Tỉnh Cà Mau đang triển khai chiến lược phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn trên toàn tỉnh nhằm tối ưu hóa tái sử dụng, tái chế, giảm thiểu rác thải, hạn chế ô nhiễm và nâng cao ý thức cộng đồng. Đây là ưu tiên hàng đầu trong bảo vệ môi trường, được triển khai đồng bộ từ đô thị đến nông thôn, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của toàn bộ hệ thống chính trị và sự phối hợp liên ngành. Đến năm 2030, tỉnh đặt mục tiêu 100% chính quyền cấp cơ sở tổ chức phân loại rác tại hộ gia đình với tỷ lệ đạt từ 50% trở lên, dựa trên ba trụ cột chính: nâng cao nhận thức, tối ưu hóa hệ thống thu gom/vận chuyển và xây dựng lộ trình cụ thể. Lộ trình triển khai bao gồm giai đoạn thí điểm (2026), mở rộng (2027) và đồng bộ toàn tỉnh (2028-2030), hướng Cà Mau tới mô hình phát triển bền vững và kinh tế tuần hoàn.
Với định hướng chiến lược nhằm tối ưu hóa hiệu quả công tác phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn trên phạm vi toàn tỉnh, mục tiêu trọng tâm là thúc đẩy khả năng tái sử dụng, tái chế, và thu hồi năng lượng. Sáng kiến này kỳ vọng giảm thiểu đáng kể lượng chất thải phát sinh, đồng thời tối ưu hóa việc khai thác tài nguyên, hạn chế tối đa ô nhiễm môi trường và nâng cao ý thức trách nhiệm cộng đồng.
Định hướng và Mục tiêu Trọng tâm
Đối diện với những thách thức cấp bách trong quản lý và xử lý chất thải, tỉnh Cà Mau khẳng định việc phân loại và xử lý chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn, tại các cơ quan, tổ chức, hộ gia đình và cá nhân, là ưu tiên hàng đầu trong chiến lược bảo vệ môi trường. Nhiệm vụ này được lồng ghép chặt chẽ với lộ trình xây dựng văn minh đô thị, nông thôn mới, nông thôn mới nâng cao và nông thôn mới kiểu mẫu. Do đó, yêu cầu về sự lãnh đạo, chỉ đạo phải quyết liệt, cùng với việc triển khai các giải pháp đồng bộ và hiệu quả.
 |
| Phân loại chất thải: Nỗ lực nhỏ, giá trị lớn |
Kế hoạch phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn sẽ được triển khai một cách đồng bộ và toàn diện trên khắp các địa phương của tỉnh. Trong giai đoạn đầu, các khu vực đô thị, khu dân cư tập trung, trung tâm thương mại, siêu thị, chợ, trường học và các cơ quan, tổ chức sẽ là trọng điểm ưu tiên. Sau đó, lộ trình sẽ dần mở rộng ra các khu vực nông thôn, nhằm đảm bảo sự thống nhất và hiệu quả trong công tác phân loại chất thải rắn sinh hoạt trên toàn địa bàn.
Sự phối hợp liên ngành giữa các sở, ban, ngành, đoàn thể cấp tỉnh và Ủy ban nhân dân các xã, phường cần được thiết lập chặt chẽ. Đặc biệt, các tổ chức chính trị – xã hội được giao vai trò nòng cốt trong việc chủ động nhận diện và kịp thời tháo gỡ mọi khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai.
Các cơ quan, đơn vị nhà nước cùng toàn thể cán bộ, công chức, viên chức và người lao động trong hệ thống chính trị phải đóng vai trò tiên phong, gương mẫu trong việc nghiêm túc thực hiện phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn. Đồng thời, họ có trách nhiệm tích cực tham gia tuyên truyền, vận động gia đình, người thân, cũng như các hộ gia đình và cá nhân tại nơi cư trú cùng hưởng ứng thực hiện.
Tỉnh Cà Mau đã xác định các chỉ tiêu cụ thể đến năm 2030: 100% chính quyền cấp cơ sở sẽ tổ chức thành công việc phân loại rác thải sinh hoạt tại hộ gia đình và cá nhân. Song song đó, đảm bảo bố trí đầy đủ các điểm tập kết và thu gom rác thải, đáp ứng nghiêm ngặt các tiêu chuẩn kỹ thuật về bảo vệ môi trường, chấm dứt hoàn toàn tình trạng đổ hoặc đốt rác thải trái quy định tại cộng đồng. Mục tiêu về tỷ lệ phân loại rác tại nguồn đạt từ 50% trở lên, tuân thủ đúng các quy định hiện hành.
Chi tiết hóa Các Trụ cột Triển khai
Để hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược, tỉnh Cà Mau đã chi tiết hóa các nội dung trọng yếu cần triển khai. Các nỗ lực sẽ tập trung vào ba trụ cột chính: nâng cao nhận thức cộng đồng thông qua truyền thông; kiện toàn và tối ưu hóa hệ thống, mạng lưới cùng đội ngũ thu gom, vận chuyển chất thải rắn sinh hoạt sau phân loại tại nguồn; và xây dựng lộ trình thực hiện rõ ràng, cụ thể đến năm 2030.
Nâng cao nhận thức cộng đồng qua truyền thông chiến lược
Đẩy mạnh công tác tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức cho người dân, các tổ chức và cá nhân về tầm quan trọng của phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn. Việc này sẽ được thực hiện thông qua việc lồng ghép giáo dục truyền thông tích hợp vào các hoạt động và phong trào thi đua sáng tạo tại các trường học, cũng như các cơ sở giáo dục trên toàn tỉnh.
Song song đó, tỉnh sẽ mở rộng chiến dịch tuyên truyền, cung cấp hướng dẫn chi tiết và vận động sâu rộng việc thực hiện phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn tới tất cả các cơ quan, tổ chức, hộ gia đình và cá nhân trên địa bàn.
Sáng kiến phân loại và xử lý chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn sẽ được triển khai như một phong trào tích cực, gắn liền với các nội dung cốt lõi của cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”. Điều này nhằm đảm bảo hiệu quả thiết thực, tạo hiệu ứng cộng hưởng, và góp phần mạnh mẽ vào việc thúc đẩy phong trào “Toàn dân tham gia bảo vệ môi trường”.
Tỉnh Cà Mau chỉ đạo và hướng dẫn Báo Cà Mau, Đài Phát thanh và Truyền hình Cà Mau, Cổng Thông tin điện tử tỉnh, các trang thông tin chính thức của sở, ban, ngành, cùng hệ thống đài truyền thanh xã, phường, tăng cường tối đa công tác tuyên truyền. Mục tiêu là lan tỏa thông điệp sâu rộng đến cộng đồng, khu dân cư và các đối tượng liên quan về việc thực hiện phân loại, xử lý chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn.
Thắt chặt công tác đôn đốc, kiểm tra và giám sát đối với các chủ đầu tư dự án, công trình được Sở Xây dựng cấp phép, nhằm đảm bảo tuân thủ nghiêm ngặt việc phân loại rác thải tại nguồn.
Tối ưu hóa Hệ thống Thu gom, Vận chuyển Chất thải Sau Phân loại
Tỉnh sẽ tiến hành rà soát toàn diện, thống kê chi tiết và từng bước quy hoạch, bố trí đầy đủ các điểm tập kết chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn các xã, phường, đảm bảo tất cả đều đạt chuẩn kỹ thuật theo quy định.
Chủ động định hình lại quy trình thu gom bằng cách rà soát, xác định cụ thể địa điểm, thời gian, tần suất và tuyến đường vận chuyển chất thải rắn sinh hoạt sau phân loại. Song song đó, sẽ rà soát và chuẩn hóa các thiết bị, phương tiện thu gom, vận chuyển, đảm bảo phù hợp chuyên biệt với từng loại chất thải rắn sinh hoạt đã được phân loại.
Để nâng cao hiệu quả quản lý chất thải, tỉnh sẽ thành lập Tổ kiểm tra, giám sát chuyên trách về công tác phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại địa phương. Tổ chức này sẽ chịu trách nhiệm kiểm tra, giám sát việc thực hiện phân loại của các tổ chức, cá nhân, hộ gia đình trên địa bàn. Đồng thời, tỉnh sẽ tập trung xây dựng, phát triển và nhân rộng các mô hình phân loại, xử lý chất thải tại nguồn phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương, đặc biệt ở những khu vực chưa có hệ thống thu gom, xử lý tập trung. Qua đó, sẽ kịp thời tổ chức sơ kết, tổng kết, đánh giá để biểu dương, khen thưởng và tôn vinh những tổ chức, hộ gia đình, cá nhân đã có nhiều đóng góp thiết thực và thực hiện tốt công tác phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn.
Lộ trình Triển khai Chiến lược
Về công tác triển khai thực hiện phân loại rác tại nguồn, tỉnh giao nhiệm vụ cho Ủy ban nhân dân các xã, phường xây dựng Kế hoạch cụ thể để triển khai tại khu vực đô thị và nông thôn theo lộ trình chiến lược sau đây:
Năm 2026: Giai đoạn thí điểm sẽ được thực hiện tại các phường Tân Thành, An Xuyên và Bạc Liêu.
Năm 2027: Giai đoạn mở rộng sẽ áp dụng tại các phường Giá Rai, Vĩnh Trạch, Hiệp Thành, Lý Văn Lâm và Hòa Thành.
Giai đoạn 2028 – 2030: Triển khai đồng bộ tại tất cả các xã còn lại trên địa bàn tỉnh.
Ủy ban nhân dân tỉnh yêu cầu các Sở, ban, ngành, cùng Ủy ban nhân dân các xã, phường và các cơ quan, đơn vị liên quan khẩn trương xây dựng Kế hoạch chi tiết, tổ chức triển khai thực hiện một cách nghiêm túc, đúng thẩm quyền và quy định. Các đơn vị có trách nhiệm gửi Kế hoạch về Ủy ban nhân dân tỉnh (thông qua Sở Nông nghiệp và Môi trường) trước ngày 30/3/2026; đồng thời, báo cáo kết quả thực hiện Kế hoạch định kỳ hàng năm (trước ngày 30/11) hoặc báo cáo đột xuất theo yêu cầu để Sở Nông nghiệp và Môi trường tổng hợp và trình báo cáo.
Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh được giao trọng trách phát huy vai trò trong công tác giám sát, phản biện xã hội, đồng thời thu thập và phản ánh kịp thời ý kiến của Nhân dân về công tác bảo vệ môi trường trên địa bàn tỉnh. Đơn vị này sẽ phối hợp chặt chẽ với chính quyền các cấp để tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn, và vận động đoàn viên, hội viên cùng toàn thể Nhân dân tích cực tham gia vào công tác phân loại, thu gom, vận chuyển, xử lý rác thải sinh hoạt và giữ gìn vệ sinh môi trường theo đúng quy định.
Sự ra đời của Kế hoạch số 58/KH-UBND, ban hành ngày 03/02/2026, đóng vai trò là nền tảng vững chắc để tỉnh Cà Mau triển khai công tác phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn một cách hiệu quả và bền vững. Với sự vào cuộc quyết liệt của toàn bộ hệ thống chính trị, Cà Mau sẽ ưu tiên tập trung nguồn lực để xây dựng quy hoạch, bố trí các điểm tập kết và trạm trung chuyển chất thải rắn sinh hoạt, đảm bảo đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn kỹ thuật và hài hòa với quy hoạch chung của tỉnh. Đây là bước đệm chiến lược, đưa Cà Mau hướng tới một giai đoạn phát triển bền vững mới, mở đường cho mô hình kinh tế tuần hoàn và thu hút đầu tư hiệu quả trong giai đoạn 2026 – 2030 và những năm tiếp theo.
