thải nông thôn. Đồng thời, tỉnh cam kết giảm tỷ lệ chôn lấp xuống dưới 50%, đẩy mạnh phân loại tại nguồn, ứng dụng công nghệ hiện đại và nâng cao nhận thức cộng đồng để xây dựng môi trường xanh, sạch, đẹp bền vững.
Thanh Hóa: Thách thức trong quản lý và xử lý rác thải sinh hoạt
Theo đánh giá từ Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, khối lượng rác thải sinh hoạt dự kiến phát sinh hàng ngày trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa vào năm 2025 sẽ đạt khoảng 2.521 tấn. Trong số đó, ước tính 2.361 tấn/ngày (tương đương 93,68%) sẽ được thu gom và xử lý. Lượng rác chưa được xử lý triệt để chủ yếu tập trung tại các khu dân cư phân tán, nơi gặp nhiều hạn chế về hạ tầng kỹ thuật và khả năng tiếp cận dịch vụ thu gom.
 |
| Nhiều bãi chôn lấp rác thải trên địa bàn tỉnh đang đối mặt với nguy cơ quá tải. |
Hiện tại, toàn tỉnh Thanh Hóa vận hành 16 bãi chôn lấp rác thải tập trung và 13 khu lò đốt. Các phương pháp xử lý rác thải sinh hoạt chính bao gồm: chôn lấp, đốt, tái chế – tái sử dụng, và xử lý thành phân hữu cơ. Các cơ sở đáng chú ý đang hoạt động gồm có: Nhà máy xử lý rác thải Đông Nam tại phường Đông Quang với công suất 500 tấn/ngày; Khu xử lý chất thải Nghi Sơn giai đoạn 1 tại xã Trường Lâm, công suất 120 tấn/ngày; Nhà máy xử lý chất thải Vĩnh Lộc công suất 100 tấn/ngày; cùng với các lò đốt rác thải tại xã Yên Định và Như Thanh.
Bên cạnh đó, Thanh Hóa đang tích cực triển khai một loạt các dự án xử lý rác thải quy mô lớn, mang tính chiến lược như Nhà máy đốt rác phát điện tại phường Bỉm Sơn; Nhà máy xử lý rác thải sinh hoạt Quảng Minh tại phường Nam Sầm Sơn; Khu xử lý chất thải Nghi Sơn giai đoạn 2 tại xã Trường Lâm; và Khu xử lý chất thải tập trung cấp vùng tại xã Sao Vàng.
Tuy nhiên, công tác quản lý rác thải sinh hoạt vẫn còn đối mặt với nhiều bất cập. Việc phân loại rác tại nguồn chưa được triển khai đồng bộ và rộng khắp; tỷ lệ xử lý bằng phương pháp chôn lấp vẫn chiếm phần lớn. Tình trạng các bãi rác nhỏ lẻ, tự phát tại các xã vẫn còn phổ biến, tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Ngoài ra, một số dự án xử lý rác thải trọng điểm đang chậm tiến độ, ảnh hưởng đến hiệu quả tổng thể của hệ thống.
Nhận thức rõ những thách thức này, Ủy ban nhân dân tỉnh Thanh Hóa đã chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn phối hợp chặt chẽ với các đơn vị liên quan để tiến hành đánh giá toàn diện hiện trạng thu gom và xử lý rác thải sinh hoạt. Mục tiêu là dự báo nhu cầu xử lý trong tương lai, từ đó đề xuất các giải pháp tổng thể và lộ trình thực hiện cụ thể, nhằm đạt được mục tiêu xử lý triệt để rác thải phát sinh, đảm bảo vệ sinh môi trường và tuân thủ nghiêm ngặt quy định pháp luật.
Định hướng quy hoạch phù hợp với thực tiễn phát triển và nhu cầu xử lý rác thải
Tại Thanh Hóa, nhiều bãi chôn lấp rác thải phục vụ các khu đô thị đã vượt quá công suất thiết kế, gây ra tình trạng quá tải nghiêm trọng. Một số bãi còn nằm khá gần khu dân cư, và các đơn vị được giao quản lý, vận hành đôi khi chưa thực hiện đầy đủ quy trình chôn lấp hợp vệ sinh, gây lo ngại về môi trường và sức khỏe cộng đồng.
Hiện tại, Nhà máy xử lý rác thải Đông Nam tại phường Đông Quang, do Công ty cổ phần Đầu tư và Phát triển Công nghệ môi trường Ecotech làm chủ đầu tư, đang trong giai đoạn vận hành thử nghiệm với công suất thiết kế 500 tấn rác/ngày đêm.
Khu xử lý chất thải Nghi Sơn tại xã Trường Lâm, được đầu tư từ năm 2009 với công suất xử lý hơn 62.000 tấn rác/năm. Giai đoạn 1 của cơ sở này đã chính thức đi vào hoạt động từ năm 2013, chuyên xử lý các loại chất thải rắn công nghiệp, chất thải nguy hại và chất thải rắn sinh hoạt bằng công nghệ chôn lấp hợp vệ sinh, đạt công suất 120 tấn/ngày đêm.
Nhà máy xử lý chất thải Vĩnh Lộc, thuộc sở hữu của Công ty cổ phần sản xuất và thương mại Bimivina, bắt đầu hoạt động từ năm 2020 với công suất thiết kế 100 tấn rác/ngày đêm. Tuy nhiên, hiện nhà máy chỉ vận hành ở mức 50-60 tấn rác/ngày đêm do phạm vi thu gom còn hạn chế, chủ yếu phục vụ các xã thuộc khu vực huyện Vĩnh Lộc trước đây.
 |
| Nhà máy đốt rác thải sinh hoạt phát điện tại phường Bỉm Sơn, Thanh Hóa, dự kiến hoàn thành và đi vào hoạt động vào tháng 12/2026. |
Trên địa bàn tỉnh, dự án Nhà máy đốt rác thải sinh hoạt phát điện tại phường Bỉm Sơn, do Công ty trách nhiệm hữu hạn Năng lượng môi trường Tianyu Thanh Hóa đầu tư, đang được triển khai xây dựng. Nhà máy này được thiết kế với công suất xử lý tối đa 1.000 tấn rác/ngày đêm và khả năng phát điện 18 MW, dự kiến hoàn thành và đi vào hoạt động vào tháng 12/2026.
Ngoài ra, các dự án quan trọng khác như Nhà máy xử lý rác thải sinh hoạt Quảng Minh tại phường Nam Sầm Sơn (công suất 300 tấn rác/ngày đêm) và Dự án Khu xử lý chất thải Nghi Sơn giai đoạn 2 (sử dụng công nghệ đốt 500 tấn rác/ngày đêm, phát điện 12MW) hiện đang trong quá trình hoàn thiện các thủ tục đầu tư cần thiết.
Tuy nhiên, tiến độ thực hiện của các dự án đầu tư nói chung vẫn còn chậm so với kế hoạch ban đầu. Nguyên nhân chính được xác định là do sự phức tạp của các thủ tục đầu tư, xây dựng và môi trường; vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng; cùng với việc một số nhà đầu tư chưa tập trung đầy đủ nguồn lực để đẩy nhanh tiến độ dự án.
 |
| Bí thư Tỉnh ủy Thanh Hóa Nguyễn Doãn Anh phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị Ban Thường vụ Tỉnh ủy Thanh Hóa lần thứ 20 (ngày 13/3/2026). |
Tại Hội nghị Ban Thường vụ Tỉnh ủy Thanh Hóa lần thứ 20, diễn ra vào ngày 13 tháng 3 năm 2026, trên cơ sở phân tích sâu sắc thực trạng xử lý rác thải, Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Doãn Anh đã yêu cầu Ban Thường vụ Đảng ủy Ủy ban nhân dân tỉnh chỉ đạo các cơ quan chức năng khẩn trương rà soát toàn diện hệ thống quy hoạch các dự án xử lý rác thải trên địa bàn. Quy hoạch này cần phải đảm bảo tính phù hợp với thực tiễn phát triển và đáp ứng chính xác nhu cầu xử lý rác thải của từng khu vực.
Trước mắt, ưu tiên hàng đầu là giải quyết triệt để tình trạng rác thải tồn đọng tại các khu dân cư, ngăn chặn việc phát sinh các điểm tập kết rác tự phát gây ô nhiễm môi trường. Các sở, ban, ngành và địa phương phải tăng cường công tác kiểm tra, giám sát chặt chẽ hoạt động thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải, đảm bảo tuân thủ đúng quy định và hạn chế tối đa ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống của người dân.
Tỉnh cũng đã đặt ra yêu cầu phải sớm hoàn thiện báo cáo tổng thể về hiện trạng hệ thống xử lý rác thải trên toàn địa bàn. Báo cáo này phải làm rõ số lượng, công suất thiết kế, công suất thực tế, phạm vi phục vụ và tình trạng hoạt động của từng nhà máy. Đồng thời, cần đánh giá cụ thể những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân gốc rễ. Kèm theo báo cáo là bản đồ tổng thể hệ thống các dự án xử lý rác thải, phục vụ công tác quản lý, điều hành và định hướng đầu tư mạng lưới xử lý rác thải theo hướng tập trung, hiện đại, đảm bảo hiệu quả kinh tế và phù hợp với quy hoạch phát triển chung của địa phương.
Bên cạnh đó, việc giao Ủy ban nhân dân tỉnh thành lập Tổ công tác chuyên trách do một Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh làm Tổ trưởng, trực tiếp chỉ đạo rà soát, đánh giá thực trạng và đề xuất phương án xử lý đối với từng cơ sở xử lý rác thải; cùng với việc giao Ban Thường vụ Đảng ủy Ủy ban nhân dân tỉnh chỉ đạo cơ quan chức năng hoàn thiện báo cáo để trình Thường trực Tỉnh ủy trước ngày 19/3/2026, được xem là những giải pháp cụ thể, nghiêm túc, thể hiện sự quyết tâm và quyết liệt của lãnh đạo tỉnh nhằm giải quyết dứt điểm các yêu cầu cấp bách trong quản lý rác thải hiện nay.
Đồng bộ hóa các giải pháp chiến lược về phân loại, thu gom và xử lý rác thải
Để tối ưu hóa công tác bảo vệ môi trường nói chung, và đặc biệt là xây dựng quy hoạch phù hợp với thực tiễn phát triển cùng nhu cầu xử lý rác thải, tỉnh Thanh Hóa đang triển khai đồng bộ các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả phân loại, thu gom và xử lý rác thải. Điều này được cụ thể hóa thông qua Kế hoạch hành động số 68/KH-UBND ngày 12 tháng 3 năm 2026, nhằm thực thi Nghị quyết số 394/NQ-CP ngày 3/12/2025 của Chính phủ về phát động phong trào toàn dân tham gia bảo vệ môi trường, giảm thiểu phát sinh, phân loại, thu gom và xử lý rác thải, hướng tới mục tiêu kiến tạo một Việt Nam “sáng – xanh – sạch – đẹp”.
Theo kế hoạch này, Thanh Hóa đã đề ra nhiều mục tiêu cụ thể, nhằm nâng cao năng lực quản lý rác thải sinh hoạt và thúc đẩy sự tham gia rộng rãi của cộng đồng vào công tác bảo vệ môi trường. Đến năm 2030, 100% các xã, phường trên địa bàn tỉnh sẽ định kỳ tổ chức các hoạt động tổng vệ sinh môi trường công cộng vào cuối tuần tại khu dân cư, tổ dân phố, góp phần hình thành và duy trì nếp sống xanh, sạch trong toàn xã hội.
Song song đó, tất cả UBND các xã, phường sẽ triển khai việc phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn ở cấp hộ gia đình và cá nhân; đồng thời bố trí đầy đủ các điểm tập kết, thu gom rác thải đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật về bảo vệ môi trường. Tỉnh Thanh Hóa đặt mục tiêu kiên quyết chấm dứt tình trạng đổ hoặc đốt rác thải sai quy định tại các khu vực công cộng.
Về quản lý và xử lý chất thải, Thanh Hóa đặt ra mục tiêu đầy tham vọng: đến năm 2030, đạt 98% rác thải sinh hoạt đô thị và 90% rác thải sinh hoạt khu vực nông thôn được thu gom và xử lý đúng quy định. Đặc biệt, tỷ lệ xử lý rác thải bằng phương pháp chôn lấp trực tiếp sẽ giảm xuống dưới 50% tổng lượng rác thải sinh hoạt được thu gom. Hơn 50% các bãi chôn lấp rác thải sinh hoạt không hợp vệ sinh sẽ được cải tạo, phục hồi môi trường; toàn bộ các bãi rác tự phát gây ô nhiễm sẽ được đóng cửa, xử lý và phục hồi cảnh quan.
Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, 100% UBND các xã, phường sẽ phát huy hiệu quả các nguồn lực đầu tư, phát triển phương tiện, trang thiết bị và hạ tầng kỹ thuật đồng bộ phục vụ phân loại, thu gom, tái chế và xử lý rác thải. Tỉnh cũng khuyến khích mạnh mẽ việc ứng dụng công nghệ tiên tiến, thân thiện với môi trường, áp dụng các kỹ thuật tốt nhất hiện có trong quản lý chất thải, đồng thời đặc biệt chú trọng đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho lĩnh vực này.
Bên cạnh các giải pháp kỹ thuật, Thanh Hóa sẽ đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến rộng rãi các chủ trương, chính sách và quy định pháp luật về bảo vệ môi trường, kinh tế tuần hoàn và quản lý chất thải theo vòng đời sản phẩm. Qua đó, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của chính quyền các cấp, cộng đồng doanh nghiệp và toàn thể người dân về vai trò, ý nghĩa và lợi ích thiết thực của việc bảo vệ môi trường.
Thanh Hóa kỳ vọng rằng việc triển khai các giải pháp đồng bộ và quyết liệt, từ hoạch định quy hoạch đến thực thi kế hoạch vào thực tế, sẽ từng bước kiến tạo thói quen và nếp sống văn minh trong cộng đồng. Điều này sẽ tạo sự thống nhất trong nhận thức và hành động của toàn xã hội nhằm giảm thiểu phát sinh rác thải, tăng cường phân loại, thu gom, vận chuyển, tái chế và xử lý rác thải một cách hiệu quả, góp phần xây dựng môi trường sống bền vững. Mục tiêu cuối cùng là xây dựng tỉnh Thanh Hóa ngày càng hiện đại – xanh – sạch – đẹp, trở thành điểm đến hấp dẫn không chỉ về du lịch mà còn về công nghiệp, đầu tư, và xa hơn là các dự án vĩ mô trong lĩnh vực năng lượng, công nghệ, khẳng định vị thế của một tỉnh phát triển toàn diện.
