Hội nghị lần thứ 14 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII, do Tổng Bí thư Tô Lâm khai mạc, nhằm tổng kết và chuẩn bị cho Đại hội XIV của Đảng, đồng thời hoàn thành các mục tiêu năm 2025. Hội nghị tập trung thảo luận hai nhóm vấn đề chính: công tác chuẩn bị nhân sự cho Đại hội XIV và xây dựng Đảng cùng hệ thống chính trị. Tổng Bí thư nhấn mạnh việc lựa chọn những cá nhân xuất sắc nhất cho Bộ Chính trị, Ban Bí thư khóa XIV, đòi hỏi bản lĩnh chính trị vững vàng, tầm nhìn chiến lược, đạo đức liêm chính và năng lực thực thi vượt trội để lãnh đạo đất nước trong giai đoạn mới. Hội nghị cũng sẽ kiểm điểm sâu sắc về sự lãnh đạo của Trung ương khóa XIII, thừa nhận những thành tựu nhưng cũng thẳng thắn chỉ ra các hạn chế; đồng thời tổng kết Nghị quyết 18 về sắp xếp tổ chức bộ máy, đặc biệt là mô hình chính quyền địa phương hai cấp nhằm xây dựng hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực và hiệu quả.
Tạp chí Công nghiệp môi trường hân hạnh đăng tải toàn văn bài phát biểu khai mạc Hội nghị lần thứ 14 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII của Tổng Bí thư Tô Lâm.
Thưa Quý vị đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư, Ủy viên Trung ương Đảng,
Thưa các đồng chí Đại biểu tham dự Hội nghị.
Hôm nay, Hội nghị lần thứ 14 Ban Chấp hành Trung ương Đảng chính thức khai mạc trong bối cảnh toàn Đảng, toàn dân, toàn quân đang nỗ lực hoàn thành các mục tiêu, chỉ tiêu công tác của năm 2025, của nhiệm kỳ 2020-2025, và đồng thời tích cực chuẩn bị cho Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng. Thay mặt Bộ Chính trị, Ban Bí thư, tôi xin nhiệt liệt chào mừng và gửi lời chúc sức khỏe, hạnh phúc, thành công tới tất cả các đồng chí Ủy viên Trung ương và các đại biểu đã về dự Hội nghị trọng thể này.
Thưa các đồng chí,
Hội nghị trọng tâm lần này sẽ tập trung thảo luận hai nhóm vấn đề lớn: (1) Công tác chuẩn bị cho Đại hội XIV của Đảng và (2) Công tác xây dựng Đảng cùng hệ thống chính trị. Mỗi nhóm vấn đề bao hàm nhiều nội dung cụ thể, đặc biệt là các công việc chuẩn bị cho Đại hội XIV. Tôi tin rằng, với tài liệu Hội nghị đã được Ban Tổ chức gửi tới đầy đủ, Quý vị đồng chí đã có thời gian nghiên cứu kỹ lưỡng và sẵn sàng đóng góp những ý kiến quý báu trong suốt thời gian diễn ra Hội nghị.
Dù thời gian eo hẹp, khối lượng công việc đồ sộ và yêu cầu cao, nhưng chính trong những thời khắc then chốt này, chúng ta càng phải nỗ lực tối đa, tận dụng từng khoảnh khắc, làm việc với tinh thần vượt lên mọi thách thức, vượt qua chính mình bằng tư duy chiến lược sắc bén và hành động quyết liệt. Tất cả vì lợi ích tối thượng của quốc gia-dân tộc, vì vai trò lãnh đạo cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam.
Để Hội nghị đạt được những thành công tốt đẹp nhất, tôi xin nêu một số gợi mở trọng tâm để các đồng chí cùng xem xét, thảo luận:
Thứ nhất: Về công tác chuẩn bị, lựa chọn, giới thiệu nhân sự tham gia Bộ Chính trị, Ban Bí thư khóa XIV của Đảng.
Tại Hội nghị Trung ương 13 trước đây, trên cơ sở đề nghị của Bộ Chính trị, Ban Chấp hành Trung ương khóa XIII đã biểu quyết thống nhất cao trong việc giới thiệu nhân sự Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV (ngoại trừ các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư đủ điều kiện tái cử và các trường hợp đặc biệt). Công tác này đã cơ bản đảm bảo đúng cơ cấu, số lượng, tiêu chuẩn, điều kiện, địa bàn và lĩnh vực công tác theo Phương hướng công tác nhân sự Đại hội XIV, Quy chế bầu cử trong Đảng cùng kế hoạch hoạt động của Tiểu ban Nhân sự Đại hội XIV. Thành quả này chính là nền tảng vững chắc và kinh nghiệm quý báu để chúng ta tiếp tục kế thừa, phát huy trong việc chuẩn bị, lựa chọn, và giới thiệu nhân sự tham gia Bộ Chính trị, Ban Bí thư, cũng như các vị trí lãnh đạo chủ chốt của Đảng và Nhà nước khóa XIV, nhiệm kỳ 2026-2031.
Tại Hội nghị này, Ban Chấp hành Trung ương sẽ tập trung thảo luận về số lượng Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư nhiệm kỳ Đại hội XIV và tiến hành lựa chọn nhân sự giới thiệu tham gia Bộ Chính trị, Ban Bí thư khóa XIV. Đây là một công việc đặc biệt hệ trọng, được xem là cốt lõi của mọi cốt lõi, bởi lẽ mọi thành bại đều do yếu tố con người quyết định. Việc lựa chọn, giới thiệu nhân sự cho Ban lãnh đạo cao nhất của Đảng, những người sẽ trực tiếp lãnh đạo triển khai các mục tiêu phát triển đất nước đầy tham vọng và quyết liệt trong giai đoạn mới, đòi hỏi sự kỹ lưỡng, chắc chắn, thận trọng và chính xác tuyệt đối. Tôi đề xuất rằng, bên cạnh các tiêu chuẩn lựa chọn theo quy định đã đặt ra đối với các đồng chí Ủy viên Trung ương tại Hội nghị Trung ương 12 và 13 vừa qua, công tác lựa chọn giới thiệu nhân sự tham gia Bộ Chính trị, Ban Bí thư khóa XIV cần được nhấn mạnh thêm một số yêu cầu quan trọng, phù hợp với giai đoạn cách mạng mới của Đảng và đất nước chúng ta.
Thưa các đồng chí,
Trong bối cảnh quốc tế chuyển động không ngừng, cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt, chuỗi cung ứng toàn cầu biến động liên tục, trong nước lại đứng trước yêu cầu phải đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, và chuyển đổi mô hình tăng trưởng để duy trì tốc độ tăng trưởng hai con số bền vững trong nhiều năm, hướng tới hiện thực hóa hai mục tiêu 100 năm mà Đảng đã đề ra và nhân dân kỳ vọng. Vai trò lãnh đạo của Đảng trong bối cảnh này đặc biệt quan trọng. Do đó, trách nhiệm “chọn đúng người cho đúng việc”, nhất là đối với nhân sự cấp cao – những người gánh vác sứ mệnh lãnh đạo đất nước – là điều kiện tiên quyết để biến tầm nhìn và khát vọng thành những kết quả cụ thể. Chúng ta phải lựa chọn, giới thiệu những cá nhân thực sự xuất sắc nhất trong số những người đủ điều kiện tham gia Bộ Chính trị, Ban Bí thư. Những đồng chí này cần hội tụ đầy đủ bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức liêm chính và tinh thần nêu gương sáng, luôn đặt lợi ích quốc gia-dân tộc và lợi ích của nhân dân lên trên hết. Họ phải sở hữu tầm nhìn chiến lược sắc bén và năng lực tổ chức vượt trội để tháo gỡ mọi điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực, và tập hợp sức mạnh toàn dân. Quan trọng hơn cả là năng lực tổ chức thực thi: khả năng thiết kế mục tiêu rõ ràng, cụ thể; xác lập trách nhiệm cá nhân; đo lường hiệu quả bằng dữ liệu; và đưa các quyết sách “đi đến cùng” với kỷ luật công vụ nghiêm minh. Trong kỷ nguyên số hiện nay, tiêu chí không thể thiếu là năng lực số và tư duy dữ liệu, cùng với sự am hiểu sâu sắc về kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, quản trị rủi ro và khả năng điều phối liên ngành-liên vùng-liên cấp. Người lãnh đạo còn cần có khả năng huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội, thiết kế thành công các quan hệ đối tác công-tư, và tạo dựng niềm tin vững chắc trên thị trường; đồng thời phải có năng lực hội nhập quốc tế sâu rộng, thành thạo ngoại ngữ và văn hóa đối thoại để mở rộng không gian phát triển cho đất nước. Đặc biệt, cần đề cao và coi trọng chất lượng, hiệu quả, và sự cống hiến của cán bộ, ưu tiên những người có công trình, phương án, dự án mang lại tác động rõ rệt; có năng lực xử lý tình huống khủng hoảng (từ thiên tai, dịch bệnh đến tài chính, an ninh phi truyền thống); và phải là người quyết đoán nhưng luôn biết lắng nghe phản biện, dựa vào dân, vì dân. Người được chọn giới thiệu phải là cá nhân phù hợp nhất với mục tiêu phát triển trong giai đoạn mới, có độ tin cậy cao, sức bền chịu đựng áp lực, ý chí cải cách mạnh mẽ, khả năng chuyển hóa nguồn lực thành động lực, biến tiềm năng thành tốc độ tăng trưởng kinh tế hai con số để đưa đất nước vươn tới hai mục tiêu 100 năm lịch sử.
Tóm lược lại, bên cạnh các tiêu chuẩn chung đã được quán triệt và quy định rõ trong các văn bản của Đảng, trong công tác lựa chọn, giới thiệu nhân sự tham gia Bộ Chính trị, Ban Bí thư khóa XIV, các đồng chí cần đặc biệt chú trọng 5 “điểm cộng” cốt yếu sau: (1) Sở hữu tầm nhìn chiến lược quốc gia sâu rộng, cùng khả năng kiên định giữ vững quyền tự chủ của đất nước. (2) Có năng lực lãnh đạo, chỉ huy xuất sắc ở quy mô quốc gia. (3) Kiến tạo uy tín chính trị và sự liêm chính ở tầm mức biểu tượng, để toàn dân noi theo, học tập. (4) Khả năng hiện thực hóa các Nghị quyết thành những kết quả, thành quả cụ thể, có thể đo đếm được. (5) Có đủ sức bền bỉ, cả về tinh thần và thể chất, để đương đầu với áp lực lớn và cường độ công việc cao trong suốt nhiệm kỳ XIV và khả năng tiếp tục cống hiến ở các nhiệm kỳ tiếp theo.
Thứ hai: Về báo cáo kiểm điểm sự lãnh đạo, chỉ đạo của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII trình Đại hội XIV của Đảng.
Ngay sau Đại hội XIII, Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị và Ban Bí thư đã khẩn trương lãnh đạo, chỉ đạo công tác nghiên cứu, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội bằng những phương pháp mới mẻ, bài bản, khoa học và hiệu quả vượt trội. Chúng ta đã kịp thời xem xét, ban hành chủ trương xử lý nhiều vấn đề khó khăn, phức tạp, tồn đọng kéo dài, qua đó khơi thông nguồn lực quan trọng cho sự phát triển đất nước, đặc biệt là trong lĩnh vực kinh tế-xã hội. Đồng thời, đã lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát công tác quốc phòng, an ninh, đối ngoại; công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị. Các nguyên tắc của Đảng được thực hiện nghiêm túc, không ngừng đổi mới phương thức lãnh đạo cùng phong cách, lề lối làm việc. Nhìn lại nhiệm kỳ XIII, chúng ta tự hào đã kiên định giữ vững định hướng chiến lược; kiên trì xây dựng, chỉnh đốn Đảng ngày càng vững mạnh; tích cực thúc đẩy hoàn thiện thể chế; kiên quyết ổn định vĩ mô; đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh; củng cố vững chắc quốc phòng-an ninh; và mở rộng mạnh mẽ đối ngoại, hội nhập sâu rộng vào cộng đồng quốc tế. Nhiều chủ trương lớn đã được thể chế hóa, nhiều điểm nghẽn phát triển được tháo gỡ, và nhiều quyết sách mang tính đột phá đã được triển khai hiệu quả. Những thành tựu đạt được trong giai đoạn này có thể xem là những kỳ tích đáng ghi nhận.
Tuy nhiên, với tinh thần nghiêm túc “tự soi, tự sửa”, các đồng chí cần thẳng thắn đóng góp ý kiến để Trung ương khóa XIV có thể khắc phục triệt để những hạn chế, khuyết điểm còn tồn tại, bao gồm: (i) Một số chính sách còn chậm đi vào thực tiễn cuộc sống, văn bản hướng dẫn còn thiếu hoặc chưa đồng bộ, công tác tổ chức triển khai chưa đạt được sự đồng đều cần thiết. (ii) Việc phân cấp, phân quyền chưa thực sự thông suốt, sự liên thông giữa các cấp, các ngành chưa nhịp nhàng, và trách nhiệm giải trình ở một số nơi còn chưa được xác định rõ ràng. (iii) Tổ chức bộ máy có nơi đã được tinh gọn nhưng chưa thực sự đi đôi với việc nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động. (iv) Các “điểm nghẽn” then chốt về đất đai, thị trường vốn, nguồn nhân lực có kỹ năng cao… vẫn chưa được xử lý dứt điểm. (v) Công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực đã đạt nhiều kết quả quan trọng, song công tác phòng ngừa từ sớm, từ xa cần được triển khai quyết liệt và đồng bộ hơn nữa. (vi) Truyền thông chính sách nhiều lúc chưa đáp ứng yêu cầu “đúng-đủ-kịp thời”, khiến niềm tin công chúng có lúc, có nơi bị thử thách.
Thứ ba: Về tổng kết Nghị quyết 18-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XII về một số vấn đề về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả.
Sau tám năm triển khai Nghị quyết 18, đặc biệt trong giai đoạn từ năm 2024 đến nay, chúng ta đã gặt hái được nhiều kết quả quan trọng. Toàn bộ hệ thống chính trị, từ Trung ương đến địa phương, đã được cơ cấu lại một cách tinh gọn hơn, chức năng và trách nhiệm được phân định rõ ràng, giảm thiểu đáng kể các tầng nấc trung gian. Công tác tinh giản biên chế đã được thực hiện song hành với việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức. Hoạt động của các cơ quan Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị-xã hội ngày càng phát huy hiệu lực và hiệu quả. Tôi đặc biệt nhấn mạnh kết quả của việc tái tổ chức không gian phát triển với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, mong muốn các đồng chí sẽ cùng đóng góp ý kiến để tiếp tục hoàn thiện mô hình này.
Việc nghiêm túc quán triệt và áp dụng những bài học kinh nghiệm rút ra từ tổng kết Nghị quyết 18 có ý nghĩa then chốt để chuyển đổi hệ thống chính trị từ trạng thái “cồng kềnh, phân tán” sang mô hình tinh gọn, liên thông, hiệu lực và hiệu quả. Điều này càng trở nên cấp thiết khi chúng ta triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp và mở ra không gian phát triển mới sau khi sắp xếp lại địa giới hành chính cấp tỉnh, cấp xã. Đây là tiền đề vững chắc để duy trì ổn định, thúc đẩy phát triển, đảm bảo quản trị quốc gia hiện đại, đẩy mạnh tăng trưởng nhanh và bền vững, nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân, hướng tới mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”, xây dựng quốc gia hùng cường, thịnh vượng và trường tồn. Về ý nghĩa sâu xa, tổng kết cho thấy sự cần thiết phải chuyển dịch tư duy từ “quản lý theo đầu mối hành chính” sang “quản trị theo chức năng-kết quả”. Đồng thời, cần giảm thiểu tầng nấc trung gian, làm rõ thẩm quyền và trách nhiệm, hướng tới nguyên tắc “một việc – một cơ quan chủ trì – một người chịu trách nhiệm”, và gắn kết chặt chẽ việc phân cấp mạnh mẽ với cơ chế kiểm soát quyền lực minh bạch. Về tầm quan trọng, mô hình chính quyền địa phương hai cấp cho phép cấp Tỉnh tập trung vào hoạch định chiến lược, quy hoạch tổng thể, điều phối liên vùng và cung cấp các dịch vụ công cấp độ cao. Trong khi đó, cấp Xã sẽ bám sát cơ sở, nhanh chóng giải quyết các nhu cầu thường nhật của người dân. Khi ranh giới hành chính được sắp xếp lại, chúng ta sẽ có cơ hội vàng để tái cấu trúc mạng lưới đô thị-nông thôn, hình thành các cực tăng trưởng, hành lang kinh tế, khai thác quy mô thị trường lớn hơn, và giảm thiểu chi phí giao dịch cho doanh nghiệp và người dân. Về giá trị thực tiễn, những bài học đã được kiểm chứng bao gồm: chuẩn hóa quy trình và dữ liệu, liên thông các cơ sở dữ liệu quốc gia, vận hành theo mô hình “một cửa – một chuẩn – một lần khai”, và đặc biệt, đo lường hiệu quả bằng sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp. Khi những điều này được thực hiện đồng bộ, mô hình chính quyền địa phương hai cấp cùng không gian phát triển mới sẽ trở thành đòn bẩy thể chế mạnh mẽ, chuyển hóa nguồn lực thành động lực, biến tiềm năng thành tốc độ tăng trưởng cao và bền vững, góp phần hiện thực hóa các mục tiêu 100 năm trong bối cảnh trật tự khu vực và thế giới đầy biến động.
Để mô hình chính quyền địa phương hai cấp phát huy hiệu quả tối đa, cần thiết phải đảm bảo tính liên thông và hỗ trợ lẫn nhau của chính quyền ba cấp (Trung ương – Tỉnh/thành phố – Xã/phường) dựa trên ba trụ cột: thể chế, nguồn lực và dữ liệu. Trong cấu trúc liên thông này, chính quyền Trung ương giữ vai trò kiến tạo, điều hành và đảm bảo sự thống nhất, đồng bộ trên toàn hệ thống.
Khi ba cấp chính quyền vận hành như một chỉnh thể, Trung ương kiến tạo chuẩn mực và điều phối liên vùng; cấp tỉnh tổ chức chiến lược, phân bổ nguồn lực, giám sát kết quả; cấp cơ sở phục vụ trực tiếp, giải quyết nhanh nhu cầu hàng ngày; thì mục tiêu giữ vững hòa bình, ổn định, thúc đẩy tăng trưởng nhanh nhưng bền vững, nâng cao phúc lợi, sẽ có nền tảng vững chắc. Kết luận, việc triển khai các bài học kinh nghiệm từ Nghị quyết 18 theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, với sự liên thông chặt chẽ ba cấp, trong đó Trung ương đóng vai trò “kiến trúc sư thể chế”, sẽ là đòn bẩy chiến lược quyết định để xây dựng một hệ thống chính trị tinh gọn, minh bạch, và hiệu quả. Nhờ đó, đất nước sẽ vững vàng tiến nhanh tới mục tiêu hùng cường, thịnh vượng, mang lại ấm no, hạnh phúc cho nhân dân.
Thưa các đồng chí,
Chúng ta kỳ vọng rằng Hội nghị Trung ương 14 sẽ đạt được sự đồng thuận cao độ về: Một tầm nhìn phát triển rõ ràng cùng những định hướng chiến lược mang tính đột phá trình Đại hội XIV; Danh sách nhân sự được giới thiệu tham gia Bộ Chính trị, Ban Bí thư phải thực sự tiêu biểu, đảm bảo tính kế thừa vững chắc và khả năng tạo đột phá; Một khuôn khổ thể chế hoàn chỉnh cho bộ máy tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, với phương thức quản trị hiện đại dựa trên dữ liệu, phân cấp, phân quyền song hành với cơ chế kiểm soát quyền lực chặt chẽ và minh bạch; Cuối cùng là một cơ chế thực thi công việc rõ người, rõ việc, rõ thời hạn, rõ nguồn lực, và rõ trách nhiệm giải trình.
Thưa các đồng chí,
Đất nước chúng ta đang đứng trước thời cơ lịch sử để tạo ra những bước đột phá mạnh mẽ, nhưng đồng thời cũng phải đối mặt với không ít thách thức chưa từng có tiền lệ. Để kiên định giữ vững hòa bình, ổn định, thúc đẩy phát triển nhanh và bền vững, mang lại cuộc sống ấm no, hạnh phúc thực sự cho nhân dân, và xây dựng đất nước ngày càng hùng cường, thịnh vượng, chúng ta nhất định phải đưa ra những quyết sách đúng đắn và kiên trì thực hiện đến cùng các công việc hệ trọng đã được Ban Chấp hành Trung ương đề ra. Mỗi ý kiến phát biểu tại Hội nghị hôm nay không chỉ là sự đóng góp cho sự thành công của Hội nghị này, mà còn đặt nền móng vững chắc cho một nhiệm kỳ mới, tạo động lực mạnh mẽ cho cả một giai đoạn phát triển.
Với tinh thần ấy, tôi đề nghị các đồng chí nêu cao tinh thần trách nhiệm trước Đảng và Nhân dân, phát huy tối đa trí tuệ tập thể, thẳng thắn và mang tính xây dựng, quyết đoán trong việc lựa chọn phương án tối ưu vì lợi ích cao nhất của quốc gia-dân tộc, cũng như trong việc đóng góp ý kiến sâu sắc cho các nội dung trong chương trình nghị sự của Hội nghị.
Thay mặt Bộ Chính trị, Ban Bí thư, tôi trịnh trọng tuyên bố Khai mạc Hội nghị lần thứ 14 Ban Chấp hành Trung ương Đảng.
Kính chúc Hội nghị của chúng ta thành công rực rỡ!
