Bài báo tóm tắt tầm nhìn của Bộ Công Thương về phát triển ngành theo hướng tự chủ vững chắc, hiện đại toàn diện, chuyển đổi xanh bền vững và chuyển đổi số đột phá, hội nhập hiệu quả vào chuỗi giá trị toàn cầu. Trong nhiệm kỳ 2021-2025, ngành đã đạt nhiều thành tựu nổi bật như sản xuất công nghiệp phục hồi mạnh mẽ, năng lượng bứt phá, xuất nhập khẩu tăng trưởng cao, thị trường nội địa sôi động và hội nhập quốc tế hiệu quả.
Tuy nhiên, ngành vẫn đối mặt với các thách thức về mức độ tự chủ công nghệ, giá trị gia tăng, năng suất lao động, hạ tầng năng lượng và thương mại còn hạn chế.
Để giải quyết, Bộ Công Thương đề xuất các nhiệm vụ trọng tâm gồm hoàn thiện thể chế (coi chuyển đổi kép xanh-số là đột phá), cơ cấu lại ngành gắn với khoa học công nghệ, phát triển chuỗi cung ứng tự chủ, hội nhập quốc tế sâu rộng và đẩy mạnh chuyển đổi số, cải cách hành chính. Mục tiêu là nâng cao năng lực nội tại của doanh nghiệp, biến thách thức thành cơ hội bứt phá, đóng góp vào sự thịnh vượng quốc gia.
 |
| Đồng chí Lê Mạnh Hùng, Bí thư Đảng ủy, Quyền Bộ trưởng Bộ Công Thương |
Kính thưa Đoàn Chủ tịch!
Kính thưa Đại hội!
Thay mặt toàn thể Đảng bộ Bộ Công Thương, tôi xin trân trọng bày tỏ sự nhất trí tuyệt đối với nội dung Báo cáo chính trị và các văn kiện quan trọng do Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII đã trình bày trước Đại hội.
Với sự cho phép của Đoàn Chủ tịch, tôi xin phép được trình bày tham luận chuyên sâu với chủ đề chiến lược: “Phát triển ngành Công Thương Việt Nam theo hướng tự chủ vững chắc, kết nối sâu rộng, hiện đại hóa toàn diện, chuyển đổi xanh bền vững, chuyển đổi số đột phá và hội nhập hiệu quả vào mạng lưới sản xuất, chuỗi cung ứng toàn cầu”.
Kính thưa Đại hội!
Nhìn lại nhiệm kỳ 2021 – 2025 đầy biến động, nền kinh tế nước nhà đã kiên cường vượt qua mọi sóng gió, gặt hái những thành quả vô cùng quan trọng, mang tính toàn diện và sở hữu nhiều điểm sáng rực rỡ, đúng như Báo cáo chính trị đã đề cập.
Trong bức tranh chung về thành tựu của đất nước, Ngành Công Thương tự hào đã có những đóng góp then chốt, khẳng định vai trò trụ cột chiến lược và là một trong những động lực chủ đạo, thúc đẩy sự phát triển kinh tế – xã hội theo định hướng tự chủ bền vững, kết nối đa chiều, hiện đại hóa đồng bộ, chuyển đổi xanh tiên phong, chuyển đổi số toàn diện và hội nhập quốc tế sâu rộng, hiệu quả vượt trội. Các dấu ấn nổi bật bao gồm:
(1) **Sản xuất công nghiệp** chứng kiến sự phục hồi mạnh mẽ và bền vững, duy trì tốc độ tăng trưởng ấn tượng (trung bình 6,1%/năm). Đặc biệt, ngành công nghiệp chế biến, chế tạo đã tăng trưởng bình quân 6,9%/năm, trở thành đầu tàu và động lực chính cho tăng trưởng kinh tế, đồng thời đẩy nhanh quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa quốc gia. Tỷ lệ nội địa hóa đã có những bước cải thiện đáng kể; nhiều ngành công nghiệp mũi nhọn đã thành công hội nhập, vững vàng khẳng định vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.
(2) **Lĩnh vực năng lượng** bứt phá mạnh mẽ, đạt quy mô hệ thống điện dẫn đầu khu vực Đông Nam Á. An ninh năng lượng quốc gia được củng cố vững chắc, cơ bản đáp ứng đầy đủ nhu cầu phát triển kinh tế – xã hội và sinh hoạt của người dân.
(3) **Hoạt động xuất nhập khẩu** luôn là điểm sáng nổi bật, ghi nhận mức tăng trưởng ngoạn mục với tốc độ bình quân 10,9%/năm. Thặng dư thương mại liên tục được duy trì ở mức cao, đóng góp quan trọng vào việc tăng cường dự trữ ngoại hối và ổn định bền vững các chỉ số kinh tế vĩ mô.
(4) **Thị trường nội địa** phát triển sôi động với tốc độ tăng trưởng bình quân 7,7%/năm, trở thành “bệ đỡ” vững chắc giúp nền kinh tế trụ vững và nhanh chóng phục hồi sau các cú sốc từ bên ngoài. Thương mại điện tử tăng trưởng vượt bậc, với tốc độ bình quân trên 20%/năm, tạo đà mạnh mẽ cho sự phát triển kinh tế số và dẫn dắt tiến trình chuyển đổi số trong cộng đồng doanh nghiệp.
(5) **Hội nhập kinh tế quốc tế** được triển khai đồng bộ, chủ động và mang lại hiệu quả vượt trội, mở rộng khả năng tiếp cận các thị trường xuất khẩu ưu đãi thông qua 17 Hiệp định thương mại tự do (FTA). Điều này đã thúc đẩy mạnh mẽ xuất khẩu, thu hút nguồn vốn đầu tư nước ngoài, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và đẩy nhanh quá trình tái cơ cấu nền kinh tế theo hướng hiện đại, bền vững.
Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu nổi bật, ngành công nghiệp và thương mại của Việt Nam vẫn đối mặt với một số khó khăn, tồn tại cần khẩn trương khắc phục, như Báo cáo Chính trị đã thẳng thắn chỉ ra. Cụ thể, các thách thức bao gồm: (i) Mức độ tự chủ về công nghệ, giá trị gia tăng và năng suất lao động trong lĩnh vực công nghiệp vẫn còn hạn chế; sự phát triển các ngành công nghiệp nền tảng và công nghệ nguồn còn chưa tương xứng; quá trình chuyển đổi sang mô hình sản xuất “xanh” và “thông minh” diễn ra còn chậm; (ii) Hệ thống hạ tầng năng lượng chưa thực sự theo kịp đà phát triển nhanh chóng của các nguồn năng lượng tái tạo; cơ cấu nguồn điện giữa các vùng miền còn thiếu cân đối và việc phát triển các nguồn điện nền còn gặp nhiều trở ngại; (iii) Hoạt động xuất khẩu chưa thực sự đa dạng hóa, giá trị gia tăng còn thấp, vẫn còn phụ thuộc đáng kể vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu và khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI); (iv) Hạ tầng thương mại và logistics còn thiếu đồng bộ, chưa hiện đại, dẫn đến chi phí vận hành cao. Những vấn đề tồn tại này đều bắt nguồn từ sự đan xen của cả nguyên nhân khách quan từ bối cảnh quốc tế và những yếu tố chủ quan nội tại.
Kính thưa Đại hội,
Trong bối cảnh đất nước đang vững bước tiến vào một kỷ nguyên mới – kỷ nguyên bùng nổ của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, với những xu thế tất yếu là chuyển đổi xanh và chuyển đổi số, cùng với sự hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng. Để tiếp tục thúc đẩy mạnh mẽ sự phát triển của ngành công nghiệp và thương mại, đồng thời góp phần hiện thực hóa thắng lợi và toàn diện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, qua đó đóng góp xứng đáng vào sự thịnh vượng của quốc gia trong kỷ nguyên này, Đảng bộ Bộ Công Thương kiên quyết tập trung triển khai hiệu quả một số nhiệm vụ trọng tâm chiến lược sau đây:
Thứ nhất, hoàn thiện thể chế và chính sách: Thực hiện việc thể chế hóa một cách đồng bộ và khả thi các chủ trương lớn của Đảng về phát triển kinh tế – xã hội, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đảm bảo hiệu quả trong tổ chức thực hiện. Đặc biệt, coi “chuyển đổi kép” – tức là sự kết hợp hài hòa giữa chuyển đổi xanh, gắn liền với bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia, và chuyển đổi số toàn diện – là một đột phá chiến lược then chốt. Từ đó, xây dựng môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, thuận lợi, kiên quyết tháo gỡ mọi điểm nghẽn, khơi thông tối đa nguồn lực; đồng thời phát huy mạnh mẽ các động lực tăng trưởng truyền thống và kiến tạo những động lực tăng trưởng mới.
Thứ hai, cơ cấu lại ngành công nghiệp, thương mại gắn với khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo: Cần đổi mới tư duy một cách căn bản, đẩy mạnh cơ cấu lại ngành công nghiệp và thương mại theo hướng gia tăng vượt bậc về năng suất, chất lượng, hiệu quả và năng lực cạnh tranh (với mục tiêu nâng tỷ trọng công nghiệp chế biến, chế tạo lên 28-30%). Lấy khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh làm động lực chủ đạo, xuyên suốt. Ưu tiên làm chủ các ngành công nghiệp mới nổi, hình thành và phát triển một số tập đoàn, doanh nghiệp lớn trong nước có khả năng dẫn dắt các lĩnh vực trọng yếu, sở hữu lợi thế cạnh tranh vượt trội, trở thành hạt nhân thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Phát triển đồng bộ và hiện đại hóa hạ tầng năng lượng, công nghiệp, thương mại cùng các trung tâm logistics theo mô hình xanh và thông minh.
Thứ ba, phát triển chuỗi cung ứng tự chủ: Củng cố và phát triển vững chắc các chuỗi sản xuất, cung ứng nội địa nhằm nâng cao tối đa khả năng tự chủ của nền kinh tế. Xây dựng các chính sách hỗ trợ hiệu quả để doanh nghiệp Việt Nam chủ động kết nối và tham gia sâu rộng hơn vào chuỗi giá trị của các doanh nghiệp FDI cũng như chuỗi giá trị toàn cầu, qua đó tăng mạnh tỷ lệ nội địa hóa và giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài. Triển khai cơ chế đặt hàng chiến lược cho các doanh nghiệp tham gia vào các dự án trọng điểm quốc gia.
Thứ tư, hội nhập quốc tế sâu rộng và hiệu quả: Chủ động, tích cực hội nhập kinh tế quốc tế một cách thực chất; đón đầu và thu hút hiệu quả dòng dịch chuyển đầu tư vào các ngành công nghiệp trọng điểm, có giá trị gia tăng cao. Nâng cao năng lực và hiệu quả của hệ thống cảnh báo sớm, đồng thời tăng cường khả năng sử dụng linh hoạt các công cụ phòng vệ thương mại để bảo vệ vững chắc sản xuất trong nước. Hỗ trợ các địa phương và doanh nghiệp khai thác tối đa lợi thế từ các Hiệp định thương mại tự do (FTA); đẩy nhanh tiến độ đàm phán nâng cấp các FTA hiện có và ký kết các FTA mới với các đối tác tiềm năng, nhằm mở rộng không gian phát triển. Đa dạng hóa nguồn cung và thị trường xuất khẩu, đổi mới và nâng cao hiệu quả công tác xúc tiến thương mại, kết nối cung cầu; phát triển mạnh mẽ thương mại điện tử và kinh tế số.
Thứ năm, chuyển đổi số và cải cách hành chính: Thúc đẩy mạnh mẽ và toàn diện quá trình chuyển đổi số trong toàn bộ lĩnh vực công nghiệp, thương mại, tạo ra những đột phá mang tính chiến lược trong phát triển. Đẩy nhanh tốc độ cải cách thủ tục hành chính và cải cách công vụ; mở rộng phạm vi cung cấp dịch vụ công trực tuyến, triển khai hiệu quả cơ chế một cửa liên thông hiện đại, nhằm tiết kiệm tối đa thời gian và cắt giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.
Để hiện thực hóa thắng lợi các nhiệm vụ trọng tâm đã được xác định, Đảng bộ Bộ Công Thương trân trọng đề xuất các giải pháp mang tính chiến lược nhằm phát triển Ngành Công Thương trong giai đoạn tới, cụ thể là:
Một là, kiên định lãnh đạo, chỉ đạo việc hoàn thiện và chủ động đề xuất nâng tầm các chủ trương lớn về phát triển công nghiệp, thương mại quốc gia theo định hướng chiến lược: tự chủ vững chắc, hiện đại toàn diện, chuyển đổi xanh bền vững và chuyển đổi số đột phá. Đặc biệt, xác định công nghiệp chế biến, chế tạo và năng lượng là nền tảng vật chất then chốt, bảo đảm cho một nền kinh tế độc lập và tự chủ.
Hai là, đổi mới tư duy một cách mạnh mẽ trong công tác xây dựng và thực thi pháp luật, hướng tới mục tiêu kiến tạo phát triển vượt trội. Triển khai các cơ chế thí điểm có kiểm soát chặt chẽ nhằm kịp thời tháo gỡ mọi điểm nghẽn, giải phóng tối đa nguồn lực; trên cơ sở đó, tổng kết kinh nghiệm và nhân rộng các mô hình thành công, phù hợp.
Ba là, tập trung huy động tối đa cả nguồn lực Nhà nước và nguồn lực xã hội để phát triển đồng bộ, hiện đại hóa hạ tầng năng lượng, công nghiệp, logistics và thương mại. Tạo điều kiện thuận lợi nhất để khu vực tư nhân tích cực tham gia đầu tư, vận hành một số khâu hạ tầng then chốt, luôn trên cơ sở bảo đảm an ninh, an toàn hệ thống và lợi ích quốc gia.
Bốn là, kiên định với chủ trương nâng cao năng lực nội tại của doanh nghiệp trong nước thông qua các giải pháp đồng bộ và toàn diện; coi đây là một yêu cầu chiến lược cốt lõi để củng cố vững chắc năng lực tự chủ của nền kinh tế.
Năm là, đẩy mạnh hội nhập kinh tế quốc tế theo hướng chủ động, thực chất và hiệu quả vượt trội; gắn chặt hội nhập kinh tế quốc tế với việc không ngừng nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế, đồng thời chú trọng sâu sắc đến tính bền vững của tăng trưởng.
Ngành Công Thương xin trân trọng cam kết mạnh mẽ chuyển đổi tư duy từ “quản lý” sang “kiến tạo phát triển”, kiên định đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp, chủ động khơi thông mọi nguồn lực tiềm năng, quyết tâm biến những thách thức từ xu thế xanh hóa và số hóa toàn cầu thành những cơ hội bứt phá phi thường, qua đó đóng góp xứng đáng vào sự phát triển phồn vinh chung của đất nước.
Xin kính chúc Đoàn Chủ tịch cùng toàn thể quý vị Đại biểu luôn mạnh khỏe, hạnh phúc và thành công!
Chúc Đại hội của chúng ta thành công rực rỡ và tốt đẹp./.
