Dữ liệu mới nhất từ ứng dụng quan trắc không khí VN Air thuộc Cục Môi trường cho thấy, sáng nay, chất lượng không khí tại nhiều khu vực trọng điểm như Hà Nội, Hải Phòng (trước đây thuộc Hải Dương), và Hưng Yên đã vượt ngưỡng “xấu”. Chỉ số chất lượng không khí (AQI) phổ biến ghi nhận trong khoảng 151-200, tiềm ẩn nguy cơ gây hại đáng kể cho sức khỏe cộng đồng.
Chi tiết hơn tại Hà Nội, lúc 7h30 sáng cùng ngày, trạm đo tại cổng Parabol Đại học Bách Khoa ghi nhận chỉ số AQI ở mức 191, tiệm cận ngưỡng “rất xấu”. Trong khi đó, khu vực Nguyễn Văn Cừ (quận Long Biên) đạt mức 162. Riêng tại công viên Thanh Xuân, chất lượng không khí ở ngưỡng “kém” với AQI là 134.
Hệ thống dự báo chất lượng không khí 48 giờ của Cục Môi trường nhận định, ngày mai (18/12), tình trạng ô nhiễm tại miền Bắc sẽ tiếp tục diễn biến xấu hơn và lan rộng. Đặc biệt, các tỉnh thành như Hà Nội, Hưng Yên, Bắc Ninh, Ninh Bình và Hải Phòng được dự báo có khả năng chạm ngưỡng “rất xấu” (chỉ số AQI từ 201-300), gây tác động nghiêm trọng đến sức khỏe toàn dân.
Ngoài ra, Thái Nguyên, Phú Thọ, Lạng Sơn, Quảng Ninh cũng có nguy cơ ghi nhận mức ô nhiễm không khí ở ngưỡng “đỏ” vào ngày mai. Đáng chú ý, hiện tượng ô nhiễm còn có thể mở rộng xuống các tỉnh Bắc Trung Bộ, bao gồm Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh và Quảng Bình.
Trước tình hình này, một đợt ô nhiễm không khí nghiêm trọng và kéo dài đã ảnh hưởng đến Hà Nội cùng các tỉnh miền Bắc từ ngày 27/11 đến 12/12. Mức độ ô nhiễm phổ biến dao động từ ngưỡng “xấu” đến “rất xấu”. Cá biệt, tại một số điểm quan trắc và thời điểm cụ thể, chỉ số AQI đã vượt ngưỡng “nguy hại” (trên 300), gây tác động nguy hiểm đến sức khỏe cộng đồng và kèm theo khuyến cáo mạnh mẽ người dân nên hạn chế ra khỏi nhà.
Trước khi đợt ô nhiễm không khí hiện tại bùng phát, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành văn bản chỉ đạo gửi đến Ủy ban nhân dân các tỉnh/thành phố gồm Hà Nội, Hải Phòng, Bắc Ninh, Hưng Yên, Phú Thọ, Thái Nguyên và Ninh Bình. Nội dung văn bản yêu cầu các địa phương khẩn trương triển khai các giải pháp cấp bách nhằm giảm thiểu tình trạng ô nhiễm không khí.
Các biện pháp cụ thể bao gồm tăng cường công tác vệ sinh đường phố và thực hiện các giải pháp nhằm giảm thiểu bụi phát sinh từ mặt đường; kiểm soát nghiêm ngặt hoạt động xây dựng và giao thông vận tải nhằm hạn chế tối đa lượng bụi phát thải. Đồng thời, tổ chức rà soát, kiểm tra định kỳ việc tuân thủ các quy định bảo vệ môi trường đối với các cơ sở sản xuất công nghiệp, đặc biệt là những nhà máy có nguồn phát thải khí thải lớn (như xi măng, nhiệt điện, luyện thép…) cùng các làng nghề có công đoạn đốt cháy.
Ngoài ra, cần tăng cường công tác tuần tra, kiểm soát nhằm kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm minh theo pháp luật các hành vi đốt chất thải rắn sinh hoạt, đốt rơm rạ và các phụ phẩm nông nghiệp không đúng quy định, đặc biệt tại các khu vực giáp ranh và ven các nút giao thông trọng điểm.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đã gửi đề nghị tới Bộ Công Thương, yêu cầu chỉ đạo các Tập đoàn, Tổng Công ty, cùng chủ đầu tư các nhà máy nhiệt điện, thép, hóa chất, phân bón tại khu vực phía Bắc khẩn trương rà soát và đảm bảo các hệ thống xử lý khí thải phải được vận hành hiệu quả, đạt công suất tối ưu trong giai đoạn hiện tại. Tuyệt đối nghiêm cấm việc xả thải chưa qua xử lý ra môi trường dưới mọi hình thức.
Về phía Bộ Y tế, các cơ sở y tế và cơ quan truyền thông trong ngành được chỉ đạo tăng cường công tác phổ biến kiến thức và hướng dẫn chăm sóc sức khỏe cho người dân. Đặc biệt, cần đưa ra các khuyến cáo cụ thể về biện pháp bảo vệ sức khỏe cho nhóm đối tượng nhạy cảm như người cao tuổi, trẻ em và những người mắc bệnh hô hấp trong những ngày mức độ ô nhiễm không khí lên cao.
Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đã chỉ thị Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Hà Nội cùng các tỉnh, thành phố lân cận thông báo và hướng dẫn các trường học về việc hạn chế tổ chức các hoạt động ngoài trời cho học sinh vào những khung giờ và ngày mà chất lượng không khí được đánh giá ở mức “Xấu” trở lên.
Miền Bắc hiện đang trong giai đoạn mùa ô nhiễm không khí, một hiện tượng thường niên kéo dài từ tháng 10 năm trước đến khoảng tháng 4 năm sau.
Nguyên nhân gây ô nhiễm không khí được xác định chủ yếu từ bốn nguồn chính: hoạt động giao thông, xây dựng, sản xuất công nghiệp – làng nghề, và các hoạt động dân sinh như đốt rác, đốt rơm rạ. Kết hợp với điều kiện thời tiết bất lợi đặc trưng của mùa đông, khi các chất ô nhiễm khó khuếch tán và bị giữ lại gần bề mặt đất, đã dẫn đến tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng tại Hà Nội và nhiều địa phương khác ở miền Bắc.
