Việt Nam và Úc là đối tác thương mại nông sản chiến lược hàng đầu, với tiềm năng hợp tác vượt trội trong nông – lâm – thủy sản dựa trên định hướng phát triển bền vững và hội nhập chuỗi cung ứng. Kim ngạch thương mại song phương trong các lĩnh vực này đã tăng trưởng ổn định, ước đạt 4,2 tỷ AUD năm 2024, khẳng định hợp tác nông nghiệp là trụ cột vững chắc trong khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện hai nước. Các lĩnh vực hợp tác ưu tiên bao gồm nâng cao năng lực nghiên cứu công nghệ, xúc tiến thương mại nông sản chất lượng cao, phát triển chuỗi giá trị và nông nghiệp xanh/thích ứng biến đổi khí hậu, được thúc đẩy bởi các Hiệp định Thương mại Tự do thế hệ mới. Để triển khai hiệu quả, Viện IPSARD đề xuất Tầm nhìn hợp tác giai đoạn 2025-2030 tập trung vào ứng dụng công nghệ, chuỗi giá trị bền vững, an toàn thực phẩm, cùng việc thành lập Tổ Điều phối Hợp tác Nông nghiệp Việt Nam – Úc.
Tại Hội thảo, bà Trần Thị Thanh Nhàn, Trưởng Ban Thị trường và Ngành hàng, Viện Chiến lược, Chính sách Nông nghiệp và Môi trường (IPSARD), đã nhấn mạnh rằng Úc là đối tác thương mại nông sản chiến lược hàng đầu của Việt Nam. Với định hướng phát triển nông nghiệp bền vững, đổi mới công nghệ và hội nhập sâu rộng vào chuỗi cung ứng khu vực, ngành nông – lâm – thủy sản hai nước sở hữu tiềm năng hợp tác vượt trội và bền vững. Kim ngạch thương mại song phương trong các lĩnh vực này đã duy trì đà tăng trưởng ổn định qua các năm, minh chứng cho mối quan hệ tin cậy và tính bổ trợ lẫn nhau trong chuỗi giá trị khu vực. Cụ thể, trong năm 2024, tổng kim ngạch thương mại Việt Nam – Úc ước đạt 4,2 tỷ AUD, trong đó nông sản và thực phẩm đóng góp một tỷ trọng đáng kể.
 |
| Bà Trần Thị Thanh Nhàn, Trưởng Ban Thị trường và Ngành hàng, Viện Chiến lược, Chính sách Nông nghiệp và Môi trường, chia sẻ quan điểm tại Hội thảo. |
Bà Nhàn cũng khẳng định, hợp tác nông nghiệp Việt Nam – Úc đã trở thành một trụ cột vững chắc trong khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện, được hai quốc gia thiết lập vào năm 2024. Bốn lĩnh vực hợp tác ưu tiên song phương được định hình bao gồm: (1) Nâng cao năng lực nghiên cứu và chuyển giao công nghệ nông nghiệp; (2) Xúc tiến đầu tư và thương mại các sản phẩm nông sản chất lượng cao; (3) Phát triển chuỗi giá trị và hệ thống logistics lạnh hiện đại; và (4) Đẩy mạnh nông nghiệp xanh và thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu. Đồng thời, các Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) thế hệ mới như AANZFTA, CPTPP và RCEP đang kiến tạo một hành lang pháp lý thông thoáng, thúc đẩy mở rộng đầu tư và thương mại nông – lâm – thủy sản. Hàng rào thuế quan đối với nhiều mặt hàng nông sản đã được cắt giảm sâu hoặc xóa bỏ hoàn toàn, bên cạnh việc thiết lập các cơ chế hợp tác kỹ thuật chuyên biệt và chi tiết hơn về vệ sinh an toàn thực phẩm (SPS), đổi mới nông nghiệp, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc.
Đại diện Viện Chiến lược, Chính sách Nông nghiệp và Môi trường đã trình bày đề xuất về Tầm nhìn hợp tác nông nghiệp Việt Nam – Úc giai đoạn 2025-2030. Tầm nhìn này sẽ tập trung vào các lĩnh vực trọng điểm như: Ứng dụng công nghệ nông nghiệp và chuyển đổi số; Phát triển chuỗi giá trị bền vững, giảm phát thải các-bon; Nông nghiệp thích ứng với biến đổi khí hậu; Đảm bảo an toàn thực phẩm và hài hòa hóa các tiêu chuẩn; Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và hoàn thiện thể chế. Để triển khai hiệu quả, Viện đề xuất thành lập Tổ Điều phối Hợp tác Nông nghiệp Việt Nam – Úc, do Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam cùng Bộ Ngoại giao và Thương mại Úc (DFAT) đồng chủ trì. Tổ này sẽ họp định kỳ bán niên nhằm đánh giá tiến độ, phê duyệt dự án, giải quyết các thách thức kỹ thuật và điều phối nguồn lực tài chính. Hỗ trợ Tổ Điều phối là Nhóm Kỹ thuật Song phương, bao gồm đại diện từ Trung tâm Nghiên cứu Nông nghiệp Quốc tế Úc (ACIAR), Tổ chức Nghiên cứu Khoa học và Công nghiệp Khối thịnh vượng chung (CSIRO), các viện nghiên cứu nông nghiệp, các Cục/Vụ chuyên ngành thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng đại diện cấp địa phương. Nhóm này sẽ chịu trách nhiệm xây dựng các chỉ số hiệu suất chính (KPI), cung cấp hướng dẫn kỹ thuật, chuẩn hóa dữ liệu và điều phối việc triển khai tại các vùng. Bên cạnh đó, các Nhóm công tác chuỗi giá trị theo vùng chuyên biệt (Tây Bắc – trái cây ôn đới; Đồng bằng sông Cửu Long – lúa gạo và thủy sản; Tây Nguyên – cà phê và hồ tiêu) cũng sẽ được thiết lập để trực tiếp phối hợp triển khai các mô hình thí điểm và mở rộng quy mô. Một cơ chế tài chính linh hoạt, dưới dạng Quỹ đồng đầu tư, sẽ được áp dụng nhằm hỗ trợ các mô hình đối tác công tư (PPP) và các dự án đổi mới sáng tạo có khả năng lan tỏa mạnh mẽ.
Trong phiên tham vấn, phần lớn đại biểu đều đồng thuận rằng, cả Úc và Việt Nam, với đặc thù là các quốc gia nông nghiệp, đều đối mặt với những tác động nghiêm trọng từ biến đổi khí hậu. Mặc dù có sự khác biệt về vị trí địa lý và mùa vụ nông sản, hai quốc gia vẫn sở hữu tiềm năng to lớn để hợp tác, cùng nhau xây dựng một nền nông nghiệp bền vững và tăng cường khả năng chống chịu. Tuy nhiên, việc xác định rõ danh mục các dự án trọng tâm là thiết yếu để trình Chính phủ Úc xem xét hỗ trợ trong giai đoạn sắp tới.
 |
| Toàn cảnh Hội thảo chuyên đề. |
