Hà Nội sẽ triển khai các vùng phát thải thấp nhằm giảm ô nhiễm không khí nghiêm trọng do giao thông gây ra, ưu tiên phương tiện năng lượng sạch và hạn chế nghiêm ngặt xe gây ô nhiễm. Theo lộ trình, xe máy chạy xăng sẽ bị cấm lưu thông theo khung giờ hoặc khu vực, ô tô không đạt chuẩn khí thải mức 4 cũng bị hạn chế, bắt đầu thí điểm cấm xe xăng trong vành đai 1 từ 1/7/2026. Từ 1/7/2026, tất cả taxi mới đăng ký hoặc thay thế bắt buộc phải là xe điện, và xe máy cá nhân cần hoàn tất chuyển đổi trước năm 2030. Các vùng phát thải thấp sẽ được mở rộng dần, bao trùm toàn bộ vành đai 3 vào năm 2030, áp dụng phương án cấm theo khung giờ để phù hợp với cơ sở hạ tầng và thói quen của người dân.
Theo Nghị quyết về vùng phát thải thấp, các khu vực này sẽ ưu tiên triển khai các loại phương tiện sử dụng năng lượng sạch và áp đặt các hạn chế nghiêm ngặt đối với xe gây ô nhiễm. Cụ thể, xe máy và xe gắn máy chạy xăng sẽ bị cấm lưu thông theo khung giờ hoặc khu vực định sẵn, đồng thời các phương tiện vận hành qua ứng dụng cũng sẽ không được phép hoạt động. Đối với ô tô, những xe không đạt chuẩn khí thải mức 4 sẽ bị hạn chế, với lộ trình tiến tới cấm hoàn toàn trên một số tuyến đường hoặc trong các khoảng thời gian nhất định.
Song song đó, Hà Nội cũng đã xây dựng một lộ trình chuyển đổi toàn diện sang phương tiện xanh cho các loại hình kinh doanh vận tải đang sử dụng nhiên liệu hóa thạch.
Chi tiết hơn, xe máy cá nhân cần hoàn tất quá trình này trước năm 2030. Từ ngày 1/7/2026, tất cả taxi mới đăng ký hoặc thay thế bắt buộc phải là xe điện hoặc phương tiện thân thiện với môi trường. Thành phố Hà Nội sẽ xem xét và quyết định phạm vi cùng thời điểm hạn chế lưu thông đối với các phương tiện đường bộ từ ngày 1/1/2035, dựa trên diễn biến và kết quả thực tiễn triển khai.
 |
| Hà Nội dự kiến thí điểm lệnh cấm xe xăng trong phạm vi vành đai 1 từ ngày 1/7/2026, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong nỗ lực giảm phát thải. (Ảnh minh họa) |
Ngoài việc áp dụng lệnh cấm đối với xe máy chạy xăng, các vùng phát thải thấp còn triển khai nhiều biện pháp bổ sung. Đáng chú ý là việc ngừng cấp đăng ký mới cho các phương tiện chạy nhiên liệu hóa thạch, đặc biệt là các xe thuộc sở hữu tổ chức, và cấm xe tải trên 3,5 tấn chạy xăng, dầu vào khu vực này.
Lộ trình thực hiện dự kiến sẽ khởi động từ ngày 1/7/2026 tại một số phường trọng yếu thuộc vành đai 1, bao gồm Hai Bà Trưng, Cửa Nam, Hoàn Kiếm, Ô Chợ Dừa, Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Ba Đình, Giảng Võ, Ngọc Hà và Tây Hồ.
Đến ngày 1/1/2028, phạm vi sẽ được mở rộng, bao trùm toàn bộ vành đai 1 và một phần đáng kể của vành đai 2, gồm các phường Láng, Đống Đa, Kim Liên, Bạch Mai và Vĩnh Tuy. Từ ngày 1/1/2030, vùng phát thải thấp sẽ tiếp tục triển khai rộng khắp vành đai 3, tổng cộng bao phủ 36 phường, xã.
 |
| Theo Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội, việc áp dụng lệnh cấm xe theo khung giờ thay vì cấm hoàn toàn phản ánh cách tiếp cận linh hoạt, nhằm điều chỉnh lộ trình sao cho phù hợp với cơ sở hạ tầng, điều kiện an sinh xã hội và thói quen đi lại của người dân thủ đô. (Ảnh minh họa) |
Sở Tài nguyên và Môi trường được giao trọng trách xây dựng đề án vùng phát thải thấp cho khu vực từ vành đai 3 trở vào. Đối với các khu vực còn lại, đề án sẽ do Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện, sau đó trình Hội đồng nhân dân phê duyệt trước khi đi vào triển khai chính thức.
Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội nhấn mạnh, việc lựa chọn phương án cấm xe theo khung giờ thay vì cấm hoàn toàn phản ánh một cách tiếp cận linh hoạt, nhằm giãn lộ trình, đảm bảo tương thích với hạ tầng đô thị, điều kiện an sinh và tập quán đi lại của người dân. Giải pháp vùng phát thải thấp được xem là một bước tiến chiến lược, nhằm giải quyết vấn đề chất lượng không khí đã dai dẳng nhiều năm qua tại thành phố.
Báo cáo hiện trạng môi trường quốc gia giai đoạn 2016-2020 đã ghi nhận thực trạng đáng báo động khi nồng độ bụi PM2.5 tại Hà Nội cao gần gấp đôi tiêu chuẩn cho phép, trong khi PM10 vượt ngưỡng 1,3–1,6 lần. Nghiên cứu chỉ ra rằng giao thông là nguồn phát thải chính, chiếm từ 58–74% tùy thời điểm, với xe máy là thủ phạm chủ yếu.
Thành phố Hà Nội hiện đang quản lý hơn 8 triệu phương tiện lưu thông, bao gồm 6,9 triệu xe máy và khoảng 1,2 triệu phương tiện từ các tỉnh lân cận hoạt động hàng ngày. Việc xác định các vùng phát thải thấp được dựa trên các tiêu chí quan trọng như mức độ ưu tiên bảo vệ môi trường, tình trạng ùn tắc giao thông cục bộ và dữ liệu quan trắc không khí cập nhật nhất.
