Vấn nạn xả rác bừa bãi và tập kết sai quy định đang trở thành vấn đề nhức nhối tại nhiều vùng nông thôn Nghệ An, gây mất mỹ quan và tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Tình trạng này phổ biến dọc các tuyến quốc lộ, đường gom cao tốc và khu dân cư, chủ yếu do ý thức chưa cao của một bộ phận người dân và sự tồn tại của các điểm tập kết rác cũ kỹ. Các địa phương như Xuân Lâm, Hưng Nguyên, Quỳnh Văn, Hải Lộc đã triển khai nhiều giải pháp như xây dựng đề án thu gom, di dời điểm tập kết, tăng cường tuyên truyền và lắp đặt camera giám sát. Tuy nhiên, việc vi phạm vẫn tái diễn, thậm chí có trường hợp cố tình phá hoại thiết bị giám sát. Để giải quyết dứt điểm, cần có sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền cơ sở, kết hợp đồng bộ việc xây dựng hạ tầng thu gom hiện đại, đẩy mạnh tuyên truyền, giám sát chặt chẽ và xử lý nghiêm minh mọi hành vi vi phạm.
Nạn xả rác bừa bãi và tập kết sai quy định đang trở thành vấn đề nhức nhối tại nhiều vùng nông thôn Nghệ An. Từ khu dân cư đến các tuyến quốc lộ huyết mạch, đường gom cao tốc, và trục giao thông chính, rác thải tự phát tràn lan không chỉ gây mất mỹ quan đô thị mà còn tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.
Rác thải chất đống, bủa vây đường sá
Khảo sát thực địa dọc Quốc lộ 46B, xuyên qua các xã Xuân Lâm và Đại Đồng, dễ dàng nhận thấy những điểm tập kết rác thải tự phát mọc lên dày đặc ven đường. Vô số loại rác, từ túi ni lông, chai nhựa đã qua sử dụng đến chất thải thực phẩm, được vô tư đổ vào bao tải nhỏ và chất chồng thành từng đống dài trên lề đường quốc lộ.
Nhiều bãi rác này nằm sát mép đường, tạo nên cảnh tượng nhếch nhác, gây suy giảm nghiêm trọng mỹ quan đô thị và cảnh quan khu dân cư. Sự tồn đọng của lượng lớn rác thải cũng là mối đe dọa tiềm tàng đối với môi trường, đòi hỏi công tác thu gom và xử lý kịp thời.
Chia sẻ với chúng tôi, ông Nguyễn Cao Thanh, Chủ tịch UBND xã Xuân Lâm, thẳng thắn nhìn nhận vấn nạn rác thải đang là bài toán nan giải đối với nhiều địa phương, đặc biệt là do ý thức chưa cao của một bộ phận người dân.
Hiện xã đã xây dựng các đề án thu gom và xây dựng khu tập kết rác thải. Song song đó, chính quyền cũng tăng cường công tác tuyên truyền, vận động người dân thực hiện việc đổ rác đúng giờ, tập kết rác đúng thời gian và địa điểm quy định.”
Ông Nguyễn Cao Thanh, Chủ tịch UBND xã Xuân Lâm
Ông Thanh bổ sung rằng, một thách thức lớn là vẫn còn không ít người dân chưa nghiêm túc chấp hành các quy định về thu gom và tập kết rác thải.
Dù chính quyền xã đã triển khai lắp đặt hệ thống camera giám sát tại nhiều khu vực trọng điểm nhằm phát hiện và xử lý vi phạm, tình trạng đổ rác sai quy định vẫn tái diễn. Đáng báo động hơn, đã ghi nhận trường hợp cố tình cắt nguồn điện camera để che giấu hành vi xả rác.
Tình trạng đáng báo động này không chỉ giới hạn ở Xuân Lâm mà còn tái diễn tại nhiều khu dân cư và tuyến đường gom cao tốc thuộc xã Hưng Nguyên. Đặc biệt, khu vực đường gom thuộc địa phận xã Hưng Tây cũ vẫn duy trì một điểm tập kết rác thải ven đường gây bức xúc.
Trao đổi với phóng viên, ông Lê Anh Tuấn, chuyên viên Phòng Kinh tế xã Hưng Nguyên, thông tin rằng địa phương hiện vẫn còn một số điểm trung chuyển rác đã hình thành từ lâu, nhưng đến nay không còn đáp ứng các tiêu chuẩn quy định. Cụ thể, có một điểm tại xóm Hưng Thái và một điểm khác nằm trên khu vực đường gom cao tốc thuộc xã Hưng Tây cũ.
Theo ông Tuấn, sau khi triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, xã Hưng Nguyên đã chủ động đưa các điểm này vào phương án và quy hoạch thu gom rác thải giai đoạn mới, hướng tới việc di dời từng bước.
Điểm tập kết tại xóm Hưng Thái đã được di dời thành công đến vị trí mới, trang bị hố thu và hầm biogas hiện đại. Đối với điểm rác thải trên đường gom cao tốc xã Hưng Tây cũ, chính quyền địa phương đang khẩn trương xây dựng địa điểm mới nhằm hoàn tất việc di dời.
Không chỉ riêng Xuân Lâm hay Hưng Nguyên, vấn nạn tập kết rác sai vị trí và thời gian quy định còn phổ biến tại xã Quỳnh Văn, phản ánh một thực trạng chung.
Ông Nguyễn Văn Trường, Chủ tịch UBND xã Quỳnh Văn, chia sẻ: “Địa phương đã xây dựng đề án tăng cường tần suất thu gom, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân đưa rác ra đúng lịch hẹn để phối hợp hiệu quả với đơn vị thu gom, xử lý triệt để. Hiện tại, xã vẫn còn hai điểm tập kết rác tồn tại, bao gồm khu vực giao nhau giữa thôn 13 và khu vực xã Quỳnh Tân cũ.”
Trường hợp vi phạm đã được địa phương kịp thời nhắc nhở và cảnh cáo mà chưa áp dụng chế tài xử phạt. Tuy nhiên, chính quyền xã Quỳnh Văn khẳng định, trong thời gian tới, mọi trường hợp tái phạm sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định pháp luật. Đồng thời, xã kêu gọi toàn thể người dân nâng cao ý thức, nghiêm túc chấp hành lịch trình thu gom rác thải.
Xã sẽ phối hợp chặt chẽ với đơn vị thu gom để dọn dẹp sạch sẽ các điểm rác thải hiện hữu, đồng thời lắp đặt camera giám sát và tiếp tục tăng cường tuyên truyền nhằm nâng cao ý thức cộng đồng. Các trường hợp vi phạm sẽ được công khai trên hệ thống truyền thanh của xã.
Ông Nguyễn Văn Trường, Chủ tịch UBND xã Quỳnh Văn
Tại xã Hải Lộc, bức tranh rác thải tự phát cũng không mấy khả quan, xuất hiện rải rác ở nhiều khu vực. Dọc tuyến đường D4 dẫn ra cảng và trục đường chính tiến vào trụ sở UBND xã, những điểm tập kết rác ven đường hiện diện rõ rệt.
Ông Đậu Xuân Luân, Phó Chủ tịch UBND xã Hải Lộc, chia sẻ: “Vấn đề rác thải hiện đang là nỗi trăn trở lớn của địa phương. Mặc dù xã đã tích cực tuyên truyền, triển khai camera giám sát và bố trí cán bộ tuần tra, tình trạng tập kết rác sai địa điểm, sai thời gian vẫn tiếp diễn. Nguyên nhân chủ yếu nằm ở thói quen và ý thức chưa cao của một bộ phận người dân.”
Từ những điểm tập kết rác tự phát: Thách thức lớn trong quản lý môi trường
Qua khảo sát thực tế tại nhiều địa phương, hiện trạng rác thải chất đống ven đường bắt nguồn từ nhiều yếu tố. Trong đó, ý thức kém của một bộ phận người dân trong việc tuân thủ thời gian và địa điểm tập kết rác là nguyên nhân chính. Hơn nữa, sự tồn tại của các điểm trung chuyển rác cũ kỹ, không còn phù hợp với quy hoạch hiện đại cũng góp phần gây ra nhiều bất cập trong công tác thu gom và quản lý chất thải.
Tại xã Hưng Nguyên, chính quyền đang triển khai lộ trình giải quyết vấn đề bằng cách rà soát các điểm trung chuyển rác cũ, xây dựng những địa điểm mới và kiên quyết di dời các điểm không còn phù hợp.
Điểm tập kết tại xóm Hưng Thái đã được chuyển đổi sang vị trí mới, với hạ tầng hiện đại bao gồm hố thu và hầm biogas. Riêng điểm nằm trên đường gom cao tốc thuộc xã Hưng Tây cũ, địa phương đang gấp rút hoàn thiện việc xây dựng địa điểm mới để di dời trong thời gian sớm nhất.
Đối với xã Quỳnh Văn, các giải pháp được triển khai bao gồm tăng cường tần suất thu gom, đẩy mạnh tuyên truyền để người dân tuân thủ đúng lịch trình, và xử lý dứt điểm các điểm tập kết rác hiện hữu. Sau khi hoàn tất việc dọn dẹp, hệ thống camera giám sát sẽ được lắp đặt nhằm ngăn chặn tình trạng tái diễn.
Trong bối cảnh đó, xã Hải Lộc đã chủ động kết hợp đồng bộ các biện pháp: đẩy mạnh tuyên truyền, triển khai camera giám sát, và bố trí cán bộ tuần tra thường xuyên tại những khu vực ‘điểm nóng’ về tập kết rác sai quy định.
Theo nhận định từ lãnh đạo xã Xuân Lâm, việc kiểm soát và hạn chế tình trạng tập kết, đổ rác sai quy định đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt hơn từ cấp cơ sở, bao gồm ban cán sự các xóm, tổ an ninh trật tự và lực lượng công an địa phương. Chỉ khi công tác tuyên truyền, định hướng được đẩy mạnh song song với việc kiểm tra, giám sát thường xuyên, ý thức của người dân trong việc thu gom và tập kết rác đúng nơi quy định mới có thể được cải thiện đáng kể.
Thực tiễn cho thấy, việc quản lý rác thải tại các khu vực nông thôn là một bài toán đa chiều, không chỉ phụ thuộc vào năng lực của đơn vị thu gom mà còn liên quan mật thiết đến sự phù hợp của các điểm tập kết, tần suất thu gom, và đặc biệt là ý thức chấp hành của cộng đồng. Khi hạ tầng tập kết không đáp ứng hoặc người dân không tuân thủ lịch trình, các tuyến đường giao thông sẽ dễ dàng biến thành bãi rác tự phát, gây ô nhiễm và mất mỹ quan.
Do đó, song hành với việc quy hoạch các điểm tập kết rác đạt chuẩn và tổ chức thu gom định kỳ, các địa phương cần kiên trì đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giám sát chặt chẽ và xử lý nghiêm minh mọi hành vi vi phạm. Sự kết hợp đồng bộ giữa việc xây dựng hạ tầng thu gom hiện đại và không ngừng nâng cao ý thức cộng đồng được xác định là chìa khóa để từng bước đẩy lùi vấn nạn rác thải tràn lan ven đường.
Từ những con đường huyết mạch như QL46B, các tuyến đường gom cao tốc cho đến những con phố nhỏ trong khu dân cư, sự xuất hiện nhức nhối của các bãi rác tự phát đang minh chứng rằng bài toán thu gom, tập kết và quản lý rác thải tại nông thôn vẫn còn nhiều thách thức, đòi hỏi một chiến lược đồng bộ và quyết liệt hơn nữa. Mục tiêu cuối cùng là nhằm hạn chế tối đa ô nhiễm, bảo vệ cảnh quan và kiến tạo môi trường sống trong lành cho người dân.
Thực hiện: Hải Yến
