Theo dữ liệu từ Trung tâm Quan trắc môi trường, chất lượng không khí tại nhiều địa phương ở miền Bắc và một phần miền Trung đang ở mức đáng báo động, với nhiều điểm ghi nhận chỉ số AQI ở ngưỡng "Rất Xấu" (trên 200) và "Xấu" (151-200), điển hình là Thái Nguyên và Hà Nội. Trước tình hình này, các chuyên gia y tế khuyến nghị người dân, đặc biệt là nhóm nhạy cảm, cần hạn chế ra ngoài, đeo khẩu trang PM2.5 và thực hiện các biện pháp bảo vệ sức khỏe cá nhân. Về lâu dài, bài báo đề xuất các giải pháp chiến lược như đẩy mạnh trồng rừng, siết chặt kiểm soát khí thải phương tiện và công nghiệp, khuyến khích giao thông công cộng. Đồng thời, cần nâng cao ý thức cộng đồng trong việc bảo vệ môi trường và ứng dụng công nghệ xanh để cải thiện chất lượng không khí.
Căn cứ dữ liệu từ Trung tâm Quan trắc môi trường miền Bắc (trực thuộc Cục Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường), Chỉ số Chất lượng Không khí (AQI) được xây dựng trên thang điểm từ 0 đến 500, phân thành sáu cấp độ chính: Tốt (0-50), Trung bình (51-100), Kém (101-150), Xấu (151-200), Rất xấu (201-300) và Nguy hại (trên 300).
Tính đến 8 giờ sáng ngày 16/01, một số địa phương đã ghi nhận mức AQI ở ngưỡng đáng báo động, cụ thể là Rất Xấu. Điển hình, trạm Quan Triều (Thái Nguyên) ghi nhận chỉ số 229, và trạm Sân vận động Gang Thép (Thái Nguyên) cũng ở mức 214.
Đáng chú ý, một loạt các địa điểm khác cũng đang chịu ảnh hưởng bởi chất lượng không khí ở ngưỡng Xấu. Bao gồm: trạm Đại học Bách khoa (cổng Parabol, đường Giải Phóng, Hà Nội) với mức 174; trạm đường Hùng Vương (Phú Thọ) ghi nhận 150; trạm đường Hùng Vương (Thái Nguyên) ở mức 179; và trạm khu liên cơ quan tỉnh Bắc Giang cũ là 171.
Ngoài ra, nhiều khu vực khác cũng ghi nhận chất lượng không khí ở mức Kém. Có thể kể đến: Công viên Nhân Chính – Khuất Duy Tiến (Hà Nội) với 125; UBND TP Hải Dương cũ đạt 127; đường Nguyễn Văn Linh (Hưng Yên) là 105; và cầu Thái Bình (Thái Bình cũ) ghi nhận 112.
Phạm vi ô nhiễm không khí không giới hạn tại các tỉnh miền Bắc. Một số địa phương thuộc khu vực miền Trung cũng đã ghi nhận mức độ ô nhiễm Kém, cụ thể: khu vực gần cầu chui đường Hoa Lư (Bình Định cũ) ở mức 114; khuôn viên Đại học Đà Nẵng với 104; và khu vực vườn hoa đối diện Trường THCS Lam Sơn (Lâm Đồng) cũng đạt 104.
Trước diễn biến phức tạp của ô nhiễm không khí, các chuyên gia y tế khuyến nghị người dân, đặc biệt là nhóm đối tượng nhạy cảm như người cao tuổi, trẻ em và những người có bệnh lý về hô hấp, cần hạn chế tối đa việc tiếp xúc với môi trường bên ngoài trong những ngày chất lượng không khí ở mức đỉnh. Trong trường hợp không thể tránh khỏi việc di chuyển, việc trang bị khẩu trang đạt chuẩn lọc bụi mịn PM2.5 và tuân thủ cách đeo đúng là điều bắt buộc.
Tại môi trường sống cá nhân, khuyến cáo người dân nên giữ kín cửa, cân nhắc sử dụng máy lọc không khí, thường xuyên vệ sinh đường hô hấp (mũi, họng) và bổ sung dinh dưỡng hợp lý nhằm tăng cường sức đề kháng cho cơ thể.
Về giải pháp dài hạn, các chuyên gia môi trường đề xuất một loạt các biện pháp chiến lược. Ở cấp độ địa phương, cần đẩy mạnh trồng rừng, phủ xanh các khu vực đồi núi để tối ưu hóa khả năng hấp thụ CO₂ và các chất độc hại khác. Song song đó, khuyến khích mạnh mẽ việc sử dụng các phương tiện giao thông công cộng, đồng thời siết chặt kiểm soát đối với các phương tiện cũ không đạt chuẩn khí thải và quy trình xử lý khí thải công nghiệp trước khi thải ra môi trường.
Ngoài ra, việc nâng cao ý thức cộng đồng là yếu tố then chốt. Người dân cần chủ động tham gia bảo vệ môi trường bằng cách không đốt rác tùy tiện, hạn chế tối đa việc sử dụng hóa chất trong nông nghiệp và tích cực ứng dụng các công nghệ xanh trong sản xuất, sinh hoạt. Các cơ quan chức năng có thẩm quyền cần tăng cường các chiến dịch truyền thông, giáo dục nhằm giúp cộng đồng nhận thức sâu sắc về tác hại của ô nhiễm không khí và cùng chung tay kiến tạo một môi trường sống trong lành hơn.
