Quản lý rác thải sinh hoạt là thách thức nan giải do lượng rác gia tăng và các phương pháp xử lý truyền thống gây ô nhiễm. Ông Trần Văn Trường, Giám đốc HTX Trường Phát (Ninh Bình), đã nghiên cứu và chế tạo thành công hệ thống phân loại rác thải tự động. Hệ thống này có khả năng tách lọc triệt để các thành phần rác, chuyển hóa chúng thành sản phẩm có giá trị như phân hữu cơ, hạt nhựa tái chế, vật liệu xây dựng. Nhờ đó, lượng rác phải đốt giảm xuống chỉ còn khoảng 20%, giảm thiểu đáng kể ô nhiễm môi trường và áp lực cho hệ thống xử lý. Sáng chế này còn tối ưu hóa an toàn lao động và đã được cấp bằng độc quyền, áp dụng hiệu quả tại nhiều địa phương.
Trong nhiều năm qua, quản lý rác thải sinh hoạt luôn là thách thức nan giải đối với các địa phương. Lượng rác thải không ngừng gia tăng, trong khi các phương pháp xử lý truyền thống như chôn lấp hoặc đốt vẫn còn phổ biến, tiềm ẩn vô số nguy cơ gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.
Đối mặt với thực trạng cấp bách này, ông Trần Văn Trường, Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc HTX Dịch vụ Nông nghiệp và Môi trường xanh Trường Phát (xã Xuân Hưng, tỉnh Ninh Bình), đã dành nhiều tâm huyết nghiên cứu và chế tạo thành công hệ thống phân loại rác thải. Sáng kiến này không chỉ tối ưu hóa quy trình làm việc cho người lao động mà còn góp phần quan trọng vào công cuộc bảo vệ môi trường bền vững.
Khi bắt đầu hành trình nghiên cứu và thử nghiệm đầy gian nan, ông Trường chia sẻ: “Đây thực sự là một quá trình vô cùng thử thách. Ngay từ những bước đầu tiên, tôi đã phải liên tục điều chỉnh về công suất và phương thức chế tạo nhằm khai thác tối đa tài nguyên từ rác thải. Sau một giai đoạn nghiên cứu, tinh chỉnh và hoàn thiện không ngừng, chiếc máy phân loại rác cỡ nhỏ với công suất khoảng 10 tấn/ngày đã chứng minh hiệu quả vượt trội ngay khi đưa vào vận hành thực tế.”
Tiếp nối thành công khởi đầu, ông Trường không ngừng cải tiến, phát triển các dàn máy với công suất lớn hơn. Đến năm 2021, ông đã chế tạo thành công dàn máy phân loại rác thải tích hợp máy chém rác, nâng cao công suất xử lý lên tới 30-50 tấn/ngày, đánh dấu một bước tiến đáng kể.
 |
| Ông Trần Văn Trường, Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc HTX Dịch vụ Nông nghiệp và Môi trường xanh Trường Phát. |
Điểm ưu việt của dàn máy này nằm ở khả năng phân loại và tách lọc gần như triệt để các thành phần đa dạng trong rác thải. Nhờ đó, rác sinh hoạt được “tái sinh” thành nhiều sản phẩm mang giá trị kinh tế cao như phân hữu cơ, hạt nhựa tái chế, vật liệu xây dựng hoặc viên đốt sinh học. Sau quy trình xử lý tiên tiến, chỉ còn khoảng 20% lượng rác không thể tái chế phải đưa vào lò đốt, qua đó giảm thiểu đáng kể áp lực cho hệ thống xử lý cuối nguồn và hạn chế tối đa phát thải gây hại ra môi trường.
Dàn máy đã chứng minh hiệu quả rõ rệt trong công tác xử lý rác thải, đồng thời giảm thiểu rủi ro cho người lao động, góp phần kiến tạo một môi trường sống xanh – sạch – đẹp.
 |
| Hệ thống xử lý rác thải sinh hoạt được đưa vào vận hành. |
Tối ưu hóa an toàn lao động trong phân loại rác thải
Ông Trường nhấn mạnh, phân loại rác là khâu then chốt trong toàn bộ quá trình xử lý chất thải. Tuy nhiên, việc phân loại rác truyền thống chủ yếu dựa vào sức người, không những tốn kém thời gian, kém hiệu quả mà còn tiềm ẩn vô vàn rủi ro đối với người lao động.
Thực tế, mỗi túi rác thải sinh hoạt thường chứa đựng vô số vật thể nguy hiểm như chất nhọn, kim tiêm, mảnh vỡ thủy tinh. Do đó, phân loại rác thủ công bằng tay đặt người lao động trước những mối đe dọa nghiêm trọng. Đây chính là động lực mạnh mẽ thúc đẩy ông kiên quyết nghiên cứu và tạo ra hệ thống xử lý rác thải sinh hoạt tích hợp máy chém rác, nhằm mang lại sự thuận tiện và an toàn tối đa cho quy trình phân loại.
Ông Trường mô tả chi tiết: “Quy trình phân loại của dàn máy được thiết kế khép kín hoàn toàn ngay từ giai đoạn tiếp nhận rác thải sinh hoạt từ các địa phương. Sau khi trải qua xử lý sơ bộ, rác được vận chuyển lên băng tải và đi vào máy chém rác để xé mở các túi bọc. Từ đây, rác tiếp tục di chuyển qua hệ thống phân loại tự động, tách riêng rác hữu cơ và vô cơ một cách chính xác, trước khi được xử lý theo các quy trình kỹ thuật chuyên biệt phù hợp với từng nhóm chất thải.”
 |
| Quá trình phân loại rác được thực hiện bởi cỗ máy “made in Vietnam”. |
Sáng kiến phân loại rác vì môi trường bền vững
Dàn máy phân loại rác do ông Trường nghiên cứu và chế tạo được đánh giá là một giải pháp đột phá, mang tính thiết thực cao trong công tác xử lý rác thải sinh hoạt hiện nay. Ưu điểm nổi bật của hệ thống này là khả năng phân loại, tách lọc gần như triệt để từng thành phần trong dòng rác, từ đó chuyển hóa rác thải vốn bị coi là “gánh nặng” thành nguồn nguyên liệu có giá trị kinh tế to lớn. Sau quá trình xử lý, rác hữu cơ được tận dụng để sản xuất phân bón, trong khi các thành phần vô cơ như nhựa, kim loại được thu hồi để tái chế hoặc chuyển đổi thành vật liệu xây dựng, viên đốt sinh học. Điều này góp phần hình thành một chuỗi xử lý rác theo mô hình kinh tế tuần hoàn, bền vững.
Không chỉ mang lại giá trị kinh tế rõ rệt, dàn máy còn đóng góp quan trọng vào việc giảm áp lực cho môi trường. Chia sẻ về mục tiêu cốt lõi của sáng chế, ông Trường nhấn mạnh: “Bảo vệ môi trường là kim chỉ nam xuyên suốt quá trình tôi nghiên cứu và chế tạo dàn máy này. Làm sao để giảm thiểu tối đa lượng rác phải đốt, hạn chế ô nhiễm và biến rác thải thành tài nguyên hữu ích cho xã hội mới là điều quan trọng nhất mà tôi hướng tới.”
Theo ông, nhờ khả năng phân loại hiệu quả ngay từ khâu đầu, lượng rác phải đưa vào lò đốt sau xử lý chỉ còn khoảng 20%, một con số thấp hơn rất nhiều so với phương thức xử lý truyền thống. Điều này không chỉ giúp giảm tải cho các lò đốt, hạn chế đáng kể phát sinh khí thải và mùi ô nhiễm, mà còn giảm thiểu nguy cơ tác động tiêu cực đến môi trường sống xung quanh. Từ thực tiễn vận hành, mô hình này được kỳ vọng sẽ mở ra hướng đi mới đầy triển vọng cho công tác xử lý rác thải tại nhiều địa phương trên cả nước.
Hệ thống phân loại và xử lý rác thải của ông Trường đã mang lại hiệu quả thực tiễn vượt trội trong công tác quản lý chất thải, và sáng chế này đã được triển khai, áp dụng thành công tại nhiều địa phương thuộc các tỉnh như Ninh Bình, Phú Thọ, Quảng Ninh… Đặc biệt, giải pháp ưu việt này đã được Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cấp bằng độc quyền sáng chế, một minh chứng vững chắc cho tính sáng tạo đột phá và giá trị ứng dụng cao trong thực tiễn.
