Tỉnh Tuyên Quang đặt mục tiêu đến năm 2026 sẽ hoàn thành và đưa vào vận hành các nhà máy xử lý rác thải hiện đại, đồng thời đóng cửa, cải tạo các bãi rác tạm, bãi rác không nằm trong quy hoạch. Giai đoạn 2020-2025, tỉnh đã đạt nhiều thành tựu nổi bật trong bảo vệ môi trường nhờ sự lãnh đạo sâu sát và nâng cao nhận thức cộng đồng. Hiện tại, tỉnh phát sinh khoảng 839,8 tấn chất thải rắn sinh hoạt/ngày, với tỷ lệ thu gom ở đô thị đạt 95% nhưng nông thôn chỉ 40%, chủ yếu xử lý bằng chôn lấp còn nhiều hạn chế. Để ứng phó, Tuyên Quang sẽ tập trung nâng cao ý thức phân loại rác tại nguồn, đầu tư đồng bộ hạ tầng xử lý chất thải, tăng cường kiểm soát các nguồn gây ô nhiễm và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, ứng dụng công nghệ tiên tiến để hướng tới mục tiêu phát triển xanh, sạch, bền vững.
Trong năm 2026, tỉnh Tuyên Quang sẽ kiên định mục tiêu đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện, đưa vào vận hành hiệu quả các dự án nhà máy xử lý rác thải theo đúng quy hoạch đã đề ra. Song song đó, tỉnh sẽ tập trung thực hiện đồng bộ các thủ tục cần thiết để đóng cửa, cải tạo và phục hồi môi trường đối với các bãi rác tạm, các khu vực không nằm trong quy hoạch, đồng thời kiên quyết triển khai các giải pháp bảo vệ môi trường đã và đang phát huy hiệu quả trong thực tiễn.
Những thành tựu nổi bật trong công tác bảo vệ môi trường
Giai đoạn 2020 – 2025 là minh chứng rõ nét cho sự lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát của Đảng bộ tỉnh trong quản lý, khai thác tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ môi trường và chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, đạt được nhiều kết quả tích cực. Nhận thức của đội ngũ cán bộ, đảng viên và toàn thể Nhân dân về tầm quan trọng chiến lược của lĩnh vực này đã được nâng cao rõ rệt. Bộ máy quản lý nhà nước về tài nguyên và môi trường từ cấp tỉnh đến cơ sở cũng được củng cố, kiện toàn, phân công, phân cấp nhiệm vụ một cách rõ ràng, từng bước đáp ứng yêu cầu trong bối cảnh mới.
Theo số liệu thống kê từ Sở Nông nghiệp và Môi trường, tổng khối lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh trên địa bàn tỉnh (sau sáp nhập) hiện đạt khoảng 839,8 tấn/ngày. Trong đó, khu vực đô thị chiếm khoảng 337,8 tấn/ngày và khu vực nông thôn là 502 tấn/ngày. Tổng khối lượng chất thải được thu gom đạt khoảng 526,1 tấn/ngày, với tỷ lệ thu gom, xử lý trung bình tại khu vực đô thị khoảng 95%, trong khi khu vực nông thôn đạt khoảng 40%.
Hiện tại, phương thức xử lý chất thải rắn sinh hoạt tập trung trên địa bàn tỉnh chủ yếu là chôn lấp hợp vệ sinh, một phần được xử lý bằng công nghệ đốt. Tuy nhiên, vẫn còn một số bãi chôn lấp quy mô nhỏ với công nghệ xử lý hạn chế, chưa được đầu tư đồng bộ hệ thống thu gom, xử lý nước rỉ rác và khí thải, tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm môi trường. Mặc dù việc phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn đã được triển khai bước đầu, nhưng nhìn chung chưa đồng bộ và hiệu quả chưa cao, đặc biệt là ở khu vực nông thôn.
Trong năm 2025, khối lượng chất thải rắn công nghiệp thông thường được thu gom để tái sử dụng, tái chế ước đạt khoảng 218.227 tấn, chủ yếu từ các ngành sản xuất gang thép, giấy và may mặc. Đất đá thải từ hoạt động khai thác, chế biến khoáng sản được quản lý tại các bãi thải mỏ hoặc tận dụng để san lấp nội mỏ. Bùn thải không nguy hại được lưu giữ an toàn tại hồ chứa quặng đuôi theo hồ sơ môi trường đã được phê duyệt.
Hiện nay, trên địa bàn tỉnh chưa có cơ sở chuyên biệt xử lý chất thải nguy hại. Các chủ nguồn thải thực hiện nghiêm túc việc thu gom, phân loại, lưu giữ tại cơ sở và ký hợp đồng chuyển giao cho các đơn vị có chức năng xử lý theo đúng quy định. Tổng lượng chất thải nguy hại phát sinh khoảng 9.773 tấn/năm, chủ yếu từ các cơ sở sản xuất công nghiệp, và 100% lượng chất thải này được thu gom, chuyển giao xử lý đúng quy định. Chất thải y tế nguy hại từ bệnh viện, trung tâm y tế được thu gom, xử lý theo mô hình cụm hoặc chuyển giao cho đơn vị chuyên trách, đảm bảo 100% được xử lý theo quy định. Nước thải y tế cũng được xử lý đạt quy chuẩn trước khi xả thải ra môi trường.
 |
| Tỉnh Tuyên Quang kiên quyết tập trung nguồn lực, đẩy nhanh tiến độ triển khai Dự án nhà máy xử lý rác thải hiện đại tại xã Nhữ Khê. |
Trong công tác bảo vệ môi trường, việc kiểm soát các dự án đầu tư được thực hiện chặt chẽ ngay từ khâu đề xuất. Các nguồn thải lớn và cơ sở có nguy cơ ô nhiễm cao được đưa vào diện giám sát thường xuyên. Hoạt động quan trắc chất lượng môi trường được duy trì định kỳ, và thông tin môi trường được công khai minh bạch theo quy định, đảm bảo tính kịp thời và chính xác.
Hiện nay, trên địa bàn tỉnh không còn tình trạng hồ, ao, kênh, mương bị ô nhiễm nghiêm trọng cần cải tạo, cho thấy chất lượng các thành phần môi trường cơ bản được duy trì ổn định. Công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm pháp luật về môi trường đã được tăng cường mạnh mẽ, với 9 cuộc thanh tra và 52 cuộc kiểm tra. Qua đó, 59 đơn vị vi phạm đã bị xử phạt với tổng số tiền trên 8,8 tỷ đồng, góp phần nâng cao tính răn đe và hiệu lực quản lý nhà nước trong lĩnh vực này.
Theo đánh giá của UBND tỉnh, mặc dù năm 2025 còn đối mặt với nhiều khó khăn như việc thực hiện mô hình chính quyền hai cấp, hạn chế về cơ sở vật chất, kỹ thuật và nguồn lực tài chính, công tác bảo vệ môi trường trên địa bàn tỉnh vẫn đạt được những kết quả quan trọng và đáng ghi nhận:
Công tác quản lý môi trường tiếp tục được siết chặt và nâng cao. Toàn tỉnh hiện đang quản lý hiệu quả 01 Khu kinh tế, 02 khu công nghiệp, 08 cụm công nghiệp, 51 làng nghề, cùng với hơn 200 cơ sở khai thác khoáng sản và trên 120 dự án trong các khu, cụm công nghiệp. Đặc biệt, hơn 40 cơ sở thuộc nhóm có nguy cơ gây ô nhiễm cao được kiểm soát chặt chẽ, đảm bảo các nguồn thải lớn cơ bản được kiểm soát, không phát sinh các điểm nóng ô nhiễm nghiêm trọng.
Công tác thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) và cấp giấy phép môi trường được thực hiện đúng quy định, chất lượng thẩm định ngày càng được nâng cao. Điều này góp phần kiểm soát hiệu quả ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư, chủ động phòng ngừa nguy cơ gây ô nhiễm khi dự án đi vào hoạt động. Đồng thời, công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về bảo vệ môi trường được triển khai thường xuyên với nhiều hình thức đa dạng, từng bước nâng cao nhận thức của cộng đồng, doanh nghiệp và người dân về phân loại chất thải tại nguồn, giảm thiểu rác thải nhựa và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.
Tiếp tục triển khai đồng bộ, quyết liệt nhằm thực hiện thắng lợi mục tiêu phát triển xanh – sạch – bền vững
Trong năm 2026, tỉnh Tuyên Quang sẽ tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến và giáo dục pháp luật về bảo vệ môi trường, trong đó trọng tâm là hướng dẫn phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn. Mục tiêu là nâng cao nhận thức và ý thức trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân và cộng đồng dân cư đối với công tác bảo vệ môi trường. Đồng thời, tỉnh sẽ nâng cao chất lượng thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường và cấp giấy phép môi trường, tăng cường kiểm soát các cơ sở có nguy cơ gây ô nhiễm cao, chủ động phòng ngừa, ngăn chặn các tác động xấu đến môi trường và nâng cao năng lực ứng phó với các sự cố môi trường.
Tỉnh sẽ tiếp tục nghiên cứu, đề xuất và tập trung nguồn lực để đầu tư xây dựng đồng bộ hạ tầng bảo vệ môi trường trên địa bàn, đặc biệt là hạ tầng thu gom, xử lý chất thải rắn sinh hoạt, cũng như hệ thống thu gom, xử lý nước thải đô thị, khu và cụm công nghiệp. Cùng với đó, sẽ đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, thúc đẩy chuyển đổi số và xây dựng cơ sở dữ liệu về môi trường. Công tác quản lý môi trường đối với các dự án đầu tư sẽ được tăng cường, chú trọng xem xét vị trí thực hiện dự án và các yếu tố nhạy cảm về môi trường; đồng thời hướng dẫn, đôn đốc các chủ dự án thực hiện đầy đủ, đúng quy định các thủ tục môi trường trong suốt quá trình chuẩn bị, triển khai và vận hành.
Tỉnh sẽ tập trung xây dựng và hoàn thiện hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về môi trường, tạo nền tảng vững chắc cho công tác kiểm tra, giám sát và theo dõi diễn biến chất lượng môi trường. Đây cũng là cơ sở quan trọng để đánh giá khả năng tiếp nhận nguồn thải của môi trường, phục vụ quy hoạch và phát triển kinh tế – xã hội bền vững của tỉnh.
Công tác tăng cường kiểm soát và xử lý ô nhiễm môi trường do chất thải rắn sẽ được chú trọng thông qua việc xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch phân loại, thu gom, vận chuyển và xử lý các loại chất thải phát sinh trên địa bàn tỉnh. Tỉnh sẽ tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm nâng cao tỷ lệ thu gom, xử lý chất thải rắn sinh hoạt, chất thải y tế, chất thải rắn công nghiệp thông thường, chất thải nguy hại và chất thải phát sinh từ hoạt động nông nghiệp, đặc biệt tại khu vực nông thôn.
Tỉnh sẽ đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện và đưa vào vận hành các dự án nhà máy xử lý rác thải theo đúng quy hoạch đã đề ra. Đồng thời, tiếp tục kêu gọi và thu hút đầu tư vào các dự án xử lý chất thải ứng dụng công nghệ tiên tiến, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương. Các khu xử lý rác tập trung đã được đầu tư sẽ được tổ chức vận hành hiệu quả. Song song đó, tỉnh sẽ thực hiện đầy đủ các thủ tục đóng cửa, cải tạo và phục hồi môi trường đối với các bãi rác tạm, bãi rác không nằm trong quy hoạch, đảm bảo không gian sống xanh, sạch hơn.
Đẩy mạnh xã hội hóa trong công tác thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn là một trong những ưu tiên hàng đầu. Tỉnh sẽ khuyến khích các tổ chức, cá nhân nghiên cứu và ứng dụng khoa học, công nghệ tiên tiến vào xử lý, tái chế chất thải, thúc đẩy sản xuất sạch hơn, tiết kiệm năng lượng và phát triển các mô hình kinh tế tuần hoàn. Cùng với đó, công tác chỉ đạo, quản lý quy hoạch các khu xử lý chất thải rắn sẽ được tăng cường; kiểm soát chặt chẽ việc đầu tư, vận hành các cơ sở xử lý chất thải, đảm bảo tuân thủ nghiêm ngặt quy định pháp luật về bảo vệ môi trường và phù hợp với quy hoạch đã được phê duyệt.
Tăng cường công tác bảo vệ môi trường trong sản xuất công nghiệp là nhiệm vụ trọng yếu. Tỉnh sẽ thường xuyên rà soát, kiểm tra, giám sát việc chấp hành pháp luật về bảo vệ môi trường tại các khu công nghiệp, cụm công nghiệp, yêu cầu thực hiện đầy đủ các biện pháp bảo vệ môi trường, cải tạo, nâng cấp và hoàn thiện các công trình xử lý chất thải theo quy định. Các công ty, doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh trên địa bàn tỉnh được yêu cầu hoàn thành đầy đủ thủ tục môi trường theo quy định trước khi đưa dự án vào vận hành chính thức, đảm bảo các công trình xử lý chất thải được xây dựng, vận hành ổn định và đạt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường.
Đối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh, nhà máy nằm ngoài khu, cụm công nghiệp có lưu lượng xả nước thải lớn hoặc tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm cao, tỉnh sẽ tiếp tục đôn đốc, yêu cầu lắp đặt hệ thống quan trắc nước thải tự động, liên tục. Đồng thời, các cơ sở này phải thực hiện truyền số liệu trực tiếp về Sở Nông nghiệp và Môi trường để theo dõi, giám sát theo đúng quy định pháp luật hiện hành.
Tỉnh sẽ chủ động tăng cường kiểm soát ô nhiễm trong lĩnh vực nông nghiệp và làng nghề thông qua việc hướng dẫn, kiểm tra chặt chẽ việc thu gom, xử lý chất thải từ hoạt động trồng trọt, chăn nuôi và nuôi trồng thủy sản. Khuyến khích mạnh mẽ việc áp dụng các mô hình sản xuất nông nghiệp tuần hoàn, tái sử dụng hiệu quả phụ phẩm nông nghiệp và xử lý chất thải chăn nuôi bằng các công nghệ phù hợp như biogas, đệm lót sinh học, ủ compost.
Đồng hành với các giải pháp trên, công tác kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, phân bón hóa học; thu gom, xử lý bao bì thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng đúng quy định; và hạn chế phát sinh ô nhiễm đất, nước, không khí tại khu vực nông thôn sẽ được quan tâm, chú trọng và cụ thể hóa bằng kế hoạch hành động chi tiết. Tỉnh sẽ rà soát, đánh giá hiện trạng môi trường tại các làng nghề, cơ sở sản xuất nhỏ lẻ, yêu cầu xây dựng, cải tạo, nâng cấp công trình xử lý chất thải đảm bảo đạt quy chuẩn kỹ thuật môi trường, đồng thời từng bước di dời hoặc chuyển đổi ngành nghề đối với các cơ sở gây ô nhiễm nghiêm trọng, không phù hợp quy hoạch.
 |
| Việc giải quyết bài toán môi trường đi đôi với thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, tiết kiệm tài nguyên, giảm phát thải từ hoạt động ủ rơm thành phân bón là một trong những giải pháp bền vững. |
Để hiện thực hóa thắng lợi các mục tiêu chiến lược mà Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ I đã đề ra, việc đồng thời giải quyết hiệu quả bài toán môi trường, thúc đẩy mạnh mẽ kinh tế tuần hoàn, tiết kiệm tài nguyên và giảm phát thải là vô cùng cấp thiết. Đồng thời, đẩy mạnh xã hội hóa đầu tư vào xử lý, tái chế chất thải; phát triển nông nghiệp hữu cơ, ứng dụng công nghệ cao và công nghệ sinh học cũng đặt ra nhiều thách thức. Điều này đòi hỏi các cơ quan chức năng, doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh phải thể hiện sự quyết liệt, chung tay và có tầm nhìn thông suốt để triển khai thực hiện hiệu quả, đúng tiến độ. Song hành cùng đó, việc đầu tư hoàn thiện hạ tầng thu gom, xử lý chất thải; tăng cường giám sát các nguồn thải lớn bằng hệ thống quan trắc tự động; nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo thiên tai; bảo vệ và phát triển rừng đầu nguồn; cùng với việc xây dựng sinh kế thích ứng cho người dân vùng chịu ảnh hưởng của biến đổi khí hậu cũng cần được quan tâm đúng mức và triển khai trên diện rộng.
Chỉ khi thực hiện đồng bộ và quyết liệt các giải pháp trên, việc hiện thực hóa mục tiêu phát triển xanh – sạch – bền vững theo Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ I sẽ không chỉ dừng lại ở mong muốn, mà sẽ trực tiếp kiến tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển nhanh chóng và hài hòa của tỉnh trong giai đoạn mới.
