Hà Nội đang triển khai các biện pháp tổng thể để giảm thiểu bụi mịn, tập trung kiểm soát chặt chẽ các nguồn phát thải từ xây dựng, xử lý chất thải và giao thông. Thành phố yêu cầu giám sát nghiêm ngặt công trường, dừng cấp phép đào đường khi ô nhiễm nặng, đồng thời cảnh sát sẽ dùng công nghệ AI để xử phạt các vi phạm. Song song, TP.HCM đặt mục tiêu đầy tham vọng giảm 90% ô nhiễm từ giao thông vào năm 2030. Thành phố sẽ thúc đẩy giao thông xanh, thiết lập các vùng phát thải thấp (LEZ) và kiểm soát phương tiện bằng camera nhận diện biển số. Lộ trình chi tiết sẽ cấm dần xe tải diesel, hạn chế ô tô dưới chuẩn Euro 4 và xe máy dưới Euro 2, đồng thời hỗ trợ người dân chuyển đổi sang phương tiện sạch hơn.
Hà Nội tăng cường kiểm soát toàn diện các lĩnh vực xây dựng, giao thông và quản lý chất thải nhằm giảm thiểu bụi mịn
Theo chỉ đạo mới nhất từ Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng, Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn được giao nhiệm vụ chủ trì công tác kiểm soát chặt chẽ các điểm phát thải liên vùng, đồng thời phối hợp chặt chẽ với các tỉnh lân cận để nâng cao hiệu quả giám sát và cảnh báo ô nhiễm không khí.
Thành phố yêu cầu tiến hành rà soát kỹ lưỡng toàn bộ các khu xử lý chất thải rắn, đảm bảo quy trình vận hành không gây phát tán bụi và mùi hôi ra môi trường. Báo cáo định kỳ hàng tuần về công tác này sẽ được thực hiện xuyên suốt tháng 12/2025. Bên cạnh đó, các biện pháp vệ sinh môi trường như phun sương dập bụi, tưới rửa đường thường xuyên và công bố chỉ số chất lượng không khí (AQI) hàng tuần sẽ được đẩy mạnh.
Sở Xây dựng nhận chỉ đạo tăng cường giám sát nghiêm ngặt toàn bộ các công trường xây dựng. Các quy định bắt buộc bao gồm che chắn kỹ lưỡng, phun sương liên tục để giảm bụi, rửa xe trước khi rời công trường và bao kín toàn bộ phế thải. Đặc biệt, từ tháng 12/2025, tất cả các công trình có diện tích từ 1ha trở lên phải trang bị cảm biến và camera để giám sát nồng độ bụi.
Thành phố Hà Nội cũng sẽ tạm dừng cấp phép đào vỉa hè và lòng đường trong các giai đoạn không khí ô nhiễm nặng, chỉ ngoại trừ các trường hợp khẩn cấp.
Lực lượng Công an TP sẽ triển khai đợt cao điểm xử lý các phương tiện vận chuyển vật liệu xây dựng không che chắn đúng quy định, các hành vi đốt rác trái phép và nguồn gây ô nhiễm tại các làng nghề. Đáng chú ý, thành phố sẽ tích hợp dữ liệu từ hệ thống camera an ninh – giao thông ứng dụng công nghệ AI để tự động phát hiện các vi phạm này.
Sở Y tế đưa ra khuyến cáo đặc biệt đối với người cao tuổi, trẻ em và bệnh nhân mắc các bệnh về hô hấp cần hạn chế tối đa việc ra ngoài khi chỉ số AQI ở mức cao. Đồng thời, các bệnh viện được yêu cầu chủ động chuẩn bị đầy đủ trang thiết bị và nhân lực để ứng phó với tình huống ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Ngành giáo dục cũng chỉ đạo các trường học hạn chế tổ chức hoạt động ngoài trời khi chất lượng không khí xuống mức “xấu” và linh hoạt điều chỉnh lịch học dựa trên các khuyến cáo về môi trường.
Hà Nội cũng tích cực vận động người dân giảm thiểu và tiến tới chấm dứt hoàn toàn việc đốt vàng mã – một trong những nguồn phát thải phổ biến trong các dịp lễ, Tết. Các cơ sở công nghiệp quy mô lớn được yêu cầu rà soát, nâng cấp hệ thống xử lý khí thải, kiên quyết không xả thải chưa qua xử lý ra môi trường và sẵn sàng giảm công suất hoạt động khi chất lượng không khí suy giảm nghiêm trọng.
TP.HCM đặt mục tiêu đầy tham vọng: Giảm 90% ô nhiễm từ giao thông vào năm 2030
Không chỉ riêng Hà Nội, TP.HCM cũng đã công bố hàng loạt biện pháp kiểm soát khí thải quyết liệt và đặt ra mục tiêu giảm tới 90% lượng ô nhiễm gia tăng từ các phương tiện giao thông vào năm 2030. Thành phố đang mạnh mẽ thúc đẩy phát triển giao thông xanh thông qua việc đưa vào vận hành tuyến metro số 1, mở rộng mạng lưới xe buýt điện, xe sử dụng khí CNG và phát triển hệ thống xe đạp công cộng.
Với số lượng phương tiện ước tính lên tới 11 triệu sau khi sáp nhập địa giới hành chính, TP.HCM dự kiến triển khai hệ thống camera nhận diện biển số để xử phạt các xe không đạt chuẩn khí thải khi di chuyển vào các vùng phát thải thấp (LEZ). Mức phạt tối đa áp dụng cho ô tô là 400.000 đồng.
Đề án kiểm soát khí thải được chia thành hai giai đoạn rõ ràng. Giai đoạn 1 tập trung vào xe buýt, với mục tiêu đầy tham vọng là 100% phương tiện sẽ sử dụng điện hoặc năng lượng sạch vào năm 2030. Giai đoạn 2 sẽ mở rộng phạm vi áp dụng cho toàn bộ các loại phương tiện khác, bao gồm xe máy, taxi, xe công nghệ, xe tải và ô tô cá nhân. Hiện tại, thành phố đang tích cực xây dựng lộ trình chuyển đổi chi tiết, các cơ chế hỗ trợ cần thiết và phân vùng kiểm soát khí thải tại khu vực trung tâm, Cần Giờ và Côn Đảo.
Theo đánh giá từ các đơn vị tư vấn, vùng LEZ trung tâm của TP.HCM sẽ bao gồm các quận 1, 3, 5, 6, 8, 10, 11, Bình Thạnh, Tân Bình, Tân Phú và Phú Nhuận, được bao bọc bởi 15 cây cầu và 17 trục giao thông huyết mạch.
Bắt đầu từ năm 2026, TP.HCM sẽ tiến hành kiểm soát ba nhóm phương tiện trọng điểm: cấm hoàn toàn xe tải nặng chạy bằng động cơ diesel; hạn chế nghiêm ngặt ô tô thương mại dưới chuẩn khí thải Euro 4; và kiểm soát chặt chẽ xe máy kinh doanh dưới chuẩn Euro 2. Tiếp đó, từ năm 2027, khi quy định kiểm định khí thải bắt buộc được áp dụng cho xe máy, các quy định này sẽ mở rộng cho toàn bộ xe máy dưới Euro 2 và ô tô dưới Euro 4.
Sau năm 2032, thành phố sẽ tiếp tục nâng cao các chuẩn khí thải và mở rộng phạm vi của vùng LEZ ra toàn bộ khu vực vành đai 1.
Việc kiểm soát phương tiện sẽ được thực hiện thông qua hệ thống camera tiên tiến quét biển số kết hợp với dữ liệu đăng kiểm để đánh giá chất lượng khí thải. Cơ chế xử phạt được thiết kế theo ba giai đoạn: Trong tháng đầu tiên sẽ chỉ thực hiện nhắc nhở; từ tháng thứ 2 đến tháng thứ 6 sẽ áp dụng mức phạt 50% theo quy định; và sau 6 tháng, mức phạt đầy đủ sẽ được áp dụng (200.000 đồng cho xe máy và 400.000 đồng cho ô tô).
Song song với các chế tài xử phạt, TP.HCM cũng sẽ triển khai các chính sách hỗ trợ tài chính để khuyến khích người dân và doanh nghiệp chuyển đổi sang sử dụng phương tiện đạt chuẩn, đồng thời không ngừng mở rộng hệ thống giao thông công cộng và phát triển mạng lưới trạm sạc tiện lợi cho xe điện.
